Sahih al-Bukhari، حدیث 4091
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَآن را به البخاري روایت کرد
- 2هَمَّامٌ
- 3إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ
- 4أَنَسٌ
- 5رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسٌ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ خَالَهُ أَخٌ لأُمِّ سُلَيْمٍ فِي سَبْعِينَ رَاكِبًا، وَكَانَ رَئِيسَ الْمُشْرِكِينَ عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ خَيَّرَ بَيْنَ ثَلاَثِ خِصَالٍ فَقَالَ يَكُونُ لَكَ أَهْلُ السَّهْلِ، وَلِي أَهْلُ الْمَدَرِ، أَوْ أَكُونُ خَلِيفَتَكَ، أَوْ أَغْزُوكَ بِأَهْلِ غَطَفَانَ بِأَلْفٍ وَأَلْفٍ، فَطُعِنَ عَامِرٌ فِي بَيْتِ أُمِّ فُلاَنٍ فَقَالَ غُدَّةٌ كَغُدَّةِ الْبَكْرِ فِي بَيْتِ امْرَأَةٍ مِنْ آلِ فُلاَنٍ ائْتُونِي بِفَرَسِي. فَمَاتَ عَلَى ظَهْرِ فَرَسِهِ، فَانْطَلَقَ حَرَامٌ أَخُو أُمِّ سُلَيْمٍ هُوَ {وَ} رَجُلٌ أَعْرَجُ وَرَجُلٌ مِنْ بَنِي فُلاَنٍ قَالَ كُونَا قَرِيبًا حَتَّى آتِيَهُمْ، فَإِنْ آمَنُونِي كُنْتُمْ، وَإِنْ قَتَلُونِي أَتَيْتُمْ أَصْحَابَكُمْ. فَقَالَ أَتُؤْمِنُونِي أُبَلِّغْ رِسَالَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَجَعَلَ يُحَدِّثُهُمْ وَأَوْمَئُوا إِلَى رَجُلٍ، فَأَتَاهُ مِنْ خَلْفِهِ فَطَعَنَهُ ـ قَالَ هَمَّامٌ أَحْسِبُهُ حَتَّى أَنْفَذَهُ ـ بِالرُّمْحِ، قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ فُزْتُ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ. فَلُحِقَ الرَّجُلُ، فَقُتِلُوا كُلُّهُمْ غَيْرَ الأَعْرَجِ كَانَ فِي رَأْسِ جَبَلٍ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْنَا، ثُمَّ كَانَ مِنَ الْمَنْسُوخِ إِنَّا قَدْ لَقِينَا رَبَّنَا فَرَضِيَ عَنَّا وَأَرْضَانَا. فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ ثَلاَثِينَ صَبَاحًا، عَلَى رِعْلٍ وَذَكْوَانَ وَبَنِي لَحْيَانَ وَعُصَيَّةَ، الَّذِينَ عَصَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم.
موسی بن اسماعیل به ما حدیث کرد، همام به ما حدیث کرد، از اسحاق بن عبدالله بن ابی طلحه، که گفت: انس برایم حدیث کرد که پیامبر ﷺ دایی خود (برادر ام سلیم) را در رأس هفتاد سوار فرستاد. رئیس مشرکان، عامر بن طفیل، سه پیشنهاد داد و گفت:
«یا مردم دشت تحت فرمان تو باشند و مردم شهرها تحت فرمان من، یا من جانشین تو باشم، یا با دو هزار نفر از قبیله غطفان به جنگ تو بیایم.» اما عامر در خانه فلان زن دچار طاعون شد. گفت: «آیا با غدهای مانند غده شتر ماده در خانه زنی از خاندان فلان بمانم؟ اسبم را بیاورید.» و بر پشت اسبش مرد. سپس حرام، برادر ام سلیم، همراه با مردی لنگ و مردی از بنی فلان به سوی مشرکان رفتند. حرام به یارانش گفت: «نزدیک بمانید تا من پیش آنان بروم؛ اگر به من امان دادند، شما نیز بیایید، و اگر مرا کشتند، نزد یاران خود بازگردید.» آنگاه به آنان گفت: «آیا به من امان میدهید تا پیام رسول خدا ﷺ را برسانم؟» او شروع به سخن گفتن با آنان کرد، اما به مردی اشاره کردند که از پشت سر آمد و او را با نیزه زد — همام میگوید: گمان کنم نیزه از بدنش عبور کرد. حرام فریاد زد: «الله اکبر! به پروردگار کعبه سوگند، رستگار شدم!» سپس مشرکان یاران دیگر را تعقیب کردند و همه را جز مرد لنگ که بر فراز کوه بود، کشتند. آنگاه الله درباره ما آیهای نازل کرد که بعدها نسخ شد: «ما پروردگارمان را ملاقات کردیم و او از ما خشنود گشت و ما را خشنود ساخت.» پس از این ماجرا، پیامبر ﷺ سی صباح در نماز صبح بر قبایل رِعْل، ذَکْوان، بنی لحیان و عُصَیّه که نافرمانی الله و رسولش ﷺ را کردند، نفرین فرستاد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
حرام به مأموریت خود وفادار ماند و پس از خیانت، به شهادت رسید.
این ماجرا به اعزام هفتاد فرستاده مربوط است که پیام پیامبر ﷺ را ابلاغ میکردند. پس از آنکه به حرام امان داده شد، او کشته شد؛ سپس پیامبر ﷺ سی بامداد علیه قبیلههایی که به فرستادگان حمله کرده بودند دعا کرد.
قبیلهای عرب که در این روایت نام برده شده است.
دعایی که هنگام نماز خوانده میشود.
متنی وحیشده که تلاوت آن بعداً دیگر جزئی از قرآن نبود.
عالمان کلاسیک یادآور میشوند که انجام مأموریت ابلاغ پیام باید با احتیاط و پرهیز از خطر غیرضروری همراه باشد. حرام نخست درخواست امان کرد؛ خیانت به آن پیمان، حمله را به نقضی جدیِ امان و وفاداری تبدیل میکند. دعای پیامبر ﷺ نشان میدهد که میتوان از خداوند خواست در برابر کسانی که پیمان میشکنند و به مردم حمله میکنند، عدالت برقرار کند. عالمان متن منسوخالتلاوهٔ یادشده را گزارشی از وحی پیشین میدانند، نه آیهای که اکنون در قرآن تلاوت شود.
- پیش از ابلاغ پیامی حساس در محیطی ناامن، دربارهٔ تضمین روشن امنیت پرسوجو کنید.
- به پیمانها وفادار بمانید و خیانت را محکوم کنید، بیآنکه خودسرانه دست به اقدام بزنید.
- برای برقراری عدالت دعا کنید و از کسانی که بهسبب رساندن پیامی راستین در معرض خطرند پشتیبانی کنید.
انس در آن روایت نقل میکند که پیامبر ﷺ پس از کشتهشدن فرستادگان، یک ماه قنوت خواند. این گزارشها در کنار هم دعای او برای اجرای عدالت دربارهٔ مهاجمان را نشان میدهند.
Sahih al-Bukhari · #4090 (Sahih)این روایت صحیح گزارش رویدادها را کامل میکند و آن نیز دعای پیامبر ﷺ پس از کشتهشدن آنان را شرح میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.