خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3133

روایت‌شده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا زَهْدَمٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2حَمَّادٌ
  3. 3أَيُّوبُ
  4. 4أَبِي قِلاَبَةَ
  5. 5الْقَاسِمُ بْنُ عَاصِمٍ الْكُلَيْبِيُّ
  6. 6زَهْدَمٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، قَالَ وَحَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ عَاصِمٍ الْكُلَيْبِيُّ ـ وَأَنَا لِحَدِيثِ الْقَاسِمِ، أَحْفَظُ ـ عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى، فَأُتِيَ ذَكَرَ دَجَاجَةً وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ لِلطَّعَامِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا، فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ لاَ آكُلُ‏.‏ فَقَالَ هَلُمَّ فَلأُحَدِّثْكُمْ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ ‏"‏ وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ‏"‏‏.‏ وَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ، فَسَأَلَ عَنَّا فَقَالَ ‏"‏ أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ‏"‏‏.‏ فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا لاَ يُبَارَكُ لَنَا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا إِنَّا سَأَلْنَاكَ أَنْ تَحْمِلَنَا، فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا أَفَنَسِيتَ قَالَ ‏"‏ لَسْتُ أَنَا حَمَلْتُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، وَإِنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ‏"‏‏.‏

ترجمه

عبدالله بن عبدالوهاب به ما حدیث کرد، حماد به او حدیث کرد، ایوب به او حدیث کرد، از ابوقلابه که گفت: و قاسم بن عاصم کلیبی نیز برایم حدیث کرد - و من حدیث قاسم را بهتر حفظ هستم - از زهدم که گفت: نزد ابوموسی بودیم که مرغ پخته‌ای آورده شد. در آنجا مردی از بنی‌تیم‌الله با چهره‌ای سرخ بود که گویی از موالی (غیر عرب) بود. ابوموسی او را به غذا دعوت کرد، اما او گفت:

«من دیدم که مرغ چیزهای کثیف می‌خورد، لذا از آن متنفر شدم و قسم خوردم که از آن نخورم.» ابوموسی گفت: «بیا تا برایت در این باره حدیث بگویم. من همراه گروهی از اشعریون نزد پیامبر ﷺ رفتم تا از ایشان مرکب درخواست کنیم. ایشان فرمودند: «به خدا قسم شما را سوار نمی‌کنم و چیزی هم ندارم که شما را بر آن سوار کنم.» سپس غنیمتی از شتران نزد رسول الله ﷺ آورده شد. ایشان جویای ما شدند و فرمودند: «آن گروه اشعریون کجایند؟» آنگاه دستور دادند پنج شتر با کوهان‌های سفید به ما داده شود. وقتی راه افتادیم، گفتیم: چه کرده‌ایم؟ در این کار برایمان برکتی نخواهد بود. پس نزد ایشان بازگشتیم و گفتیم: ما از شما مرکب خواستیم و شما قسم خوردید که ما را سوار نکنید؛ آیا فراموش کردید؟ ایشان فرمودند: «من شما را سوار نکردم، بلکه الله شما را سوار کرد. به خدا قسم، ان‌شاءالله هرگز بر سوگندی پایدار نمانم وقتی که غیر آن را بهتر ببینم، مگر اینکه کاری را که بهتر است انجام دهم و کفاره قسمم را بپردازم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هرکس سوگند بخورد و سپس کار بهتری را تشخیص دهد، کار بهتر را انجام دهد و کفارهٔ سوگند را بپردازد.

توضیح واژه‌های دشوار
کفارهٔ سوگند

عملی مقرر که پیامدهای شکستن سوگند را جبران می‌کند.

پنج شتر

شترهایی که پیامبر ﷺ به‌عنوان مرکب در اختیار اشعریان گذاشتند.

غنیمت

اموالی که در یک لشکرکشی به دست می‌آید و بر اساس احکام اسلامی تقسیم می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که سوگند نباید مانع انتخاب کاری بهتر یا عادلانه‌تر شود؛ در این صورت سوگند شکسته می‌شود و کفارهٔ مقرر آن پرداخت می‌گردد. چهار مکتب فقهی اهل‌سنت، کفارهٔ شکستن سوگند را بر پایهٔ قرآن و سنت بررسی می‌کنند و در جزئیات فقهی تفاوت‌هایی دارند. سخن پیامبر ﷺ همچنین نشان می‌دهد که در نهایت، فراهم‌کردن امکانات به مشیت خداوند بستگی دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. تا زمانی که سوگند به کار خوبی مربوط است، به آن پایبند باش؛ اما آن را بر انتخابی بهتر و عادلانه‌تر مقدم نکن.
  2. اگر برای انجام کار بهتر سوگندت را می‌شکنی، کفارهٔ مقرر آن را نیز بپرداز.
  3. بپذیر که یاری و امکانات در نهایت از جانب خداوند است، هرچند انسان‌ها سبب مستقیم آن باشند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.