Sahih al-Bukhari، حدیث 2973
روایتشده توسط Ya'la ibn Umayya. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Ya'la ibn Umayya
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ، فَحَمَلْتُ عَلَى بَكْرٍ، فَهْوَ أَوْثَقُ أَعْمَالِي فِي نَفْسِي، فَاسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا، فَقَاتَلَ رَجُلاً، فَعَضَّ أَحَدُهُمَا الآخَرَ فَانْتَزَعَ يَدَهُ مِنْ فِيهِ، وَنَزَعَ ثَنِيَّتَهُ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَهَا فَقَالَ " أَيَدْفَعُ يَدَهُ إِلَيْكَ فَتَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الْفَحْلُ ".
عبدالله بن محمد به ما حدیث کرد، سفیان به ما حدیث کرد، ابن جریج از عطاء، او از صفوان بن یعلى، و او از پدرش — رضی الله عنه — روایت کرد که گفت: همراه رسول خدا ﷺ در غزوه تبوک شرکت کردم و شتری جوان برای سواری در جهاد فراهم نمودم که آن را مطمئنترین عمل خود میدانستم. سپس کارگری را استخدام کردم که با مردی دیگر دعوا کرد. یکی از آنان دست دیگری را گاز گرفت؛ فردِ گازگرفتهشده دستش را از دهان طرف مقابل بیرون کشید و بدین ترتیب دندان پیشین او کنده شد. آن شخص نزد پیامبر ﷺ آمد و شکایت کرد، اما ایشان ادعای او را رد کردند و فرمودند:
«آیا باید دستش را در اختیار تو بگذارد تا آن را مانند شتر نر که گیاه را میجوید، بجوی و بشکنی؟»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
کسی که هنگام گازگرفتهشدن دستش را بیرون میکشد، لازم نیست دندانِ ازدسترفته را جبران کند.
غزوهای که پیامبر ﷺ و یارانش به سوی تبوک رفتند.
یکی از دندانهای جلوی دهان.
درخواستی برای احقاق حق یا دریافت غرامت نزد قاضی.
دانشمندان از این روایت چنین برداشت میکنند که کسی که در برابر گازگرفتنی ناحق از خود دفاع میکند، بابت آسیبی که هنگام رهاییِ ضروری رخ میدهد مسئول نیست. این سخن تأکید میکند که گازگرفتن عملی است که مسئولیت آن بر عهده خودِ گازگیرنده است. فقیهان مسئولیت را با توجه به شرایط بررسی میکنند؛ از جمله اینکه چه کسی آغازگر بوده و آیا واکنش از حد لازم فراتر نرفته است. این روایت مجوزی برای خشونت افراطی نیست.
- در برابر حمله از خود دفاع کنید، اما واکنش را به اندازهای محدود کنید که برای رفع خطر لازم است.
- در زمان درگیری، با آرامش ثبت کنید چه کسی حمله را آغاز کرد و آسیب چگونه رخ داد تا قاضی بتواند پرونده را دقیق بررسی کند.
- از خشونت برای انتقام استفاده نکنید؛ دفاع در برابر گازگرفتگی، تلافی افراطی را توجیه نمیکند.
این روایت در همان کتاب آمده و آن هم به قواعد مربوط به درگیری مسلحانه میپردازد؛ این دو با هم نشان میدهند که چنین موقعیتهایی بر پایه دستورالعملهای حقوقی مشخص بررسی میشوند.
Sahih al-Bukhari · #2972 (Sahih)این روایت صحیح از همان باب، زمینه بیشتری درباره احکام و رویدادهای مربوط به لشکرکشیها فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.