خمس غنیمت در راه خدا · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3150

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Mas'ud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: خمس غنیمت در راه خدا
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Mas'ud

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ حُنَيْنٍ آثَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أُنَاسًا فِي الْقِسْمَةِ، فَأَعْطَى الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ، وَأَعْطَى عُيَيْنَةَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَأَعْطَى أُنَاسًا مِنْ أَشْرَافِ الْعَرَبِ، فَآثَرَهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْقِسْمَةِ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ وَاللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْقِسْمَةَ مَا عُدِلَ فِيهَا، وَمَا أُرِيدَ بِهَا وَجْهُ اللَّهِ‏.‏ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لأُخْبِرَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَأَتَيْتُهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏ "‏ فَمَنْ يَعْدِلُ إِذَا لَمْ يَعْدِلِ اللَّهُ وَرَسُولُهُ رَحِمَ اللَّهُ مُوسَى قَدْ أُوذِيَ بِأَكْثَرَ مِنْ هَذَا فَصَبَرَ ‏"‏‏.‏

ترجمه

عثمان بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، جریر از منصور، او از ابی‌وائل و او از عبدالله رضی الله عنه روایت نمود که گفت: در روز جنگ حنین، پیامبر ﷺ در تقسیم غنایم برخی افراد را بر دیگران مقدم داشتند؛ به اقرع بن حابس صد شتر دادند و به عیینة نیز همان مقدار بخشیدند و به گروهی از بزرگان عرب نیز عطا کردند و آن روز آنان را در تقسیم ترجیح دادند. مردی گفت:

«به خدا سوگند! در این تقسیم عدالت رعایت نشده و هدف از آن خشنودی الله نبوده است.» گفتم: «به خدا سوگند! حتماً این سخن را به پیامبر ﷺ اطلاع خواهم داد.» پس نزد ایشان رفتم و ماجرا را بازگو کردم. فرمودند: «اگر الله و رسولش عدالت نکنند، چه کسی عدالت خواهد کرد؟ الله بر موسی رحم کند که بیش از این آزار دید، ولی شکیبایی ورزید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ با حکمت تقسیم کرد و در برابر انتقاد نادرست شکیبایی ورزید.

پیشینه و سبب بیان

حدیث خود به این رویداد اشاره می‌کند: هنگام تقسیم غنایم پس از حنین، به برخی از بزرگان عرب عطایای بیشتری داده شد. مردی این تقسیم را ناعادلانه خواند و عبدالله بن مسعود این سخن را به پیامبر ﷺ رساند.

توضیح واژه‌های دشوار
حنین

نبردی که در سال هشتم هجری رخ داد.

غنایم

اموالی که در یک لشکرکشی به دست می‌آمد و بر پایهٔ احکام اسلامی تقسیم می‌شد.

شکیبایی

با وجود سخنان آزاردهنده، خویشتن‌دار و استوار ماندن.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک توضیح می‌دهند که رهبر هنگام تقسیم غنایم می‌تواند مصلحت عمومی و جلب دل‌ها را در نظر بگیرد؛ در همهٔ موقعیت‌ها تقسیم برابر الزامی نیست. اتهام مطرح‌شده در این روایت بی‌اساس بود: پیامبر ﷺ عادلانه و حکیمانه رفتار کرد. اشاره به موسی می‌آموزد که پیامبران نیز سخنان آزاردهنده را تاب می‌آوردند و شکیبایی می‌کردند. این روایت به‌تنهایی همهٔ احکام تقسیم را بیان نمی‌کند؛ فقیهان برای این منظور به دیگر ادله و احکام مذهب فقهی نیز رجوع می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از بررسی دقیق دلایل و شرایط، تصمیمی را ناعادلانه ندانید.
  2. کسی که مسئولیت رهبری دارد، می‌تواند برای مصلحت عمومی امکانات را به‌گونه‌ای متفاوت تقسیم کند، اما باید عدالت را رعایت کند.
  3. در برابر اتهام آزاردهنده خویشتن‌دار باشید و بگذارید شکیبایی راهنمای پاسختان باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.