خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3147

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَبُو الْيَمَانِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2شُعَيْبٌ
  3. 3الزُّهْرِيُّ
  4. 4أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ
  5. 5رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنَ الأَنْصَارِ قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَمْوَالِ هَوَازِنَ مَا أَفَاءَ، فَطَفِقَ يُعْطِي رِجَالاً مِنْ قُرَيْشٍ الْمِائَةَ مِنَ الإِبِلِ فَقَالُوا يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي قُرَيْشًا وَيَدَعُنَا، وَسُيُوفُنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَائِهِمْ قَالَ أَنَسٌ فَحُدِّثَ رَسُولُ اللَّهِ بِمَقَالَتِهِمْ، فَأَرْسَلَ إِلَى الأَنْصَارِ، فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ، وَلَمْ يَدْعُ مَعَهُمْ أَحَدًا غَيْرَهُمْ، فَلَمَّا اجْتَمَعُوا جَاءَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا كَانَ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ لَهُ فُقَهَاؤُهُمْ أَمَّا ذَوُو آرَائِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَمْ يَقُولُوا شَيْئًا، وَأَمَّا أُنَاسٌ مِنَّا حَدِيثَةٌ أَسْنَانُهُمْ فَقَالُوا يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي قُرَيْشًا وَيَتْرُكُ الأَنْصَارَ، وَسُيُوفُنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَائِهِمْ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي أُعْطِي رِجَالاً حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِكُفْرٍ، أَمَا تَرْضَوْنَ أَنْ يَذْهَبَ النَّاسُ بِالأَمْوَالِ وَتَرْجِعُونَ إِلَى رِحَالِكُمْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَوَاللَّهِ مَا تَنْقَلِبُونَ بِهِ خَيْرٌ مِمَّا يَنْقَلِبُونَ بِهِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ رَضِينَا‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ بَعْدِي أُثْرَةً شَدِيدَةً، فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَلَمْ نَصْبِرْ‏.‏

ترجمه

ابو الیمان ما را حدیث کرد، شعیب ما را خبر داد، زهری ما را حدیث کرد و گفت: انس بن مالک مرا خبر داد که چون خداوند اموال هوازن را به عنوان فیء (غنائم) بر رسولش ﷺ ارزانی داشت، ایشان به برخی از مردان قریش تا صد شتر بخشیدند. در این هنگام گروهی از انصار گفتند:

«خداوند رسولش ﷺ را بیامرزد! به قریش می‌بخشد و ما را رها می‌کند، در حالی که شمشیرهایمان هنوز از خون آنان می‌چکد.» انس گفت: چون سخنانشان به رسول خدا ﷺ رسید، ایشان انصار را فراخواندند و آنان را در خیمه‌ای چرمین گرد آوردند و هیچ‌کس جز آنان را دعوت نکردند. چون گرد آمدند، رسول خدا ﷺ نزدشان آمدند و فرمودند: «این چه سخنی است که به من رسیده است؟» خردمندانشان عرض کردند: «ای رسول خدا ﷺ! صاحبان رأی و اندیشهٔ ما چیزی نگفتند، اما جوانانی کم‌سن‌وسال از ما گفتند: خداوند رسولش ﷺ را بیامرزد! به قریش می‌بخشد و انصار را رها می‌کند، در حالی که شمشیرهایمان هنوز از خونشان می‌چکد.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «من به مردانی می‌بخشم که تازه از کفر خارج شده‌اند (و ایمانشان هنوز استوار نیست). آیا خرسند نمی‌شوید که مردم با اموال بازگردند و شما با رسول خدا ﷺ به خانه‌هایتان برگردید؟ سوگند به خدا، آنچه شما با آن بازمی‌گردید بهتر از آن چیزی است که آنان بازمی‌گردند.» عرض کردند: «آری ای رسول خدا ﷺ، خرسندیم.» سپس ایشان به آنان فرمودند: «پس از من تبعیض و ترجیح دیگران را خواهید دید؛ پس شکیبایی پیشه کنید تا خدا و رسولش ﷺ را بر حوض کوثر ملاقات نمایید.» انس گفت: ولی ما شکیبایی نکردیم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ دل‌های انصار را بر ثروت‌ها برتری داد.

پیشینه و سبب بیان

پس از پیروزی بر هوازن، پیامبر ﷺ غنایم را تقسیم کرد و به برخی از قریشیانی که مدت کوتاهی پیش مسلمان شده بودند، عطایای بزرگی داد. وقتی برخی از انصار دربارهٔ این کار سخن گفتند، آنان را جداگانه گرد آورد و سیاست خود را برایشان توضیح داد.

توضیح واژه‌های دشوار
فَیء

دارایی‌هایی که تحت اختیار جامعهٔ مسلمانان قرار می‌گرفت؛ این واژه در روایات برای ثروت‌های به‌دست‌آمده به کار رفته است.

انصار

ساکنان مدینه که پیامبر ﷺ و مسلمانان نخستین را پذیرفتند و یاری کردند.

حوض

حوضی که بنا بر روایات، در روز قیامت به پیامبر ﷺ عطا می‌شود.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک، از جمله ابن حجر، توضیح داده‌اند که پیامبر ﷺ با بخشش‌های بزرگ، مسلمانان تازه‌وارد را تشویق می‌کرد و ایمانشان را استوار می‌ساخت. تقسیم غنایم در اختیار او به‌عنوان رهبر بود و لازم نبود سهم هر گروه یکسان باشد. به انصار یادآوری شد که پیوند ویژه‌ای با او دارند و ایمان و همراهی پایدار، در برابر دارایی گذرا، ارزشی ماندگار دارد. سفارش به شکیبایی همچنین می‌آموزد که رهبر باید هنگام پرسش مردم دربارهٔ تقسیم، با آنان شفاف باشد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام تقسیم، پیش از آنکه تصمیمی را ناعادلانه بدانید، دربارهٔ دلیل آن بپرسید.
  2. ارزش افراد را تنها بر پایهٔ آنچه دریافت می‌کنند نسنجید؛ خدمت، ایمان و مسئولیت آنان را نیز در نظر بگیرید.
  3. اگر مسئولیت رهبری دارید، انتخاب‌هایتان را آرام توضیح دهید و بی‌آنکه کسی را در برابر دیگران شرمنده کنید، به نگرانی‌هایش گوش دهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.