Sahih al-Bukhari، حدیث 3606
روایتشده توسط Hudhayfah ibn al-Yaman. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1يَحْيَى بْنُ مُوسَىآن را به البخاري روایت کرد
- 2الْوَلِيدُ
- 3ابْنُ جَابِرٍ
- 4بُسْرُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْحَضْرَمِيُّ
- 5أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ
- 6حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي بُسْرُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْحَضْرَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ، يَقُولُ كَانَ النَّاسُ يَسْأَلُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْخَيْرِ، وَكُنْتُ أَسْأَلُهُ عَنِ الشَّرِّ مَخَافَةَ أَنْ يُدْرِكَنِي. فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا فِي جَاهِلِيَّةٍ وَشَرٍّ، فَجَاءَنَا اللَّهُ بِهَذَا الْخَيْرِ، فَهَلْ بَعْدَ هَذَا الْخَيْرِ مِنْ شَرٍّ قَالَ " نَعَمْ ". قُلْتُ وَهَلْ بَعْدَ ذَلِكَ الشَّرِّ مِنْ خَيْرٍ قَالَ " نَعَمْ، وَفِيهِ دَخَنٌ ". قُلْتُ وَمَا دَخَنُهُ قَالَ " قَوْمٌ يَهْدُونَ بِغَيْرِ هَدْيِي تَعْرِفُ مِنْهُمْ وَتُنْكِرُ ". قُلْتُ فَهَلْ بَعْدَ ذَلِكَ الْخَيْرِ مِنْ شَرٍّ قَالَ " نَعَمْ دُعَاةٌ إِلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ، مَنْ أَجَابَهُمْ إِلَيْهَا قَذَفُوهُ فِيهَا ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صِفْهُمْ لَنَا فَقَالَ " هُمْ مِنْ جِلْدَتِنَا، وَيَتَكَلَّمُونَ بِأَلْسِنَتِنَا " قُلْتُ فَمَا تَأْمُرُنِي إِنْ أَدْرَكَنِي ذَلِكَ قَالَ " تَلْزَمُ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامَهُمْ ". قُلْتُ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ جَمَاعَةٌ وَلاَ إِمَامٌ قَالَ " فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَ كُلَّهَا، وَلَوْ أَنْ تَعَضَّ بِأَصْلِ شَجَرَةٍ حَتَّى يُدْرِكَكَ الْمَوْتُ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ ".
یحیی بن موسی برای ما حدیث کرد، ولید برای ما حدیث کرد و گفت: ابن جابر برایم حدیث کرد و گفت: بُسر بن عبیدالله حضرمی برایم حدیث کرد و گفت: ابو ادریس خَولانی برایم حدیث کرد که شنیده است حذیفه بن یمان میگفت:
«مردم معمولاً از رسول خدا ﷺ درباره خیر میپرسیدند، اما من از ایشان درباره شر میپرسیدم از بیم آنکه مبادا مرا فرا گیرد. گفتم: ای رسول خدا! ما در جاهلیت و شر بودیم، سپس الله این خیر را برای ما آورد؛ آیا پس از این خیر، شری خواهد آمد؟ فرمود: آری. گفتم: آیا پس از آن شر، خیری خواهد بود؟ فرمود: آری، ولی در آن دَخَن (دود و تیرگی اندک) است. گفتم: دَخَن آن چیست؟ فرمود: گروهی که مردم را به غیر از هدایت من راهنمایی میکنند؛ آنان را خواهی شناخت و نیز انکارشان خواهی کرد. گفتم: آیا پس از آن خیر، شری خواهد بود؟ فرمود: آری، دعوتکنندگان به سوی درهای جهنم؛ هر کس دعوتشان را اجابت کند، او را در آن خواهند افکند. گفتم: ای رسول خدا! آنان را برای ما توصیف کن. فرمود: آنان از جنس خودمان هستند و به زبان ما سخن میگویند. گفتم: اگر آن زمان را دریابم، چه فرمانم میدهی؟ فرمود: به جماعت مسلمانان و امامشان پایبند باش. گفتم: اگر برایشان نه جماعتی باشد و نه امامی؟ فرمود: پس از همه آن فرقهها کنارهگیری کن، حتی اگر مجبور شوی ریشه درختی را بجوی، تا مرگت را در همان حال دریابد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
هنگام سردرگمی و اختلاف، پیامبر ﷺ به پایبندی به هدایت و جماعت فرمان میدهد.
آمیختگی خیر و شر؛ هدایت وجود دارد، اما رفتارهایی نیز هست که از آن منحرف میشوند.
تعبیری تصویری برای دعوتها و راههایی که به تباهی جدی معنوی میانجامند.
مسلمانانی که در کنار یکدیگر از هدایت اسلامی پیروی میکنند، همراه با پیشوای بهرسمیتشناختهشدهٔ آنان.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت میکنند که مسلمان در زمان سردرگمی باید به قرآن، هدایت پیامبر و جماعت پایبند بماند. ابن حجر دربارهٔ دعوتکنندگان به دروازههای دوزخ بر دعوت زیانبار آنان تأکید میکند، حتی اگر از میان مسلمانان باشند و به همان زبان سخن بگویند. رهنمود پایانی مربوط به زمانی است که جماعت یا پیشوایی وجود نداشته باشد: از گروههایی که به گمراهی و درگیری فرامیخوانند دوری کن و در اسلام استوار بمان. این سخن مجوزی نیست تا کسی بدون دانش هر پیشوا یا گروهی را محکوم کند؛ باید آن را با آگاهی و در بافت درستش به کار بست.
- قرآن و هدایت پیامبر را بیاموز تا بتوانی دعوتهای منحرف را با دقت ارزیابی کنی.
- پیش از بازنشر خبرها و توصیهها، آنها را بررسی کن؛ بهویژه اگر مسلمانان را در برابر یکدیگر قرار میدهند.
- هنگام اختلاف در پی دانش معتبر و همبستگی مسالمتآمیز باش و به دعوتهای تفرقهانگیز کشیده نشو.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.