خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3114

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٍ، وَقَتَادَةَ، سَمِعُوا سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا مِنَ الأَنْصَارِ غُلاَمٌ، فَأَرَادَ أَنْ يُسَمِّيَهُ مُحَمَّدًا ـ قَالَ شُعْبَةُ فِي حَدِيثِ مَنْصُورٍ إِنَّ الأَنْصَارِيَّ قَالَ حَمَلْتُهُ عَلَى عُنُقِي فَأَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَفِي حَدِيثِ سُلَيْمَانَ وُلِدَ لَهُ غُلاَمٌ، فَأَرَادَ أَنْ يُسَمِّيَهُ مُحَمَّدًا ـ قَالَ ‏"‏ سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي، فَإِنِّي إِنَّمَا جُعِلْتُ قَاسِمًا أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ حُصَيْنٌ ‏"‏ بُعِثْتُ قَاسِمًا أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَمْرٌو أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَالِمًا عَنْ جَابِرٍ أَرَادَ أَنْ يُسَمِّيَهُ الْقَاسِمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَمُّوا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏‏.‏

ترجمه

ابوالولید به ما حدیث کرد، شعبه به ما حدیث کرد، از سلیمان، منصور و قتاده که شنیدند از سالم بن ابی‌الجعد، از جابر بن عبدالله رضی الله عنهما که گفت:

«برای مردی از انصار پسری زاده شد و خواست نام او را محمد بگذارد.» شعبه در حدیث منصور گفت: «آن مرد انصاری گفت: او را بر گردن خود نشاندم و نزد پیامبر ﷺ بردم.» و در حدیث سلیمان آمده است: «برای او پسری زاده شد و خواست نامش را محمد بگذارد.» پیامبر ﷺ فرمودند: «به نام من نام‌گذاری کنید، اما به کنیه‌ام کنیه نگذارید؛ زیرا من قاسم (تقسیم‌کننده) قرار داده شده‌ام تا میان شما تقسیم کنم.» حصین گفت: «من به عنوان قاسم مبعوث شدم تا میان شما تقسیم کنم.» عمرو گفت: شعبه از قتاده به ما خبر داد که گفت: شنیدم سالم از جابر روایت می‌کرد: «خواست نام او را قاسم بگذارد، پس پیامبر ﷺ فرمودند: به نام من نام‌گذاری کنید، اما به کنیه‌ام کنیه نگذارید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ اجازه داد نام ایشان را برگزینند، اما از استفاده از کنیهٔ ایشان نهی کرد.

پیشینه و سبب بیان

مردی از انصار می‌خواست پسر تازه‌متولدشده‌اش را محمد بنامد و او را نزد پیامبر ﷺ آورد. در نقلی دیگر آمده است که پدر می‌خواست نام پسر را قاسم بگذارد.

توضیح واژه‌های دشوار
کنیه

عنوانی که با «ابو» (پدرِ) یا «امّ» (مادرِ) آغاز می‌شود و اغلب پس از آن نام فرزندی می‌آید.

قاسم

به‌معنای «تقسیم‌کننده» است. پیامبر ﷺ با این واژه به نقش خود در تقسیم اموال میان مردم اشاره کرد.

انصار

ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانان مکه حمایت کردند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این سخن چنین برداشت کردند که نام‌گذاری فرزندان به نام محمد جایز است، اما در موقعیتی که روایت توصیف می‌کند نباید از کنیهٔ پیامبر ﷺ استفاده کرد. عالمان دربارهٔ نسبت این نهی با رویه و متونِ پس از آن بحث کرده‌اند؛ ازاین‌رو مذاهب فقهی نام‌گذاری و کنیه را با توجه به بافت و دیگر روایات بررسی می‌کنند. توضیح مربوط به قاسم تأکید می‌کند که پیامبر ﷺ اموال را تقسیم می‌کرد، نه اینکه مالک مستقل آن‌ها باشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. برای کودک نامی نیکو انتخاب کنید و اگر تردید دارید، از فردی آگاه مشورت بخواهید.
  2. در شیوه‌های خطاب، میان نام شخصی و کنیه با دقت تفاوت بگذارید.
  3. جایگاه ویژهٔ پیامبر ﷺ را به رسمیت بشناسید و از سخنان ایشان با احترام و دقت پیروی کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.