Sahih al-Bukhari، حدیث 401
روایتشده توسط Abdullah ibn Masud. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Masud
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لاَ أَدْرِي زَادَ أَوْ نَقَصَ ـ فَلَمَّا سَلَّمَ قِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَحَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ قَالَ " وَمَا ذَاكَ ". قَالُوا صَلَّيْتَ كَذَا وَكَذَا. فَثَنَى رِجْلَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ، وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ، فَلَمَّا أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ قَالَ " إِنَّهُ لَوْ حَدَثَ فِي الصَّلاَةِ شَىْءٌ لَنَبَّأْتُكُمْ بِهِ، وَلَكِنْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ، أَنْسَى كَمَا تَنْسَوْنَ، فَإِذَا نَسِيتُ فَذَكِّرُونِي، وَإِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلاَتِهِ فَلْيَتَحَرَّى الصَّوَابَ، فَلْيُتِمَّ عَلَيْهِ ثُمَّ يُسَلِّمْ، ثُمَّ يَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ ".
عثمان به ما حدیث کرد و گفت: جریر به ما حدیث کرد، از منصور، از ابراهیم، از علقمه که گفت: عبدالله گفت: پیامبر ﷺ نماز خواند (ابراهیم گفت: نمیدانم که ایشان بیشتر خواند یا کمتر)، و چون سلام داد، به ایشان گفته شد:
«ای رسول خدا ﷺ! آیا در نماز تغییری رخ داده است؟» فرمود: «چه چیزی؟» گفتند: «شما فلان قدر و فلان قدر نماز خواندید.» پس ایشان پاهای خود را خم کردند، رو به قبله نمودند و دو سجده انجام دادند، سپس سلام دادند. آنگاه که روی مبارکشان را به سوی ما گرداندند، فرمودند: «اگر تغییری در نماز رخ میداد، قطعاً شما را از آن آگاه میساختم، ولی من نیز بشری مانند شما هستم؛ همانگونه که شما فراموش میکنید، من نیز فراموش میکنم. پس اگر فراموش کردم، به من یادآوری کنید. و هرگاه یکی از شما در نمازش دچار شک شد، باید آنچه را که به صحت نزدیکتر است بجوید، نماز را بر همان اساس تمام کند، سلام دهد و سپس دو سجده سهو به جا آورد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عند تردّدك في الصلاة، آنچه را درستتر میدانی برگزین و دو سجده بهجا آور.
دو سجدهای که برای جبران اشتباه یا تردید در نماز انجام میشود.
جهت نماز بهسوی کعبه در مکه.
درود پایانی که با آن نماز به پایان میرسد.
عالمان از این روایت چنین برداشت کردهاند که پیامبر ﷺ نیز دچار فراموشی انسانی میشد و میتوان با یادآوری محترمانه، اشتباه در نماز را به او گوشزد کرد. کسی که دچار تردید میشود، میکوشد احتمال درست را تشخیص دهد، نماز را بر همان اساس کامل میکند و سپس دو سجده بهجا میآورد. مذاهب فقهی دربارهٔ انواع گوناگون تردید و اشتباه، احکام جزئیتری دارند؛ چگونگی اجرای دقیق این احکام، از جمله به موقعیت و مذهب فقهی پیرویشده بستگی دارد.
- هنگام تردید هراسان نشوید: آرام بکوشید دریابید چه چیزی درست است و سپس نماز را بر همان اساس کامل کنید.
- اگر امام جماعت اشتباهی کرد، با احترام به او یادآوری کنید.
- احکام سجود السهو متناسب با مذهب فقهی و موقعیت خود را بیاموزید.
این روایت از همان کتاب نماز نیز دربارهٔ جبران اشتباه با دو سجده است.
Sahih al-Bukhari · #399 (Sahih)این روایت صحیح با رهنمودهای نماز در همان زمینه پیوند دارد.
Sahih al-Bukhari · #403 (Sahih)این روایت دربارهٔ جهت نماز است و از این رو در کتاب نماز موضوعی مرتبط به شمار میرود.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.