Sahih al-Bukhari، حدیث 3267
روایتشده توسط Usama ibn Zayd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Usama ibn Zayd
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ،، قَالَ قِيلَ لأُسَامَةَ لَوْ أَتَيْتَ فُلاَنًا فَكَلَّمْتَهُ. قَالَ إِنَّكُمْ لَتَرَوْنَ أَنِّي لاَ أُكَلِّمُهُ إِلاَّ أُسْمِعُكُمْ، إِنِّي أُكُلِّمُهُ فِي السِّرِّ دُونَ أَنْ أَفْتَحَ بَابًا لاَ أَكُونُ أَوَّلَ مَنْ فَتَحَهُ، وَلاَ أَقُولُ لِرَجُلٍ أَنْ كَانَ عَلَىَّ أَمِيرًا إِنَّهُ خَيْرُ النَّاسِ بَعْدَ شَىْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالُوا وَمَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ " يُجَاءُ بِالرَّجُلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْقَى فِي النَّارِ، فَتَنْدَلِقُ أَقْتَابُهُ فِي النَّارِ، فَيَدُورُ كَمَا يَدُورُ الْحِمَارُ بِرَحَاهُ، فَيَجْتَمِعُ أَهْلُ النَّارِ عَلَيْهِ، فَيَقُولُونَ أَىْ فُلاَنُ، مَا شَأْنُكَ أَلَيْسَ كُنْتَ تَأْمُرُنَا بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ قَالَ كُنْتُ آمُرُكُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَلاَ آتِيهِ، وَأَنْهَاكُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَآتِيهِ ". رَوَاهُ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ الأَعْمَشِ.
علی برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از اعمش، از ابی وائل که گفت: به اسامة گفته شد:
«اگر نزد فلانی میرفتی و با او سخن میگفتی (نصیحتش میکردی)!» او پاسخ داد: «شما گمان میکنید که من با او سخن نمیگویم مگر اینکه شما بشنوید؛ اما من در خفا با او سخن میگویم بدون آنکه دری از فتنه را بگشایم که نمیخواهم نخستین گشاینده آن باشم. و پس از شنیدن سخنی از رسول الله ﷺ، هرگز به حاکمم نخواهم گفت که او بهترین مردم است.» پرسیدند: «چه سخنی از ایشان شنیدهای؟» گفت: «شنیدم که فرمودند:
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
منادیان خیر باید خود نیز به آنچه توصیه میکنند عمل کنند.
اسامه میگوید که حاکم را شخصاً و محرمانه نصیحت میکند، نه اینکه رفتار او را در ملأعام به نقد بکشد.
تعبیری برای شعلهور کردن آشوب عمومی یا درگیری.
اندامهای درونی؛ حدیث در توصیفی هولناک از عذاب به آنها اشاره میکند.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که مسلمان باید به نیکی فرمان دهد و از بدی بازدارد، و خود نیز بکوشد به آنچه به دیگران میآموزد عمل کند. کوتاهی شخصی، نصیحت صادقانه را بیارزش نمیکند، اما توبه و اصلاح را میطلبد؛ پافشاری بر رفتاری ناسازگار، هشداری جدی است. پاسخ اسامه همچنین نشان میدهد که میتوان حاکمی را برای پیشگیری از تفرقهٔ عمومیِ غیرضروری، محرمانه نصیحت کرد. این روایت ممنوعیتی کلی برای انتقاد آشکار نیست؛ شیوهٔ نصیحت به موقعیت، هدف و پیامدهای مورد انتظار بستگی دارد.
- به دیگران نصیحت کنید و همزمان برنامهای عملی برای بهکاربستن همان نصیحت در زندگی خود داشته باشید.
- هرگاه مناسب است، با احترام و بهصورت محرمانه با حاکم سخن بگویید و از سخنانی که بیدلیل آشوب میافروزد بپرهیزید.
- اگر دیدید مطابق آنچه به دیگران میآموزید زندگی نمیکنید، آن را بپذیرید، توبه کنید و همین امروز گامی برای اصلاح رفتارتان بردارید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.