Sahih al-Bukhari، حدیث 3950
روایتشده توسط Abdullah ibn Masud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ
- 1أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَآن را به البخاري روایت کرد
- 2شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ
- 3إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ
- 4أَبِيهِ
- 5أَبِي إِسْحَاقَ
- 6عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ
- 7عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ حَدَّثَ
- 8سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَ عَنْ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ صَدِيقًا لأُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ، وَكَانَ أُمَيَّةُ إِذَا مَرَّ بِالْمَدِينَةِ نَزَلَ عَلَى سَعْدٍ، وَكَانَ سَعْدٌ إِذَا مَرَّ بِمَكَّةَ نَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ، فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ انْطَلَقَ سَعْدٌ مُعْتَمِرًا، فَنَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ بِمَكَّةَ، فَقَالَ لأُمَيَّةَ انْظُرْ لِي سَاعَةَ خَلْوَةٍ لَعَلِّي أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ. فَخَرَجَ بِهِ قَرِيبًا مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ فَلَقِيَهُمَا أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ يَا أَبَا صَفْوَانَ، مَنْ هَذَا مَعَكَ فَقَالَ هَذَا سَعْدٌ. فَقَالَ لَهُ أَبُو جَهْلٍ أَلاَ أَرَاكَ تَطُوفُ بِمَكَّةَ آمِنًا، وَقَدْ أَوَيْتُمُ الصُّبَاةَ، وَزَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ تَنْصُرُونَهُمْ وَتُعِينُونَهُمْ، أَمَا وَاللَّهِ لَوْلاَ أَنَّكَ مَعَ أَبِي صَفْوَانَ مَا رَجَعْتَ إِلَى أَهْلِكَ سَالِمًا. فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ وَرَفَعَ صَوْتَهُ عَلَيْهِ أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ مَنَعْتَنِي هَذَا لأَمْنَعَنَّكَ مَا هُوَ أَشَدُّ عَلَيْكَ مِنْهُ طَرِيقَكَ عَلَى الْمَدِينَةِ. فَقَالَ لَهُ أُمَيَّةُ لاَ تَرْفَعْ صَوْتَكَ يَا سَعْدُ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ سَيِّدِ أَهْلِ الْوَادِي. فَقَالَ سَعْدٌ دَعْنَا عَنْكَ يَا أُمَيَّةُ، فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ إِنَّهُمْ قَاتِلُوكَ. قَالَ بِمَكَّةَ قَالَ لاَ أَدْرِي. فَفَزِعَ لِذَلِكَ أُمَيَّةُ فَزَعًا شَدِيدًا، فَلَمَّا رَجَعَ أُمَيَّةُ إِلَى أَهْلِهِ قَالَ يَا أُمَّ صَفْوَانَ، أَلَمْ تَرَىْ مَا قَالَ لِي سَعْدٌ قَالَتْ وَمَا قَالَ لَكَ قَالَ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا أَخْبَرَهُمْ أَنَّهُمْ قَاتِلِيَّ، فَقُلْتُ لَهُ بِمَكَّةَ قَالَ لاَ أَدْرِي. فَقَالَ أُمَيَّةُ وَاللَّهِ لاَ أَخْرُجُ مِنْ مَكَّةَ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمَ بَدْرٍ اسْتَنْفَرَ أَبُو جَهْلٍ النَّاسَ قَالَ أَدْرِكُوا عِيرَكُمْ. فَكَرِهَ أُمَيَّةُ أَنْ يَخْرُجَ، فَأَتَاهُ أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ يَا أَبَا صَفْوَانَ، إِنَّكَ مَتَى مَا يَرَاكَ النَّاسُ قَدْ تَخَلَّفْتَ وَأَنْتَ سَيِّدُ أَهْلِ الْوَادِي تَخَلَّفُوا مَعَكَ، فَلَمْ يَزَلْ بِهِ أَبُو جَهْلٍ حَتَّى قَالَ أَمَّا إِذْ غَلَبْتَنِي، فَوَاللَّهِ لأَشْتَرِيَنَّ أَجْوَدَ بَعِيرٍ بِمَكَّةَ ثُمَّ قَالَ أُمَيَّةُ يَا أُمَّ صَفْوَانَ جَهِّزِينِي. فَقَالَتْ لَهُ يَا أَبَا صَفْوَانَ وَقَدْ نَسِيتَ مَا قَالَ لَكَ أَخُوكَ الْيَثْرِبِيُّ قَالَ لاَ، مَا أُرِيدُ أَنْ أَجُوزَ مَعَهُمْ إِلاَّ قَرِيبًا. فَلَمَّا خَرَجَ أُمَيَّةُ أَخَذَ لاَ يَنْزِلُ مَنْزِلاً إِلاَّ عَقَلَ بَعِيرَهُ، فَلَمْ يَزَلْ بِذَلِكَ حَتَّى قَتَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِبَدْرٍ.
احمد بن عثمان برایم حدیث نقل کرد، شریح بن مسلمه برای ما حدیث گفت، ابراهیم بن یوسف از پدرش و پدرش از ابواسحاق روایت کردند. ابواسحاق گفت: عمرو بن میمون برایم نقل کرد که شنید عبدالله بن مسعود رضی الله عنه فرمود سعد بن معاذ تعریف کرد: او با امیه بن خلف دوست صمیمی بود. هرگاه امیه از مدینه عبور میکرد نزد سعد فرود میآمد و هرگاه سعد به مکه میرفت نزد امیه منزل میکرد. وقتی رسول الله ﷺ به مدینه تشریف آوردند، سعد برای انجام عمره راهی شد و در مکه نزد امیه منزل کرد. سعد به امیه گفت:
«وقتی را برای من پیدا کن که خلوت باشد تا بتوانم طواف خانه خدا را بجا آورم.» امیه نزدیک ظهر با او بیرون رفت. ابوجهل آنها را دید و گفت: «ای ابوصفوان! این کیست که همراه توست؟» امیه گفت: «این سعد است.» ابوجهل خطاب به سعد گفت: «آیا نمیبینم که در مکه با امنیت طواف میکنی، در حالی که به کسانی پناه دادهاید که دین خود را تغییر دادهاند (مسلمان شدهاند) و گمان میکنید که آنان را یاری و حمایت مینمایید؟ قسم به خدا اگر همراه ابوصفوان نبودی، سالم به خانوادهات باز نمیگشتی.» سعد صدایش را بلند کرد و به او گفت: «قسم به خدا اگر تو مرا از این کار (طواف) منع کنی، من نیز تو را از چیزی که برایت سختتر از این است منع خواهم کرد؛ یعنی راهت به سوی مدینه.» امیه به او گفت: «ای سعد! صدایت را بر ابوالحکم (ابوجهل) بلند نکن، زیرا او سرور مردم این سرزمین است.» سعد گفت: «ای امیه! دست بردار. قسم به خدا من از رسول الله ﷺ شنیدهام که فرمودند: اینان (مسلمانان) تو را خواهند کشت.» امیه پرسید: «در مکه؟» سعد گفت: «نمیدانم.» امیه از این خبر بسیار هراسید. چون امیه به نزد خانوادهاش بازگشت، گفت: «ای امصفوان! آیا ندیدی سعد به من چه گفت؟» همسرش پرسید: «به تو چه گفت؟» امیه پاسخ داد: «ادعا کرد که محمد ﷺ به آنان خبر داده است که مرا خواهند کشت. از او پرسیدم: در مکه؟ گفت: نمیدانم.» سپس امیه گفت: «قسم به خدا هرگز از مکه خارج نخواهم شد.» اما روز جنگ بدر فرا رسید و ابوجهل مردم را بسیج کرد و گفت: «بروید و کاروانتان را دریابید.» امیه از خروج اکراه داشت، ابوجهل نزد او آمد و گفت: «ای ابوصفوان! اگر مردم ببینند که تو عقب ماندهای در حالی که سرور مردم این دیاری، آنان نیز با تو عقب خواهند ماند.» ابوجهل پیوسته او را ترغیب کرد تا اینکه امیه گفت: «حال که بر من غلبه کردی، قسم به خدا بهترین شتر مکه را خواهم خرید.» سپس امیه به همسرش گفت: «ای امصفوان! وسایل سفر مرا آماده کن.» همسرش به او گفت: «ای ابوصفوان! آیا فراموش کردی که برادر یثربیات به تو چه گفت؟» امیه گفت: «نه، اما قصد ندارم جز مسافت کوتاهی با آنان همراه شوم.» وقتی امیه خارج شد، در هر منزلی که فرود میآمد شترش را میبست. پیوسته چنین میکرد تا اینکه خداوند عزوجل او را در بدر به قتل رساند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
هشدار سعد دربارهٔ اُمَیّه تحقق یافت و نشاندهندهٔ تحقق آگاهی پیامبرانه بود.
این روایت شرح میدهد که چگونه سعد بن معاذ هنگام دیداری در مکه به اُمَیّه بن خَلَف هشدار داد که مسلمانان او را خواهند کشت. اُمَیّه بعدتر، با وجود ترسش، بهسوی نبرد بدر رفت و در آنجا کشته شد.
آیین گردیدن به دور کعبه.
زیارتی به مکه که میتوان آن را بیرون از زمان حج انجام داد.
نام پیشین مدینه.
عالمان این داستان را نشانهای از راستگویی پیامبر ﷺ میدانند: سعد آنچه را از ایشان شنیده بود بازگو کرد و رویداد در بدر تحقق یافت. این داستان همچنین نشان میدهد که انتخابهای انسان و فشار اجتماعی با تقدیر الله همراهاند؛ اُمَیّه از هشدار آگاه بود، اما بااینحال متقاعد شد که حرکت کند. این حدیث گزارشی تاریخی است، نه حکمی مستقل دربارهٔ سفر یا شرکت در نبرد.
- هشدار افراد قابلاعتماد را با دقت بسنج و مگذار جاهطلبی یا فشار گروهی بر داوریات چیره شود.
- در برابر ستم شجاعانه سخن بگو، اما گفتار و رفتاری متناسب با موقعیت برگزین.
- تقدیر الله را بپذیر، بیآنکه مسئولیت خود را در قبال انتخابها و پیامدهایشان انکار کنی.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.