Sahih al-Bukhari، حدیث 4163
روایتشده توسط Musayyab ibn Hazn. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Musayyab ibn Hazn
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ طَارِقِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ انْطَلَقْتُ حَاجًّا فَمَرَرْتُ بِقَوْمٍ يُصَلُّونَ قُلْتُ مَا هَذَا الْمَسْجِدُ قَالُوا هَذِهِ الشَّجَرَةُ، حَيْثُ بَايَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْعَةَ الرُّضْوَانِ. فَأَتَيْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ سَعِيدٌ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّهُ كَانَ فِيمَنْ بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَحْتَ الشَّجَرَةِ، قَالَ فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ نَسِينَاهَا، فَلَمْ نَقْدِرْ عَلَيْهَا. فَقَالَ سَعِيدٌ إِنَّ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَعْلَمُوهَا وَعَلِمْتُمُوهَا أَنْتُمْ، فَأَنْتُمْ أَعْلَمُ.
محمود به ما حدیث کرد، عبیدالله به ما حدیث کرد، از اسرائیل، از طارق بن عبدالرحمن که گفت: برای حج حرکت کردم و از کنار گروهی گذشتم که در حال نماز بودند. پرسیدم:
«این مسجد چیست؟» گفتند: «این همان درختی است که رسول خدا ﷺ در زیر آن بیعت رضوان را گرفتند.» سپس نزد سعید بن مسیب رفتم و او را از این ماجرا باخبر کردم. سعید گفت: «پدرم برایم نقل کرد که او از جمله کسانی بود که در زیر آن درخت با رسول خدا ﷺ بیعت کردند.» او گفت: «سال بعد که دوباره به آنجا رفتیم، درخت را فراموش کرده بودیم و نتوانستیم آن را پیدا کنیم.» آنگاه سعید گفت: «یاران محمد ﷺ نتوانستند آن را بشناسند، اما شما آن را شناختهاید؟ پس شما داناتر هستید!»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
صحابه سوگند بیعت را گرامی میداشتند، اما درخت را به محل نماز تبدیل نکردند.
بیعتی که صحابه در حدیبیه با پیامبر ﷺ بستند.
دانشمندی نامدار از نسل پس از صحابه؛ پدرش زیر درخت بیعت کرده بود.
شارحان کلاسیک، از جمله ابن حجر، این گزارش را هشداری میدانند در برابر اختصاص دادن درخت یا مکان دیگری بهعنوان محل ویژه نماز، بدون آنکه در منابع دینی دلیلی برای آن باشد. سعید به این نکته استناد کرد که صحابه بعداً دیگر نمیتوانستند درخت را نشان دهند؛ بنابراین هدف انکار واقعه بیعت نبود، بلکه ردّ بزرگداشت بیدلیل مکانِ ادعایی بود. چهار مذهب فقهی اهلسنت در قواعد کلی خود تأکید میکنند که عبادت باید بر دلیل استوار باشد و یک مکان تاریخی خودبهخود آیینی مقرر ایجاد نمیکند.
- بدون دلیل روشن از قرآن و سنت، مکانی تاریخی را به محل ویژه نماز تبدیل نکنید.
- درباره اعمال دینی از دانش معتبر بپرسید و تنها به گفته مردم درباره یک مکان بسنده نکنید.
- به رویدادهای تاریخ اسلام احترام بگذارید، بیآنکه آیینهای تازهای به آنها بیفزایید.
عمر دستور داد درخت را پس از آنکه مردم به سوی آن میرفتند از میان بردارند؛ این با هشدار در برابر تبدیل مکانهای تاریخی به محل نماز سازگار است.
Sahih al-Bukhari · #4164 (Sahih)این روایت نیز یادآور میشود که پدر سعید زیر درخت بیعت کرد و آن درخت بعدها دیگر قابل شناسایی نبود.
Sahih al-Bukhari · #4165 (Sahih)سعید در اینجا نیز با تعیین درخت مخالفت میکند و بر احتیاط در مشخص کردن مکان تأکید میورزد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.