فضایل انصار · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 3872

روایت‌شده توسط Al-Miswar ibn Makhrama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضایل انصار
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2هِشَامٌ
  3. 3مَعْمَرٌ
  4. 4الزُّهْرِيِّ
  5. 5عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
  6. 6عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ قَالاَ لَهُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تُكَلِّمَ خَالَكَ عُثْمَانَ فِي أَخِيهِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ وَكَانَ أَكْثَرَ النَّاسُ فِيمَا فَعَلَ بِهِ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَانْتَصَبْتُ لِعُثْمَانَ حِينَ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً وَهْىَ نَصِيحَةٌ‏.‏ فَقَالَ أَيُّهَا الْمَرْءُ، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ، فَانْصَرَفْتُ، فَلَمَّا قَضَيْتُ الصَّلاَةَ جَلَسْتُ إِلَى الْمِسْوَرِ وَإِلَى ابْنِ عَبْدِ يَغُوثَ، فَحَدَّثْتُهُمَا بِالَّذِي قُلْتُ لِعُثْمَانَ وَقَالَ لِي‏.‏ فَقَالاَ قَدْ قَضَيْتَ الَّذِي كَانَ عَلَيْكَ‏.‏ فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ مَعَهُمَا، إِذْ جَاءَنِي رَسُولُ عُثْمَانَ، فَقَالاَ لِي قَدِ ابْتَلاَكَ اللَّهُ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَا نَصِيحَتُكَ الَّتِي ذَكَرْتَ آنِفًا قَالَ فَتَشَهَّدْتُ ثُمَّ قُلْتُ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، وَكُنْتَ مِمَّنِ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَآمَنْتَ بِهِ، وَهَاجَرْتَ الْهِجْرَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ، وَصَحِبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَأَيْتَ هَدْيَهُ، وَقَدْ أَكْثَرَ النَّاسُ فِي شَأْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ، فَحَقٌّ عَلَيْكَ أَنْ تُقِيمَ عَلَيْهِ الْحَدَّ‏.‏ فَقَالَ لِي يَا ابْنَ أَخِي أَدْرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْتُ لاَ، وَلَكِنْ قَدْ خَلَصَ إِلَىَّ مِنْ عِلْمِهِ مَا خَلَصَ إِلَى الْعَذْرَاءِ فِي سِتْرِهَا‏.‏ قَالَ فَتَشَهَّدَ عُثْمَانُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، وَكُنْتُ مِمَّنِ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَآمَنْتُ بِمَا بُعِثَ بِهِ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَهَاجَرْتُ الْهِجْرَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ كَمَا قُلْتَ، وَصَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَايَعْتُهُ، وَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ اسْتَخْلَفَ اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ، ثُمَّ اسْتُخْلِفَ عُمَرُ، فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ، ثُمَّ اسْتُخْلِفْتُ، أَفَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمْ مِثْلُ الَّذِي كَانَ لَهُمْ عَلَىَّ قَالَ بَلَى‏.‏ قَالَ فَمَا هَذِهِ الأَحَادِيثُ الَّتِي تَبْلُغُنِي عَنْكُمْ فَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ شَأْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ، فَسَنَأْخُذُ فِيهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ قَالَ فَجَلَدَ الْوَلِيدَ أَرْبَعِينَ جَلْدَةً، وَأَمَرَ عَلِيًّا أَنْ يَجْلِدَهُ، وَكَانَ هُوَ يَجْلِدُهُ‏.‏ وَقَالَ يُونُسُ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَفَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمْ مِنَ الْحَقِّ مِثْلُ الَّذِي كَانَ لَهُمْ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ مَا ابْتُلِيتُمْ بِهِ مِنْ شِدَّةٍ وَفِي مَوْضِعٍ الْبَلَاءُ الِابْتِلَاءُ وَالتَّمْحِيصُ مَنْ بَلَوْتُهُ وَمَحَّصْتُهُ أَيْ اسْتَخْرَجْتُ مَا عِنْدَهُ يَبْلُو يَخْتَبِرُ مُبْتَلِيكُمْ مُخْتَبِرُكُمْ وَأَمَّا قَوْلُهُ بَلَاءٌ عَظِيمٌ النِّعَمُ وَهِيَ مِنْ أَبْلَيْتُهُ وَتِلْكَ مِنْ ابْتَلَيْتُهُ

ترجمه

عبدالله بن محمد جعفی به ما حدیث کرد، هشام به ما حدیث کرد، معمر از زهری خبر داد، عروة بن زبیر به ما حدیث کرد که عبیدالله بن عدی بن خیّار به او خبر داد که مسور بن مخرمه و عبدالرحمن بن اسود بن عبد یغوث به او گفتند:

«چه چیزی تو را باز می‌دارد از اینکه با دایی‌ات عثمان درباره برادرش ولید بن عقبه صحبت کنی؟» مردم درباره کاری که ولید انجام داده بود بسیار سخن می‌گفتند. عبیدالله گفت: «من منتظر عثمان ماندم تا زمانی که برای نماز بیرون آمد، به او گفتم: "من نیازی نزد شما دارم و آن نصیحت است." او فرمود: "ای مرد! از شر تو به الله پناه می‌برم." پس من برگشتم. وقتی نمازم را تمام کردم، نزد مسور و ابن عبد یغوث نشستم و آنچه را که به عثمان گفته بودم و آنچه او به من گفته بود برایشان بازگو کردم. آنها گفتند: "تو وظیفه‌ات را ادا کردی." در حالی که با آنها نشسته بودم، فرستاده عثمان نزد من آمد. آنها به من گفتند: "الله تو را آزموده است." من رفتم تا اینکه وارد نزد عثمان شدم. او پرسید: "آن نصیحتی که پیش‌تر ذکر کردی چه بود؟" من تشهد خواندم و سپس گفتم: "الله محمد ﷺ را مبعوث کرد و کتاب را بر او نازل فرمود. شما از کسانی بودید که دعوت الله و رسولش ﷺ را اجابت کردید و به او ایمان آوردید. شما دو هجرت نخستین را انجام دادید، مصاحبت رسول الله ﷺ را داشتید و روش ایشان را دیدید. اکنون مردم درباره ولید بن عقبه بسیار سخن می‌گویند، پس حق شماست که حد شرعی را بر او جاری سازید." او به من فرمود: "ای برادرزاده‌ام! آیا رسول الله ﷺ را درک کرده‌ای؟" گفتم: "خیر، اما از علم ایشان همان‌گونه به من رسیده است که به دختر باکره در پرده‌نشینی‌اش می‌رسد." عثمان تشهد خواند و فرمود: "بی‌شک الله محمد ﷺ را به حق مبعوث کرد و کتاب را بر او نازل نمود. من از کسانی بودم که دعوت الله و رسولش ﷺ را اجابت کردم و به آنچه محمد ﷺ با آن مبعوث شد ایمان آوردم. همان‌طور که گفتی دو هجرت نخستین را انجام دادم، مصاحبت رسول الله ﷺ را داشتم و با ایشان بیعت کردم. به الله سوگند! هرگز نافرمانی‌اش نکردم و نه خیانت نمودم تا اینکه الله او را وفات داد. سپس الله ابوبکر را خلیفه گرداند، به الله سوگند! هرگز نافرمانی‌اش نکردم و نه خیانت نمودم. سپس عمر خلیفه شد، به الله سوگند! هرگز نافرمانی‌اش نکردم و نه خیانت نمودم. سپس من خلیفه شدم. آیا حقی بر شما ندارم مانند حقی که آنها بر من داشتند؟" گفتم: "چرا." فرمود: "پس این سخنانی که درباره شما به من می‌رسد چیست؟ اما آنچه درباره ولید بن عقبه ذکر کردی، ان‌شاءالله در مورد او به حق عمل خواهیم کرد." سپس دستور داد ولید را چهل تازیانه بزنند و به علی دستور داد که او را تازیانه بزند و خودش نیز او را تازیانه می‌زد. یونس و برادرزاده زهری از زهری روایت کردند: "آیا حقی بر شما ندارم مانند حقی که آنها داشتند؟" ابو عبدالله (بخاری) می‌گوید: 'بلاء' (آزمایش) از جانب پروردگارتان است، همان سختی که به آن مبتلا شده‌اید. جایگاه 'بلاء' آزمایش و خالص‌سازی است؛ 'بلوته' و 'محصلته' یعنی آنچه درونش بود را استخراج و بررسی کردم. 'یبلو' یعنی آزمایش می‌کند. 'مبتلیکم' یعنی آزمایش‌کننده شما. و اما قول 'بلاء عظیم' اشاره به نعمت‌هاست که از 'أبلَیْتُه' است، در حالی که دیگری از 'ابتَلَیْتُه' می‌باشد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عثمان پند را می‌پذیرد و وعده می‌دهد با ولید عادلانه برخورد کند.

پیشینه و سبب بیان

عبیدالله بن عَدی تشویق می‌شود با عمویش، خلیفه عثمان، دربارهٔ ولید بن عقبه صحبت کند؛ مردم به‌سبب رفتار او درباره‌اش سخن می‌گفتند. عثمان به این پند گوش می‌دهد و دستور می‌دهد ولید چهل تازیانه بخورد.

توضیح واژه‌های دشوار
نصیحت

پندی خیرخواهانه که با هدف گسترش نیکی داده می‌شود.

حدّ

مجازاتی که در فقه اسلامی به‌طور شرعی تعیین شده است.

تشهد

گواهی ایمان که در نماز خوانده می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که خیرخواهانه و محترمانه پند دادن به حاکم، با نیت برقراری عدالت، شایسته است. پیوند خویشاوندی یا جایگاه بلند نباید مانع بررسی منصفانهٔ یک موضوع و رسیدگی به آن بر اساس قواعد معتبر شود. اجرای مجازات‌های شرعی در صلاحیت مرجع صاحب‌اختیار است و به دلیل و روند قانونی معتبر نیاز دارد؛ این روایت مجوز اقدام خودسرانه نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. با احترام، استدلال‌های روشن و نیتی عدالت‌خواهانه، خیرخواهانه به رهبران پند دهید.
  2. اتهام‌ها را با دقت بررسی کنید و رسیدگی را به مرجع صاحب‌اختیار بسپارید تا بر پایهٔ دلیل و روند قانونی عمل کند.
  3. اجازه ندهید پیوندهای خانوادگی یا وفاداری شخصی بر رسیدگی منصفانه غلبه کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.