خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3132

روایت‌شده توسط Miswar ibn Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Miswar ibn Makhrama

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ وَزَعَمَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ مُسْلِمِينَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا السَّبْىَ وَإِمَّا الْمَالَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ‏"‏‏.‏ وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَ آخِرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ‏.‏ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُسْلِمِينَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ هَؤُلاَءِ قَدْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُطَيِّبَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ قَدْ طَيَّبْنَا ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ فِي ذَلِكَ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏"‏ فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ قَدْ طَيَّبُوا فَأَذِنُوا‏.‏ فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ‏.‏

ترجمه

سعید بن عفیر به ما حدیث کرد و گفت: لیث به من حدیث کرد و گفت: عقیل از ابن شهاب برایم حدیث کرد که عروه ادعا کرده است که مروان بن حکم و مسور بن مخرمه به او خبر دادند که چون وفد هوازن پس از مسلمان شدن نزد رسول الله ﷺ آمدند و از ایشان خواستند که اموال و اسیرانشان را به آنان بازگرداند، رسول الله ﷺ به ایشان فرمود:

«محبوب‌ترین سخن نزد من راست‌ترین آن است؛ پس یکی از دو دسته را انتخاب کنید: یا اسیران و یا اموال. من در بازگشتشان تأمل کرده بودم.» رسول الله ﷺ پس از بازگشت از طائف بیش از ده شب منتظر آنان ماند. چون برایشان روشن شد که رسول الله ﷺ جز یکی از این دو دسته را به آنان بازنمی‌گرداند، گفتند: «ما اسیرانمان را برمی‌گزینیم.» آنگاه رسول الله ﷺ در میان مسلمانان برخاست و خداوند را چنان‌که شایستهٔ اوست ستود، سپس فرمود: «اما بعد، این برادرانتان توبه‌کنان نزد ما آمده‌اند و من صلاح دیدم که اسیرانشان را به ایشان بازگردانم. هر کس از شما دوست دارد که داوطلبانه ببخشد، چنین کند؛ و هر کس از شما می‌خواهد بر سهم خود بماند، چنین کند تا از نخستین فئی که خداوند به ما عطا فرماید، عوضش را به او بدهیم.» مردم گفتند: «ای رسول الله ﷺ، ما با رضایت کامل این امر را برای آنان بخشیدیم.» رسول الله ﷺ به ایشان فرمود: «ما نمی‌دانیم چه کسی از شما اجازه داده و چه کسی نداده است؛ پس بازگردید تا سرپرستانتان وضعیت شما را به ما گزارش دهند.» مردم بازگشتند و سرپرستانشان با آنان سخن گفتند، سپس نزد رسول الله ﷺ بازگشتند و خبر دادند که همگی با رضایت اجازه داده و موافقت کرده‌اند. این است آنچه دربارهٔ اسیران هوازن به ما رسیده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ اسیران هوازن را با رضایت آزادانه بازگرداند.

پیشینه و سبب بیان

پس از بازگشت از طائف، هیئتی از هوازن که مسلمان شده بودند آمدند و خواستار بازگرداندن اموال و اسیرانشان شدند. پیامبر ﷺ تقسیم غنایم را به تأخیر انداخته بود و به آنان اختیار داد یکی از دو گروه اموال را انتخاب کنند. پس از آنکه اسیران را برگزیدند، از مسلمانان خواست آنان را داوطلبانه بازگردانند یا سهم خود را نگه دارند و بعداً جبران دریافت کنند.

توضیح واژه‌های دشوار
هوازن

قبیله‌ای عرب که پس از رویدادهای حنین هیئتی نزد پیامبر ﷺ فرستاد.

سَبی

اسیرانی که در جریان جنگ گرفته شده‌اند.

فَیء

اموالی که جامعهٔ مسلمانان بدون نبرد به دست می‌آورد.

برداشت‌های عالمان

شارحان کلاسیک تأکید می‌کنند که پیامبر ﷺ حقوق شرکت‌کنندگان در غنایم را خودسرانه نادیده نگرفت: بازگرداندن اسیران با رضایت آزادانهٔ آنان انجام شد و کسانی که سهم خود را نگه داشتند، امکان دریافت جبران در آینده را داشتند. این روایت همچنین بر ادارهٔ سنجیده تأکید می‌کند: چون رضایت عمومی نشان نمی‌داد چه کسی شخصاً اجازه داده است، پیامبر ﷺ از بزرگان خواست تصمیم را با مردم بررسی و تأیید کنند. دانشمندان از این روایت درس‌هایی دربارهٔ مشورت، رضایت روشن و پاسداری از حقوق مالکیت فردی گرفته‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در تصمیم‌هایی که بر دارایی دیگران اثر می‌گذارد، رضایت روشن و آزادانهٔ تک‌تک افراد را بگیرید.
  2. هنگام روبه‌رو کردن مردم با انتخابی دشوار، گزینه‌های روشن ارائه دهید و توضیح دهید حقوقشان چگونه حفظ می‌شود.
  3. از نمایندگان مورد اعتماد بررسی کنید که آیا تصمیم گروهی واقعاً مورد پذیرش همهٔ افراد درگیر بوده است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.