خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3115

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ فَقَالَتِ الأَنْصَارُ لاَ نَكْنِيكَ أَبَا الْقَاسِمِ وَلاَ نُنْعِمُكَ عَيْنًا، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وُلِدَ لِي غُلاَمٌ، فَسَمَّيْتُهُ الْقَاسِمَ فَقَالَتِ الأَنْصَارُ لاَ نَكْنِيكَ أَبَا الْقَاسِمِ وَلاَ نُنْعِمُكَ عَيْنًا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ أَحْسَنَتِ الأَنْصَارُ، سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي، فَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ ‏"‏‏.‏

ترجمه

محمد بن یوسف برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از اعمش، از سالم بن ابی‌الجعْد، از جابر بن عبدالله انصاری که گفت: مردی از میان ما صاحب پسری شد و نام او را قاسم گذاشت. انصار به او گفتند:

«ما تو را ابوالقاسم نمی‌خوانیم و با این کنیه چشمت را روشن نمی‌کنیم.» آن مرد نزد پیامبر ﷺ آمد و عرض کرد: «ای رسول خدا ﷺ! من صاحب پسری شده‌ام و نام او را قاسم گذاشته‌ام، اما انصار می‌گویند: ما تو را ابوالقاسم نمی‌خوانیم و با این کنیه چشمت را روشن نمی‌کنیم.» پیامبر ﷺ فرمودند: «انصار کار نیکی کردند. به نام من نام‌گذاری کنید، اما کنیه مرا بر خود مگذارید؛ زیرا من قاسم (تقسیم‌کننده) هستم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ اجازه داد نام او را برگزینند، اما استفاده از کنیهٔ او را منع کرد.

پیشینه و سبب بیان

مردی نام پسر تازه‌متولدشده‌اش را قاسم گذاشت. انصار به همین دلیل نمی‌خواستند او را ابوالقاسم بنامند؛ آن مرد این موضوع را با پیامبر ﷺ در میان گذاشت.

توضیح واژه‌های دشوار
کنیه

عنوانی برای خطاب‌کردن که اغلب با اب (پدرِ) یا ام (مادرِ) آغاز می‌شود.

القاسم

نام پسری در این روایت؛ پیامبر ﷺ همچنین فرمود: «من قاسم هستم»، یعنی کسی که تقسیم می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که نام‌گذاری کسی به نام محمد جایز است، اما در زمان حیات پیامبر ﷺ برگزیدن کنیهٔ ابوالقاسم ممنوع بود. آنان دربارهٔ اینکه آیا این منع پس از وفات ایشان نیز ادامه داشت، اختلاف‌نظر را بررسی کرده‌اند؛ در هر صورت، حدیث تأیید می‌کند که نام و کنیه یکسان نیستند. اشاره به نقش ایشان به‌عنوان قاسم، بر این نکته تأکید دارد که خداوند وظیفهٔ تقسیم را به او سپرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای فرزندتان نامی نیک انتخاب کنید و معنای آن را بشناسید.
  2. در خطاب‌کردن افراد، میان نام اصلی و کنیهٔ آنان تفاوت بگذارید.
  3. دربارهٔ اختلاف‌نظرها در احکام دینی، با آرامش از عالمان آگاه پرس‌وجو کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.