Sahih al-Bukhari، حدیث 4122
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أُصِيبَ سَعْدٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ، رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ حِبَّانُ ابْنُ الْعَرِقَةِ، رَمَاهُ فِي الأَكْحَلِ، فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْمَةً فِي الْمَسْجِدِ لِيَعُودَهُ مِنْ قَرِيبٍ، فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْخَنْدَقِ وَضَعَ السِّلاَحَ وَاغْتَسَلَ، فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ وَهْوَ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ الْغُبَارِ فَقَالَ قَدْ وَضَعْتَ السِّلاَحَ وَاللَّهِ مَا وَضَعْتُهُ، اخْرُجْ إِلَيْهِمْ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَأَيْنَ ". فَأَشَارَ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ، فَأَتَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَزَلُوا عَلَى حُكْمِهِ، فَرَدَّ الْحُكْمَ إِلَى سَعْدٍ، قَالَ فَإِنِّي أَحْكُمُ فِيهِمْ أَنْ تُقْتَلَ الْمُقَاتِلَةُ، وَأَنْ تُسْبَى النِّسَاءُ وَالذُّرِّيَّةُ، وَأَنْ تُقْسَمَ أَمْوَالُهُمْ. قَالَ هِشَامٌ فَأَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ سَعْدًا قَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ أُجَاهِدَهُمْ فِيكَ مِنْ قَوْمٍ كَذَّبُوا رَسُولَكَ صلى الله عليه وسلم وَأَخْرَجُوهُ، اللَّهُمَّ فَإِنِّي أَظُنُّ أَنَّكَ قَدْ وَضَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ، فَإِنْ كَانَ بَقِيَ مِنْ حَرْبِ قُرَيْشٍ شَىْءٌ، فَأَبْقِنِي لَهُ حَتَّى أُجَاهِدَهُمْ فِيكَ، وَإِنْ كُنْتَ وَضَعْتَ الْحَرْبَ فَافْجُرْهَا، وَاجْعَلْ مَوْتَتِي فِيهَا. فَانْفَجَرَتْ مِنْ لَبَّتِهِ، فَلَمْ يَرُعْهُمْ وَفِي الْمَسْجِدِ خَيْمَةٌ مِنْ بَنِي غِفَارٍ إِلاَّ الدَّمُ يَسِيلُ إِلَيْهِمْ فَقَالُوا يَا أَهْلَ الْخَيْمَةِ مَا هَذَا الَّذِي يَأْتِينَا مِنْ قِبَلِكُمْ فَإِذَا سَعْدٌ يَغْذُو جُرْحُهُ دَمًا، فَمَاتَ مِنْهَا رضى الله عنه.
زکریا بن یحیی برای ما حدیث نقل کرد، عبدالله بن نمیر برای او نقل کرد، هشام از پدرش و او از عایشه رضی الله عنها روایت کرد که فرمود: سعد در روز خندق زخمی شد. مردی از قریش به نام حبان بن عرقه تیری به سوی او پرتاب کرد که به رگ اصلی بازوی او (اکحل) اصابت نمود. پیامبر ﷺ خیمهای در مسجد برپا کردند تا نزدیک ایشان باشند و بتوانند به عیادتش بروند. هنگامی که رسول خدا ﷺ از خندق بازگشتند، سلاح خود را زمین گذاشتند و غسل کردند. در همین حال جبرئیل علیهالسلام در حالی که گرد و غبار را از سر خود میتکاند نزد ایشان آمد و گفت:
«آیا سلاح را زمین گذاشتهاید؟ به خدا سوگند ما هنوز سلاح را زمین نگذاشتهایم. به سوی آنان خارج شوید.» پیامبر ﷺ پرسیدند: «به کجا؟» جبرئیل به سوی بنیقریظه اشاره کرد. پس رسول خدا ﷺ به سوی آنان رفتند و آنان تسلیم حکم ایشان شدند. پیامبر ﷺ داوری را به سعد واگذار کردند. سعد گفت: «من چنین حکم میکنم که جنگجویانشان کشته شوند، زنان و کودکانشان به اسارت گرفته شوند و اموالشان تقسیم گردد.» هشام گفت: پدرم از عایشه برایم نقل کرد که سعد دعا کرده بود: «بارالها! تو میدانی که هیچ چیز برای من محبوبتر از جهاد در راه تو علیه قومی نیست که پیامبرت ﷺ را تکذیب کردند و او را بیرون راندند. بارالها! گمان میکنم که تو جنگ میان ما و آنان را پایان دادهای. اگر هنوز نبردی با قریش باقی است، مرا برای آن زنده نگه دار تا در راه تو با آنان جهاد کنم. و اگر جنگ را پایان دادهای، این زخم را بشکاف و مرگ مرا در آن قرار ده.» سپس خون از سینهاش فوران زد. در مسجد خیمهای از بنیغفار بود که از جریان خون به سوی خود هراسیدند و گفتند: «ای اهل خیمه! این چیست که از جانب شما به سوی ما میآید؟» دیدند که خون از زخم سعد به شدت جاری است و او بر اثر همان زخم رحلت کرد، رضی الله عنه.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
زخمیشدن سعد، داوری او و دعایش، وفاداری او به الله را نشان میدهد.
سعد بن معاذ در جریان نبرد خندق زخمی شد. پس از محاصرهٔ بنیقریظه، پیامبر ﷺ داوری را به او سپرد. حدیث نقل میکند که زخم او بعدها بهشدت خونریزی کرد و در اثر آن درگذشت.
خندقی دفاعی که هنگام محاصره در اطراف مدینه حفر شد.
قبیلهای یهودی که در زمان پیامبر ﷺ در مدینه زندگی میکرد.
رگ خونی بزرگی در بازوی سعد که تیر به آن برخورد کرد.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که میتوان از مجروحی که در مسجد تحت مداواست عیادت کرد و رهبر میتواند داوری را به قاضیای شایسته واگذار کند. ماجرای بنیقریظه به نزاعی تاریخی و مشخص مربوط است و مجوزی کلی برای خشونت افراد نیست. دعای سعد نشان میدهد که او نتیجهٔ تلاش خود را به تصمیم الله واگذار کرد.
- از بیماران و مجروحان عیادت کنید و حمایت عملی خود را به آنان ارائه دهید.
- از الله پایداری بخواهید و نتیجه را به او بسپارید.
- داوری را به نهادهای صلاحیتدار واگذار کنید و هرگز از روایتهای تاریخی جنگ بهعنوان مجوزی برای خشونت شخصی استفاده نکنید.
این روایتِ مجاور از همان باب، زمینهٔ بیشتری دربارهٔ سعد و رویدادهای پیرامون نبرد خندق فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #4121 (Sahih)این روایت از همان باب با رویدادهای مربوط به داوری دربارهٔ بنیقریظه پیوند دارد.
Sahih al-Bukhari · #4123 (Sahih)این روایت صحیح، زمینهٔ تکمیلی دربارهٔ رویدادهای نظامی مطرحشده در این بخش از صحیح بخاری فراهم میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.