Sahih al-Bukhari، حدیث 2742
روایتشده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1أَبُو نُعَيْمٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2سُفْيَانُ
- 3سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ
- 4عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ
- 5سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَنَا بِمَكَّةَ، وَهْوَ يَكْرَهُ أَنْ يَمُوتَ بِالأَرْضِ الَّتِي هَاجَرَ مِنْهَا قَالَ " يَرْحَمُ اللَّهُ ابْنَ عَفْرَاءَ ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ قَالَ " لاَ ". قُلْتُ فَالشَّطْرُ قَالَ " لاَ ". قُلْتُ الثُّلُثُ. قَالَ " فَالثُّلُثُ، وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ، إِنَّكَ أَنْ تَدَعَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ فِي أَيْدِيهِمْ، وَإِنَّكَ مَهْمَا أَنْفَقْتَ مِنْ نَفَقَةٍ فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ، حَتَّى اللُّقْمَةُ الَّتِي تَرْفَعُهَا إِلَى فِي امْرَأَتِكَ، وَعَسَى اللَّهُ أَنْ يَرْفَعَكَ فَيَنْتَفِعَ بِكَ نَاسٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ ". وَلَمْ يَكُنْ لَهُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ ابْنَةٌ.
ابونعیم برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از سعد بن ابراهیم، از عامر بن سعد، از سعد بن ابیوقاص رضی الله عنه که فرمود: پیامبر ﷺ در حالی که در مکه بیمار بودم به عیادتم آمدند، در حالی که دوست نداشتند در سرزمینی که از آن هجرت کرده بودند، از دنیا بروند. ایشان فرمودند:
«خداوند ابن عفراء را رحمت کند.» گفتم: «ای رسول خدا ﷺ! آیا تمام مالم را وصیت کنم؟» فرمودند: «نه.» گفتم: «پس نصف آن را؟» فرمودند: «نه.» گفتم: «یک سوم را؟» فرمودند: «یک سوم، و یک سوم هم زیاد است. اینکه وارثانت را ثروتمند رها کنی بهتر از آن است که آنان را فقیر رها کنی تا دست نیاز به سوی مردم دراز کنند. هر انفاقی که انجام دهی صدقه محسوب میشود، حتی لقمهای که در دهان همسرت میگذاری. امید است که خداوند عمرت را طولانی گرداند تا گروهی از تو سود برند و گروهی دیگر زیان بینند.» در آن روز او تنها یک دختر داشت.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
وصیت حداکثر میتواند یکسوم دارایی را دربرگیرد؛ به نیازهای وارثان خود توجه کنید.
سعد بن ابیوقاص در مکه بیمار بود و از پیامبر ﷺ پرسید چه مقدار از داراییاش را میتواند با وصیت به امور خیریه اختصاص دهد. در آن زمان تنها یک دختر داشت.
دستوری درباره تقسیم یا مصرف دارایی که پس از مرگ شخص اجرا میشود.
یک بخش از سه بخش مساوی دارایی؛ پیامبر ﷺ آن را سقف وصیت قرار داد.
خویشاوندان یا افراد دیگری که طبق قواعد ارث اسلامی از ماترک سهمی دارند.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که وصیت برای کسانی که وارث نیستند، حداکثر میتواند یکسوم ماترک باشد؛ وصیت به کمتر از آن ممکن است بهتر باشد، بهویژه اگر وارثان به حمایت مالی نیاز داشته باشند. بهگفته فقیهان، رضایت وارثان پس از مرگ میتواند بر وصیتی که از این حد فراتر میرود اثر بگذارد. این حدیث همچنین میآموزد که هزینههای معمول برای خانواده، اگر با نیت نیک انجام شوند، میتوانند پاداش صدقه داشته باشند. چهار مکتب فقهی اهلسنت این احکام را در چارچوب قوانین ارث بررسی میکنند و حد یکسوم را با حقوق وارثان مرتبط میدانند.
- وصیت خود را بهموقع بررسی کنید و حقوق وارثان را محفوظ بدارید.
- هنگام برنامهریزی برای امور خیریه پس از مرگ، حد یکسوم را مبنا قرار دهید.
- با دلسوزی و نیت نیک برای خانوادهتان هزینه کنید؛ مخارج روزمره نیز میتوانند صدقه محسوب شوند.
این روایت نیز به حد یکسوم میپردازد و بر این نکته تأکید میکند که وارثان نباید نیازمند و محتاج بمانند.
Sahih al-Bukhari · #2738 (Sahih)پیامبر ﷺ در آن تأکید میکند مسلمانی که مالی از خود بهجا میگذارد، نباید وصیتش را نامشخص و ساماننیافته رها کند.
Sahih al-Bukhari · #2743 (Sahih)ابنعباس در آن توضیح میدهد چرا ممکن است پسندیده باشد که کمتر از یکسوم بهعنوان وصیت اختصاص داده شود.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.