غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4003

روایت‌شده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ali ibn Abi Talib

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ،‏.‏ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ـ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا قَالَ كَانَتْ لِي شَارِفٌ مِنْ نَصِيبِي مِنَ الْمَغْنَمِ يَوْمَ بَدْرٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَعْطَانِي مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ مِنَ الْخُمُسِ يَوْمَئِذٍ، فَلَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أَبْتَنِيَ بِفَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَاعَدْتُ رَجُلاً صَوَّاغًا فِي بَنِي قَيْنُقَاعَ أَنْ يَرْتَحِلَ مَعِي فَنَأْتِيَ بِإِذْخِرٍ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَبِيعَهُ مِنَ الصَّوَّاغِينَ فَنَسْتَعِينَ بِهِ فِي وَلِيمَةِ عُرْسِي، فَبَيْنَا أَنَا أَجْمَعُ لِشَارِفَىَّ مِنَ الأَقْتَابِ وَالْغَرَائِرِ وَالْحِبَالِ، وَشَارِفَاىَ مُنَاخَانِ إِلَى جَنْبِ حُجْرَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ، حَتَّى جَمَعْتُ مَا جَمَعْتُ فَإِذَا أَنَا بِشَارِفَىَّ قَدْ أُجِبَّتْ أَسْنِمَتُهَا، وَبُقِرَتْ خَوَاصِرُهُمَا، وَأُخِذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا، فَلَمْ أَمْلِكْ عَيْنَىَّ حِينَ رَأَيْتُ الْمَنْظَرَ، قُلْتُ مَنْ فَعَلَ هَذَا قَالُوا فَعَلَهُ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَهْوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ، فِي شَرْبٍ مِنَ الأَنْصَارِ، عِنْدَهُ قَيْنَةٌ وَأَصْحَابُهُ فَقَالَتْ فِي غِنَائِهَا أَلاَ يَا حَمْزَ لِلشُّرُفِ النِّوَاءِ، فَوَثَبَ حَمْزَةُ إِلَى السَّيْفِ، فَأَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا، وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا، وَأَخَذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا قَالَ عَلِيٌّ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، وَعَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الَّذِي لَقِيتُ فَقَالَ ‏ "‏ مَا لَكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ، عَدَا حَمْزَةُ عَلَى نَاقَتَىَّ، فَأَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا، وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا وَهَا هُوَ ذَا فِي بَيْتٍ مَعَهُ شَرْبٌ، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ، فَارْتَدَى ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي، وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، حَتَّى جَاءَ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ، فَاسْتَأْذَنَ عَلَيْهِ فَأُذِنَ لَهُ، فَطَفِقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَلُومُ حَمْزَةَ فِيمَا فَعَلَ، فَإِذَا حَمْزَةُ ثَمِلٌ مُحْمَرَّةٌ عَيْنَاهُ، فَنَظَرَ حَمْزَةُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ، فَنَظَرَ إِلَى رُكْبَتِهِ، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ، فَنَظَرَ إِلَى وَجْهِهِ، ثُمَّ قَالَ حَمْزَةُ وَهَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لأَبِي فَعَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ ثَمِلٌ، فَنَكَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَقِبَيْهِ الْقَهْقَرَى، فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ‏.‏

ترجمه

عبدان برای ما حدیث کرد، عبدالله به ما خبر داد، یونس به ما خبر داد. احمد بن صالح برای ما حدیث کرد، عنسبه برای ما حدیث کرد، یونس از زهری برای ما حدیث کرد که علی بن حسین به ما خبر داد که حسین بن علی (علیهما السلام) به او خبر داد که علی (رضی الله عنه) گفت: من شتری ماده داشتم که از سهم غنایم جنگ بدر به من رسیده بود و پیامبر ﷺ نیز از خُمسی که خداوند در آن روز به ایشان عطا فرموده بود، شتر ماده دیگری به من داده بودند. وقتی قصد کردم با فاطمه (علیها السلام) دختر پیامبر ﷺ ازدواج کنم، با زرگری از بنی‌قینقاع قرار گذاشتم که با من بیاید تا

«اِذخِر» (گیاهی که زرگران استفاده می‌کنند) بیاوریم و من آن را به زرگران بفروشم تا هزینه ضیافت عروسی‌ام را تأمین کنم. در حالی که مشغول جمع‌آوری پالان، کیسه‌ها و طناب‌ها برای دو شترم بودم که در کنار خانه یکی از انصار خوابیده بودند، و آنچه لازم بود جمع کردم، ناگهان دیدم که کوهان هر دو شترم بریده شده، پهلوهایشان شکافته شده و تکه‌هایی از جگرهایشان خارج شده است. با دیدن این منظره نتوانستم جلوی اشکم را بگیرم. پرسیدم: «چه کسی این کار را کرده است؟» گفتند: «حمزه بن عبدالمطلب این کار را کرده است؛ او در همین خانه با گروهی از انصار در حال نوشیدن شراب است و خواننده‌ای زن و یارانش نزد او هستند.» آن خواننده در آواز خود خوانده بود: «ای حمزه! به سوی شتران فربه حمله کن!» پس حمزه شمشیر برداشت و جهید، کوهان‌هایشان را برید، پهلوهایشان را شکافت و از جگرهایشان برداشت.» علی گفت: سپس نزد پیامبر ﷺ رفتم در حالی که زید بن حارثه نزد ایشان بود. پیامبر ﷺ حال پریشان مرا دریافتند و فرمودند: «تو را چه شده است؟» گفتم: «ای رسول خدا ﷺ! امروز مانندش را ندیده‌ام؛ حمزه به دو شتر من حمله کرد، کوهان‌هایشان را برید و پهلوهایشان را شکافت و اکنون در خانه‌ای با عده‌ای شراب‌خوار است.» پیامبر ﷺ ردای خود را طلبیدند و آن را پوشیدند و راه افتادند. من و زید بن حارثه به دنبال ایشان رفتیم تا اینکه به خانه‌ای رسیدند که حمزه در آن بود. اجازه ورود خواستند و به ایشان اجازه داده شد. پیامبر ﷺ شروع به سرزنش حمزه کردند بابت کاری که انجام داده بود، اما حمزه مست بود و چشمانش سرخ شده بود. حمزه به پیامبر ﷺ نگاه کرد، سپس نگاهش را بالا برد و به زانوهای ایشان نگریست، دوباره نگاهش را بالاتر برد و به چهره ایشان نگریست و سپس گفت: «آیا شما جز بردگان پدر من هستید؟» پیامبر ﷺ فهمیدند که او مست است، لذا رسول خدا ﷺ عقب‌عقب برگشتند و خارج شدند و ما نیز همراه ایشان بیرون آمدیم.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ در برابر خسارتی که حمزه در حال مستی وارد کرده بود، خویشتن‌داری نشان داد.

پیشینه و سبب بیان

علی روایت می‌کند که حمزه در یک بزم باده‌گساری به دو شتر او آسیب رساند؛ شترهایی که علی قصد داشت از آن‌ها برای فراهم‌کردن هزینهٔ ولیمهٔ ازدواجش استفاده کند. پیامبر ﷺ برای بازخواست حمزه به سراغ او رفت.

توضیح واژه‌های دشوار
خُمس

یک‌پنجم غنایم جنگی که طبق احکام اسلامی مصرف ویژه‌ای دارد.

اِذخِر

نوعی گیاه خوش‌بو که از جمله زرگران از آن استفاده می‌کردند.

ثَمیل

مست یا آشکارا تحت‌تأثیر الکل.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که مصرف الکل عقل را مختل می‌کند و می‌تواند به بی‌عدالتی و آسیب‌رساندن بینجامد. پیامبر ﷺ حمزه را در برابر رفتارش مسئول دانست، اما دید که او به‌سبب مستی واکنشی سنجیده ندارد و از او دور شد. این روایت از حکمت و خویشتن‌داری در رویارویی پرتنش حکایت می‌کند؛ بااین‌حال، نه خسارت واردشده به دارایی علی را جبران می‌کند و نه مسئولیت نوشیدن الکل را از میان می‌برد.

درس‌هایی برای امروز
  1. از کسی که خسارت زده است بازخواست کنید، اما زمانی را برگزینید که گفت‌وگو واقعاً نتیجه‌بخش باشد.
  2. از اموال خود محافظت کنید و دربارهٔ جبران خسارت آرام و روشن گفت‌وگو کنید.
  3. از الکل دوری کنید؛ زیرا می‌تواند قدرت داوری را مختل کند و دیگران را قربانی سازد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.