اصحاب پیامبر ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3698

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: اصحاب پیامبر ﷺ
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عُثْمَانُ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2أَبُو عَوَانَةَ
  3. 3عُثْمَانُ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ ـ هُوَ ابْنُ مَوْهَبٍ ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مَنْ أَهْلِ مِصْرَ حَجَّ الْبَيْتَ فَرَأَى قَوْمًا جُلُوسًا، فَقَالَ مَنْ هَؤُلاَءِ الْقَوْمُ قَالَ هَؤُلاَءِ قُرَيْشٌ‏.‏ قَالَ فَمَنِ الشَّيْخُ فِيهِمْ قَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ‏.‏ قَالَ يَا ابْنَ عُمَرَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ شَىْءٍ فَحَدِّثْنِي هَلْ تَعْلَمُ أَنَّ عُثْمَانَ فَرَّ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ تَعْلَمُ أَنَّهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَدْرٍ وَلَمْ يَشْهَدْ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ تَعْلَمُ أَنَّهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَمْ يَشْهَدْهَا قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ‏.‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ تَعَالَ أُبَيِّنْ لَكَ أَمَّا فِرَارُهُ يَوْمَ أُحُدٍ فَأَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ وَغَفَرَ لَهُ، وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَدْرٍ، فَإِنَّهُ كَانَتْ تَحْتَهُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ مَرِيضَةً، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لَكَ أَجْرَ رَجُلٍ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا وَسَهْمَهُ ‏"‏‏.‏ وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَوْ كَانَ أَحَدٌ أَعَزَّ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ عُثْمَانَ لَبَعَثَهُ مَكَانَهُ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ وَكَانَتْ بَيْعَةُ الرُّضْوَانِ بَعْدَ مَا ذَهَبَ عُثْمَانُ إِلَى مَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ الْيُمْنَى ‏"‏ هَذِهِ يَدُ عُثْمَانَ ‏"‏‏.‏ فَضَرَبَ بِهَا عَلَى يَدِهِ، فَقَالَ ‏"‏ هَذِهِ لِعُثْمَانَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عُمَرَ اذْهَبْ بِهَا الآنَ مَعَكَ‏.‏

ترجمه

موسی بن اسماعیل به ما حدیث کرد، ابوعوانه به ما حدیث کرد، عثمان (بن موهب) گفت: مردی از اهل مصر که برای حج خانه خدا آمده بود، گروهی را دید که نشسته بودند. پرسید:

«این قوم کیستند؟» کسی گفت: «اینان قریش هستند.» پرسید: «آن پیرمرد در میان ایشان کیست؟» گفتند: «عبدالله بن عمر است.» گفت: «ای ابن عمر! من می‌خواهم درباره چیزی از تو بپرسم؛ مرا خبر ده. آیا می‌دانی که عثمان در روز احد گریخت؟» ابن عمر گفت: «آری.» آن مرد گفت: «آیا می‌دانی که او در روز بدر غایب بود و در آن شرکت نکرد؟» ابن عمر گفت: «آری.» گفت: «آیا می‌دانی که او در بیعت رضوان غایب بود و در آن حاضر نشد؟» ابن عمر گفت: «آری.» آن مرد گفت: «الله اکبر!» ابن عمر گفت: «بیا تا برایت روشن سازم. اما گریختنش در روز احد، من شهادت می‌دهم که الله او را عفو کرد و آمرزید. و اما غیبتش در بدر، به این دلیل بود که دختر رسول الله ﷺ همسر او بود و بیمار شده بود. پس رسول الله ﷺ به او فرمود: «تو اجر و سهم کسی را داری که در بدر حضور یافته است.» و اما غیبتش در بیعت رضوان، اگر کسی در شکم مکه عزیزتر از عثمان بود، رسول الله ﷺ او را به جای عثمان می‌فرستاد. همانا رسول الله ﷺ عثمان را فرستاد و ماجرای بیعت رضوان پس از رفتن عثمان به مکه رخ داد. رسول الله ﷺ دست راست خود را دراز کرد و فرمود: «این دست عثمان است.» سپس با دست دیگر بر آن زد و فرمود: «این بیعت از جانب عثمان است.» آنگاه ابن عمر به آن مرد گفت: «اکنون این توضیحات را با خود ببر.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ابن عمر با بیان کامل زمینه تاریخی، انتقاد از عثمان را رد می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

مردی از مصر در موسم حج با ابن عمر سخن گفت و سه رویداد را به‌عنوان انتقاد از عثمان مطرح کرد. ابن عمر توضیح داد چرا عثمان در بدر و بیعت رضوان حضور نداشت و چگونه رفتار او در احد بخشوده شد.

توضیح واژه‌های دشوار
بدر

نبرد مهمی میان مسلمانان و قریش که عثمان در آن شرکت نکرد، زیرا از همسر بیمار خود مراقبت می‌کرد.

بیعت رضوان

پیمان وفاداری‌ای که یاران پیامبر ﷺ در حدیبیه با او بستند.

سهم

بخشی از غنیمت جنگی که به یکی از شرکت‌کنندگان اختصاص داده می‌شد.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که نمی‌توان رویدادها را منصفانه ارزیابی کرد، مگر آنکه شرایطشان را نیز در نظر گرفت. بنا بر سخن ابن عمر، عثمان به‌سبب مراقبت از دختر بیمار پیامبر ﷺ، پاداش و سهم یکی از شرکت‌کنندگان بدر را دریافت کرد. غیبت او در بیعت رضوان نیز نتیجه مأموریتی بود: پیامبر ﷺ او را به مکه فرستاده بود و در بیعت از جانب او نمایندگی کرد. این روایت همچنین تأکید می‌کند که خطای گذشته را نباید جدا از توبه، آمرزش الهی و کردار نیک سنجید.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از آنکه غیبت یا خطای کسی را دلیلی علیه او بدانید، شرایط را بررسی کنید.
  2. با دانش معتبر و توضیحی آرام و کامل به اتهام‌ها پاسخ دهید.
  3. تلاش افراد را منصفانه ارج نهید، حتی اگر آن تلاش به شیوه معمول آشکار نبوده باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.