Sahih al-Bukhari، حدیث 2718
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1أَبُو نُعَيْمٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2زَكَرِيَّاءُ
- 3عَامِرًا
- 4جَابِرٌ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، قَالَ سَمِعْتُ عَامِرًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي جَابِرٌ ـ رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لَهُ قَدْ أَعْيَا، فَمَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَضَرَبَهُ، فَدَعَا لَهُ، فَسَارَ بِسَيْرٍ لَيْسَ يَسِيرُ مِثْلَهُ ثُمَّ قَالَ " بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ". قُلْتُ لاَ. ثُمَّ قَالَ " بِعْنِيهِ بِوَقِيَّةٍ ". فَبِعْتُهُ فَاسْتَثْنَيْتُ حُمْلاَنَهُ إِلَى أَهْلِي، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَتَيْتُهُ بِالْجَمَلِ، وَنَقَدَنِي ثَمَنَهُ، ثُمَّ انْصَرَفْتُ، فَأَرْسَلَ عَلَى إِثْرِي، قَالَ " مَا كُنْتُ لآخُذَ جَمَلَكَ، فَخُذْ جَمَلَكَ ذَلِكَ فَهْوَ مَالُكَ ". قَالَ شُعْبَةُ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ إِلَىَ الْمَدِينَةِ. وَقَالَ إِسْحَاقُ عَنْ جَرِيرٍ عَنْ مُغِيرَةَ فَبِعْتُهُ عَلَى أَنَّ لِي فَقَارَ ظَهْرِهِ حَتَّى أَبْلُغَ الْمَدِينَةَ. وَقَالَ عَطَاءٌ وَغَيْرُهُ لَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ شَرَطَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ. وَقَالَ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ وَلَكَ ظَهْرُهُ حَتَّى تَرْجِعَ. وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَفْقَرْنَاكَ ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ. وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ تَبَلَّغْ عَلَيْهِ إِلَى أَهْلِكَ. وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ وَابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِوَقِيَّةٍ. وَتَابَعَهُ زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرٍ. وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ وَغَيْرِهِ عَنْ جَابِرٍ أَخَذْتُهُ بِأَرْبَعَةِ دَنَانِيرَ. وَهَذَا يَكُونُ وَقِيَّةً عَلَى حِسَابِ الدِّينَارِ بِعَشَرَةِ دَرَاهِمَ. وَلَمْ يُبَيِّنِ الثَّمَنَ مُغِيرَةُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرٍ، وَابْنُ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ. وَقَالَ الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ وَقِيَّةُ ذَهَبٍ. وَقَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ جَابِرٍ بِمِائَتَىْ دِرْهَمٍ. وَقَالَ دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِطَرِيقِ تَبُوكَ، أَحْسِبُهُ قَالَ بِأَرْبَعِ أَوَاقٍ. وَقَالَ أَبُو نَضْرَةَ عَنْ جَابِرٍ اشْتَرَاهُ بِعِشْرِينَ دِينَارًا. وَقَوْلُ الشَّعْبِيِّ بِوَقِيَّةٍ أَكْثَرُ. الاِشْتِرَاطُ أَكْثَرُ وَأَصَحُّ عِنْدِي. قَالَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ.
ابونعیم برای ما حدیث کرد، زکریا برای ما حدیث کرد و گفت: شنیدم که عامر میگفت: جابر رضی الله عنه برایم نقل کرد که او بر شتری سوار بود که از فرط خستگی ناتوان شده بود. پیامبر ﷺ از کنارش گذشتند، شتر را زدند و برایش دعا کردند؛ آنگاه شتر چنان به راه افتاد که پیش از آن هرگز چنین نرفته بود. سپس پیامبر ﷺ فرمودند:
«آن را به یک اوقیه (طلا) به من بفروش.» گفتم: «نه.» دوباره فرمودند: «آن را به یک اوقیه به من بفروش.» پس آن را فروختم، اما شرط کردم که سواری آن تا رسیدن به خانوادهام برای من باشد. وقتی به مدینه رسیدیم، شتر را نزد ایشان بردم و ایشان بهای آن را به من پرداختند. سپس بازگشتم، اما ایشان کسی را به دنبالم فرستادند و فرمودند: «من قرار نبود شترت را بگیرم؛ همان شترت را پس بگیر که مال توست.» شعبه از مغیره، از عامر، از جابر روایت کرده است که رسول الله ﷺ پشت شتر را تا مدینه به من بخشیدند (تا سوار شوم). اسحاق از جریر، از مغیره گفت: آن را به این شرط فروختم که سواری آن تا رسیدن به مدینه برای من باشد. عطاء و دیگران گفتهاند: سواری آن تا مدینه برای توست. محمد بن منکدر از جابر گفت: ایشان سواری آن را تا مدینه شرط کردند. زید بن اسلم از جابر گفت: و سواری آن تا زمانی که بازگردی برای توست. ابوالزبیر از جابر گفت: سواری آن را تا مدینه به تو دادیم. اعمش از سالم، از جابر گفت: با آن به خانوادهات برس. عبیدالله و ابن اسحاق از وهب، از جابر گفتند که پیامبر ﷺ آن را به یک اوقیه خریدند. زید بن اسلم نیز از جابر همین را تأیید کرده است. ابن جریج از عطاء و دیگران، از جابر گفت: آن را به چهار دینار گرفتم. و این بر اساس محاسبه دینار به ده درهم، معادل یک اوقیه میشود. مغیره از شعبی، از جابر بها را مشخص نکرد؛ همچنین ابن منکدر و ابوالزبیر از جابر. اعمش از سالم، از جابر گفت: یک اوقیه طلا. ابواسحاق از سالم، از جابر گفت: به دویست درهم. داوود بن قیس از عبیدالله بن مقسم، از جابر گفت: ایشان آن را در راه تبوک خریدند، گمانم گفت به چهار اوقیه. ابونضره از جابر گفت: به بیست دینار خریدند. اما قول شعبی مبنی بر «یک اوقیه» رایجتر است. ابوعبدالله (امام بخاری) فرمودهاند: به نظر من روایتی که شامل شرط است، رایجتر و صحیحتر است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
جابر شترش را با شرطِ توافقشدهٔ سواری فروخت و آن را دوباره پس گرفت.
واحدی تاریخی برای وزن فلزات گرانبها؛ بهای دقیق در طرق مختلف روایت به شکلهای متفاوتی نقل شده است.
توافقی که بخشی از خریدوفروش است؛ مانند حق جابر برای سوار شدن بر شتر تا مدینه.
بخاری یادآور میشود روایتی که در آن شرط سواری صریحاً ذکر شده، از همه مشهورتر و به نظر او صحیحتر است. عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که طرفین معامله میتوانند شرطی روشن و مجاز را توافق کنند. افزون بر این، پیامبر ﷺ با جابر بزرگواری کرد: بهای توافقشده را پرداخت و سپس شتر را به او بخشید.
- هنگام فروش، شرایط را از پیش روشن کنید؛ مانند استفادهٔ موقت از حیوان فروختهشده.
- در دادوستد با مردم منصف باشید: به توافقها پایبند بمانید و هرجا مناسب است سخاوت به خرج دهید.
- در هر معامله مطمئن شوید که هر دو طرف قیمت، شرایط و انتقال مالکیت را بهخوبی درک کردهاند.
انصار نخلستانهای خرما را به برادران مهاجر خود پیشنهاد میکنند؛ این روایت نیز نشان میدهد که چگونه میتوان در چارچوب توافقهایی دربارهٔ مالکیت و کار، به دیگران توجه کرد.
Sahih al-Bukhari · #2720 (Sahih)این روایت دربارهٔ واگذاری زمین و استفاده از آن است و با توجه به اهمیت شروط روشن در مالکیت و دادوستد پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.