Sahih al-Bukhari، حدیث 3586
روایتشده توسط Hudhayfah ibn al-Yaman. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Hudhayfah ibn al-Yaman
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ،. حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا أَحْفَظُ كَمَا قَالَ. قَالَ هَاتِ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ ". قَالَ لَيْسَتْ هَذِهِ، وَلَكِنِ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ. قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لاَ بَأْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا، إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا. قَالَ يُفْتَحُ الْبَابُ أَوْ يُكْسَرُ قَالَ لاَ بَلْ يُكْسَرُ. قَالَ ذَاكَ أَحْرَى أَنْ لاَ يُغْلَقَ. قُلْنَا عَلِمَ الْبَابَ قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ غَدٍ اللَّيْلَةَ، إِنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ. فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَهُ، وَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا، فَسَأَلَهُ فَقَالَ مَنِ الْبَابُ قَالَ عُمَرُ.
محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، ابن ابی عدی برای ما حدیث کرد، از شعبه، و بشر بن خالد برایم حدیث کرد، محمد برای ما حدیث کرد، از شعبه، از سلیمان، شنیدم که ابوائل از حذیفه روایت میکرد که عمر بن خطاب رضی الله عنه فرمود:
«کدام یک از شما سخن رسول الله ﷺ درباره فتنه را به خاطر دارد؟» حذیفه گفت: «من آن را همانگونه که فرمودند به یاد دارم.» عمر گفت: «بگو، بیگمان تو مردی جسور هستی!» حذیفه گفت: رسول الله ﷺ فرمودند: «فتنه مرد در مورد خانواده، مال و همسایهاش با نماز، صدقه، امر به معروف و نهی از منکر جبران میشود.» عمر فرمود: «منظورم این فتنه نیست، بلکه فتنهای است که مانند موج دریا خروشان خواهد بود.» حذیفه گفت: «ای امیرالمؤمنین! باکی از آن نداشته باش، زیرا میان تو و آن دری بسته است.» عمر پرسید: «آیا آن در گشوده میشود یا شکسته خواهد شد؟» حذیفه پاسخ داد: «خیر، بلکه شکسته میشود.» عمر فرمود: «پس سزاوارتر آن است که دیگر هرگز بسته نشود.» ما (راویان) گفتیم: آیا عمر میدانست که آن در کیست؟ حذیفه گفت: «بله، همانگونه که همه میدانند پیش از فردا شب فرا میرسد. من برای او حدیثی راستین نقل کردم، نه سخنی باطل.» ما جرأت پرسیدن مستقیم از او را نداشتیم، لذا مسروق را مأمور کردیم تا از او بپرسد: «آن در چیست؟» او پاسخ داد: «عمر.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
درگذشت عمر پایانِ حفاظتی در برابر فتنهای بزرگ بود.
آزمایش یا آشوبی که ایمان، رفتار و همبستگی میان مردم را به چالش میکشد.
کنایهای از عمر است؛ بنا بر گفتهٔ حذیفه، با کشتهشدن عمر آشوب بزرگ آغاز میشد.
لغزشهای کوچک روزمره با نماز، صدقه و سفارش به رفتار نیک آمرزیده میشوند.
شارحان کلاسیک، از جمله ابن حجر، این در را عمر دانستهاند: درگذشت او آغاز آشوب بزرگی در میان مسلمانان بود. سخن دربارهٔ آزمایشهای روزمره میآموزد که عبادت و رفتار نیک گناهان را میزدایند؛ اما به این معنا نیست که ستمهای بزرگ یا حقوق دیگران خودبهخود جبران میشوند. عالمان همچنین تأکید میکنند که صحابه میان آزمایشهای معمول شخصی و فتنهٔ بزرگ اجتماعی تفاوت میگذاشتند.
- بر نمازهای روزانه پایبند باش و صدقه بده؛ از این اعمال برای جبران لغزشها بهره بگیر.
- به کار نیک سفارش کن و با روشی سنجیده و عادلانه از بدی بازدار.
- در زمان آشوب اجتماعی به عدالت وفادار بمان و نگذار اختلافنظرها به تفرقه بینجامد.
این روایت درست پیش از این حدیث در همان باب آمده و آن هم فضیلت صحابه را روشن میکند.
Sahih al-Bukhari · #3585 (Sahih)این روایتِ مجاور نیز دربارهٔ برتری صحابه است و در بافت این باب جای میگیرد.
Sahih al-Bukhari · #120 (Sahih)این روایت دربارهٔ دانش و نقل سخنان پیامبر ﷺ است؛ همان کاری که حذیفه در اینجا انجام میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.