Sahih al-Bukhari، حدیث 3979
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَآن را به البخاري روایت کرد
- 2أَبُو أُسَامَةَ
- 3هِشَامٍ
- 4أَبِيهِ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَفَعَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ ". فَقَالَتْ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ لَيُعَذَّبُ بِخَطِيئَتِهِ وَذَنْبِهِ، وَإِنَّ أَهْلَهُ لَيَبْكُونَ عَلَيْهِ الآنَ ". قَالَتْ وَذَاكَ مِثْلُ قَوْلِهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ عَلَى الْقَلِيبِ وَفِيهِ قَتْلَى بَدْرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَقَالَ لَهُمْ مَا قَالَ إِنَّهُمْ لَيَسْمَعُونَ مَا أَقُولُ. إِنَّمَا قَالَ " إِنَّهُمُ الآنَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّ مَا كُنْتُ أَقُولُ لَهُمْ حَقٌّ ". ثُمَّ قَرَأَتْ {إِنَّكَ لاَ تُسْمِعُ الْمَوْتَى} {وَمَا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ} تَقُولُ حِينَ تَبَوَّءُوا مَقَاعِدَهُمْ مِنَ النَّارِ.
عبید بن اسماعیل برایم حدیث کرد، ابواسامه برایمان حدیث کرد، از هشام، از پدرش که گفت: در نزد عایشه رضی الله عنها ذکر شد که ابن عمر این سخن را به پیامبر ﷺ نسبت داده است:
«همانا مرده در قبرش به خاطر گریهٔ خانوادهاش عذاب میشود.» پس عایشه فرمود: «رسول خدا ﷺ فرمودند: همانا او به سبب خطا و گناه خودش عذاب میشود، در حالی که خانوادهاش اکنون بر او میگریند.» او افزود: «و این مانند سخن رسول خدا ﷺ است آنگاه که بر لب چاهی ایستاد که اجساد مشرکان کشتهشده در بدر در آن بود و با آنان آنچه گفتنی بود گفت و فرمود: آنها سخنان مرا میشنوند. همانا ایشان تنها فرمودند: آنها اکنون به خوبی میدانند آنچه به آنان میگفتم حق بود.» سپس عایشه خواند: {تو نمیتوانی مردگان را بشنوانی} و {تو شنوندهٔ کسانی که در گورهایند نیستی}؛ یعنی هنگامی که جایگاهشان را در آتش جهنم گرفتند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عایشه روشن میکند که درگذشته بهسبب گناهان خودش عذاب میشود.
عایشه در پاسخ به سخنی منسوب به ابنعمر درباره عذاب درگذشته بهسبب گریه خانوادهاش، به سخنان مربوط به کشتهشدگان کنار چاه بدر اشاره میکند و برداشت خود را از آنها بیان میکند.
عذابی که بر اساس باور اسلامی ممکن است پیش از روز قیامت رخ دهد.
گریه و شیون برای درگذشته؛ این با نشان دادن اندوه معمول تفاوت دارد.
چاهی که پس از جنگ بدر، پیکر دشمنان کشتهشده در آن انداخته شد.
عالمان کلاسیک این روایت را در کنار روایتهایی بررسی کردهاند که میگویند درگذشته بهسبب نوحهگری خانوادهاش عذاب میشود. توضیح عایشه میان اندوه بازماندگان و نوحهگری بلند و بیتابانه تفاوت میگذارد و تأکید میکند که هیچکس بار گناه دیگری را بر دوش نمیکشد. عالمان برای سازگار کردن این متون، از جمله گفتهاند این عذاب به کسی مربوط است که نوحهگری را سفارش کرده یا از نهی آن کوتاهی کرده است، یا به رنجی که درگذشته هنگام شنیدن آن احساس میکند، نه به مسئولیت او در قبال کردار دیگران. مذاهب فقهی نوحهگری افراطی را حرام میدانند، اما گریه و اندوه معمول را جایز میشمارند.
- برای درگذشته اندوهگین شوید، اما از نوحهگری افراطی بپرهیزید.
- گناه کردار دیگران را بر دوش نگیرید؛ هرکس بر پایه اعمال خودش داوری میشود.
- روایتهای مرتبط را با دقت مقایسه کنید و سخنان را در بافت خود بخوانید.
این روایت نیز به اصلاح عایشه درباره این نسبت میپردازد که کسی بهسبب گریه خانوادهاش عذاب میشود.
Sahih al-Bukhari · #3980 (Sahih)این روایت دیدار پیامبر ﷺ از چاه بدر را شرح میدهد؛ رویدادی که عایشه در توضیح خود به آن اشاره میکند.
Sahih al-Bukhari · #3981 (Sahih)این روایت نیز درباره سخنان پیامبر ﷺ کنار چاه بدر است و با مقایسه عایشه ارتباط دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.