خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3137

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَلِيٌّآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2سُفْيَانُ
  3. 3مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ
  4. 4جَابِرًا
  5. 5رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ لَوْ قَدْ جَاءَنِي مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَقَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَلَمْ يَجِئْ حَتَّى قُبِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَمَرَ أَبُو بَكْرٍ مُنَادِيًا فَنَادَى مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَيْنٌ أَوْ عِدَةٌ فَلْيَأْتِنَا‏.‏ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي كَذَا وَكَذَا‏.‏ فَحَثَا لِي ثَلاَثًا ـ وَجَعَلَ سُفْيَانُ يَحْثُو بِكَفَّيْهِ جَمِيعًا، ثُمَّ قَالَ لَنَا هَكَذَا قَالَ لَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ ـ وَقَالَ مَرَّةً فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَسَأَلْتُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي، ثُمَّ أَتَيْتُهُ الثَّالِثَةَ فَقُلْتُ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، ثُمَّ سَأَلْتُكَ فَلَمْ تُعْطِنِي، فَإِمَّا أَنْ تُعْطِيَنِي، وَإِمَّا أَنْ تَبْخَلَ عَنِّي‏.‏ قَالَ قُلْتَ تَبْخَلُ عَلَىَّ مَا مَنَعْتُكَ مِنْ مَرَّةٍ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُعْطِيَكَ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَحَدَّثَنَا عَمْرٌو عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرٍ فَحَثَا لِي حَثْيَةً وَقَالَ عُدَّهَا‏.‏ فَوَجَدْتُهَا خَمْسَمِائَةٍ قَالَ فَخُذْ مِثْلَهَا مَرَّتَيْنِ‏.‏ وَقَالَ يَعْنِي ابْنَ الْمُنْكَدِرِ وَأَىُّ دَاءٍ أَدْوَأُ مِنَ الْبُخْلِ

ترجمه

علی به ما حدیث کرد، سفیان به ما حدیث کرد، محمد بن المنکدر به ما حدیث کرد که از جابر رضی الله عنه شنید که گفت: رسول الله ﷺ به من فرمودند:

«اگر اموال بحرین به دستم می‌رسید، قطعاً این‌قدر و این‌قدر و این‌قدر به تو می‌دادم.» اما آن اموال نیامد تا اینکه پیامبر ﷺ رحلت کردند. چون اموال بحرین رسید، ابوبکر به منادی دستور داد تا اعلام کند: «هر کس نزد رسول الله ﷺ طلب یا وعده‌ای دارد، نزد ما بیاید.» پس نزد او رفتم و گفتم: «رسول الله ﷺ به من چنین و چنان وعده داده بودند.» آنگاه ابوبکر سه بار با دو دست خود پول برداشت و به من داد — و سفیان با هر دو کف دستش اشاره کرد و گفت: «ابن المنکدر نیز همین‌گونه برای ما نقل می‌کرد.» در روایتی دیگر آمده است: نزد ابوبکر رفتم و درخواست کردم اما نداد؛ دوباره رفتم، باز هم نداد. بار سوم رفتم و گفتم: «از تو خواستم ندادی، دوباره خواستم ندادی، بار سوم خواستم ندادی؛ یا به من بده یا نسبت به من بخل ورز.» فرمود: «می‌گویی بر تو بخل می‌ورزم؟ سوگند به الله، هر بار که تو را رد کردم، در واقع قصد داشتم به تو بدهم.» سفیان گوید: عمرو از محمد بن علی از جابر نقل کرد که ابوبکر یک مشت پر به من داد و فرمود: «آن را بشمار.» دیدم پانصد عدد بود. فرمود: «دو برابر آن را نیز بگیر.» ابن المنکدر افزود: «و چه بیماری‌ای بدتر از بخل است؟»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابوبکر به وعدهٔ پیامبر ﷺ به جابر وفا کرد.

پیشینه و سبب بیان

ثروت بحرین پس از درگذشت پیامبر ﷺ به دست رسید. ابوبکر اعلام کرد هرکس طلبی دارد یا پیامبر ﷺ به او وعده‌ای داده است، می‌تواند مراجعه کند.

توضیح واژه‌های دشوار
ثروت بحرین

درآمدها یا اموالی از بحرین که به جامعهٔ مسلمانان رسید.

طلب

مبلغ یا حقی که کسی هنوز از دیگری طلبکار است.

بخل

به‌ناحق نگه‌داشتن مالی که باید پرداخت شود.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت نتیجه می‌گیرند که باید به وعدهٔ برحق وفا کرد و رهبر باید تعهداتی را که پیشینیانش به نمایندگی از جامعه پذیرفته‌اند، با دقت پیگیری کند. ابوبکر منابعی را برای پرداخت چنین مطالباتی در نظر گرفت. این روایت بخشندگی را می‌ستاید و دربارهٔ بخل هشدار می‌دهد؛ اما به‌تنهایی قاعده‌ای کلی مقرر نمی‌کند که هر وعده‌ای بدون هیچ شرطی از بیت‌المال پرداخت شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. وعده‌ها را ثبت کنید و برای وفای به‌موقع به آن‌ها بکوشید.
  2. مطالبهٔ برحق را با دقت بررسی کنید و اگر پرداخت آن فوراً ممکن نیست، موضوع را روشن توضیح دهید.
  3. هرکس مسئولیتی را بر عهده می‌گیرد، باید تعهدات باقی‌مانده را منصفانه بررسی و ادا کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.