نمازها · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 349

روایت‌شده توسط Abu Dharr al-Ghifari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نمازها
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3يُونُسَ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فُرِجَ عَنْ سَقْفِ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ فَفَرَجَ صَدْرِي، ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، فَأَفْرَغَهُ فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ، ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا، فَلَمَّا جِئْتُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ افْتَحْ‏.‏ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ‏.‏ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِي مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَلَمَّا فَتَحَ عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا، فَإِذَا رَجُلٌ قَاعِدٌ عَلَى يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَلَى يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ، إِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى، فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ‏.‏ قُلْتُ لِجِبْرِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ‏.‏ وَهَذِهِ الأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ، فَأَهْلُ الْيَمِينِ مِنْهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ، وَالأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ، فَإِذَا نَظَرَ عَنْ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى، حَتَّى عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ‏.‏ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ الأَوَّلُ فَفَتَحَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ ـ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ـ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ، غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِإِدْرِيسَ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ‏.‏ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ‏.‏ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ‏.‏ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى‏.‏ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ‏.‏ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى‏.‏ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ‏.‏ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولاَنِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ثُمَّ عُرِجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الأَقْلاَمِ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً، فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا فَرَضَ اللَّهُ لَكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ خَمْسِينَ صَلاَةً‏.‏ قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ‏.‏ فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى قُلْتُ وَضَعَ شَطْرَهَا‏.‏ فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ، فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ، فَرَاجَعْتُهُ‏.‏ فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهْىَ خَمْسُونَ، لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ‏.‏ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ‏.‏ فَقُلْتُ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي‏.‏ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى انْتَهَى بِي إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى، وَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لاَ أَدْرِي مَا هِيَ، ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ، فَإِذَا فِيهَا حَبَايِلُ اللُّؤْلُؤِ، وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ ‏"‏‏.‏

ترجمه

یحیی بن بُکیر برای ما حدیث کرد و گفت: لیث برای ما حدیث کرد، از یونس، از ابن شهاب، از انس بن مالک که گفت: ابوذر روایت می‌کرد که رسول الله ﷺ فرمودند:

«سقف خانه‌ام در حالی که من در مکه بودم شکافته شد و جبرئیل نازل گشت؛ سینه‌ام را شکافت و آن را با آب زمزم شست. سپس طشتی زرین آورد که پر از حکمت و ایمان بود و محتوای آن را در سینه‌ام ریخت و سپس آن را بست. آنگاه دستم را گرفت و مرا به آسمان دنیا بالا برد. چون به آسمان دنیا رسیدیم، جبرئیل به نگهبان آسمان گفت: "بگشای." نگهبان پرسید: "کیست؟" گفت: "جبرئیل است." پرسید: "آیا کسی همراه توست؟" گفت: "بله، محمد ﷺ همراهم است." پرسید: "آیا او را فراخوانده‌اند؟" گفت: "بله." پس در گشوده شد و بر فراز آسمان دنیا رفتیم. ناگاه مردی را دیدم که نشسته بود و گروهی در سمت راست و گروهی در سمت چپ او بودند. هرگاه به سمت راست خود می‌نگریست می‌خندید و هرگاه به سمت چپ خود می‌نگریست می‌گریست. سپس گفت: "خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای پسر صالح." به جبرئیل گفتم: "این کیست؟" گفت: "این آدم است و این گروه‌ها در راست و چپ او، ارواح فرزندان او هستند؛ اهلِ سمت راست، بهشتیان‌اند و گروهی که در سمت چپ او هستند، دوزخیان‌اند. بنابراین وقتی به راست می‌نگرد می‌خندد و وقتی به چپ می‌نگرد می‌گرید." سپس مرا تا آسمان دوم بالا برد و به نگهبان آن گفت: "بگشای." نگهبان نیز همان سخنی را گفت که نگهبان اول گفته بود و در را گشود.» انس گفت: سپس ذکر کرد که در آسمان‌ها با آدم، ادریس، موسی، عیسی و ابراهیم ـ درودهای خدا بر آنان باد ـ دیدار کرد، اما جایگاه دقیق هر یک را مشخص نکرد، جز اینکه یادآور شد آدم را در آسمان دنیا و ابراهیم را در آسمان ششم دید. انس گفت: هنگامی که جبرئیل همراه با پیامبر ﷺ از کنار ادریس گذشت، ادریس گفت: "خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای برادر صالح." گفتم: "این کیست؟" گفت: "این ادریس است." سپس از کنار موسی گذشتم و او گفت: "خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای برادر صالح." گفتم: "این کیست؟" گفت: "این موسی است." سپس از کنار عیسی گذشتم و او گفت: "خوش آمدی ای برادر صالح و ای پیامبر صالح." گفتم: "این کیست؟" گفت: "این عیسی است." سپس از کنار ابراهیم گذشتم و او گفت: "خوش آمدی ای پیامبر صالح و ای پسر صالح." گفتم: "این کیست؟" گفت: "این ابراهیم ﷺ است." ابن شهاب گفت: ابن حزم به من خبر داد که ابن عباس و ابوحبه انصاری می‌گفتند: پیامبر ﷺ فرمود: «سپس مرا بالا بردند تا به سطحی رسیدم که در آن صدای قلم‌ها را می‌شنیدم.» ابن حزم و انس بن مالک گفتند: پیامبر ﷺ فرمود: «خداوند بر امت من پنجاه نماز واجب کرد. با همین دستور بازگشتم تا اینکه از کنار موسی گذشتم. او پرسید: "خداوند بر امت تو چه چیزی واجب کرده است؟" گفتم: "پنجاه نماز واجب کرده است." گفت: "به سوی پروردگارت بازگرد، زیرا امت تو توانایی انجام آن را ندارد." پس بازگشتم و خداوند نیمی از آن را برداشت. دوباره نزد موسی بازگشتم و گفتم: "نیمی از آن برداشته شد." او گفت: "به سوی پروردگارت بازگرد، زیرا امت تو توانایی آن را ندارد." پس بازگشتم و خداوند نیمی دیگر را نیز برداشت. دوباره نزد موسی رفتم و او گفت: "به سوی پروردگارت بازگرد، زیرا امت تو توانایی آن را ندارد." پس بار دیگر بازگشتم. خداوند فرمود: "این پنج نماز است و همان پنجاه نماز محسوب می‌شود؛ سخن نزد من تغییر نمی‌کند." نزد موسی بازگشتم و او گفت: "به سوی پروردگارت بازگرد." گفتم: "از پروردگارم شرم دارم (که بیشتر درخواست کنم)." سپس جبرئیل مرا برد تا به سدره‌المنتهی رسیدیم و رنگ‌هایی آن را پوشانده بود که نمی‌دانستم چیستند. سپس وارد بهشت شدم؛ در آنجا دیوارهایی از مروارید دیدم و خاک آنجا بوی مشک داشت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

به رحمت الله، نمازهای پنج‌گانهٔ روزانه از نظر پاداش برابر با پنجاه نماز هستند.

پیشینه و سبب بیان

این روایت دربارهٔ اسراء و معراج پیامبر ﷺ است؛ در جریان آن، نمازهای روزانه واجب شدند.

توضیح واژه‌های دشوار
سدرةالمنتهی

درخت سدر ویژه‌ای در دورترین مرز آسمان‌ها.

اسراء و معراج

سفر شبانهٔ پیامبر ﷺ و عروج ایشان از میان آسمان‌ها.

زمزم

چشمه‌ای در مکه، کنار کعبه، که از آب آن برای شست‌وشوی سینهٔ پیامبر استفاده شد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک تأکید می‌کنند که نماز واجب روزی پنج بار ادا می‌شود، در حالی که پاداش آن برابر با پاداش پنجاه نماز است. کاهش مکرر شمار نمازها، رحمت الله و جایگاه ویژهٔ نماز را نشان می‌دهد. عالمان، شست‌وشوی سینه را بخشی واقعی از معراج و آماده‌سازی برای مأموریتی بلندمرتبه می‌دانند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت پنج نماز روزانه را واجبی قطعی می‌دانند؛ این روایت دلیلی برای تغییر شمار آن‌ها نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. از پنج نماز روزانه پاسداری کنید و روزتان را طوری برنامه‌ریزی کنید که آن‌ها را به‌موقع ادا کنید.
  2. برای عبادت از الله یاری بخواهید و سپاسگزار رحمت او و پاداشی باشید که عطا می‌کند.
  3. هنگام نماز به پیوند میان پیامبران و دعوت مشترکشان به اطاعت از الله بیندیشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.