Sahih al-Bukhari، حدیث 4189
روایتشده توسط Sahl bin Hunaif. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Sahl bin Hunaif
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَصِينٍ، قَالَ قَالَ أَبُو وَائِلٍ لَمَّا قَدِمَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ مِنْ صِفِّينَ أَتَيْنَاهُ نَسْتَخْبِرُهُ فَقَالَ اتَّهِمُوا الرَّأْىَ، فَلَقَدْ رَأَيْتُنِي يَوْمَ أَبِي جَنْدَلٍ وَلَوْ أَسْتَطِيعُ أَنْ أَرُدَّ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمْرَهُ لَرَدَدْتُ، وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، وَمَا وَضَعْنَا أَسْيَافَنَا عَلَى عَوَاتِقِنَا لأَمْرٍ يُفْظِعُنَا إِلاَّ أَسْهَلْنَ بِنَا إِلَى أَمْرٍ نَعْرِفُهُ قَبْلَ هَذَا الأَمْرِ، مَا نَسُدُّ مِنْهَا خُصْمًا إِلاَّ انْفَجَرَ عَلَيْنَا خُصْمٌ مَا نَدْرِي كَيْفَ نَأْتِي لَهُ.
حسن بن اسحاق برای ما حدیث کرد، محمد بن سابق برای ما حدیث کرد، مالک بن مغول برای ما حدیث کرد و گفت: از ابوحصین شنیدم که گفت: ابوائل گفت: چون سهل بن حنیف از صفین بازگشت، نزد او رفتیم تا جویای احوال شویم. پس فرمود:
«به رأی خود بدبین باشید؛ زیرا من در روز ابوجندل چنان بودم که اگر میتوانستم فرمان رسول الله ﷺ را رد میکردم، اما الله و رسولش داناترند. هرگاه شمشیرهایمان را برای امری هولناک بر دوش نهادیم، ما را به سوی راهحلی آسان رهنمون شد که پیش از این ماجرا آن را میشناختیم؛ هرگاه رخنهای را میبستیم، رخنهای دیگر گشوده میشد و نمیدانستیم چگونه با آن برخورد کنیم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سهل هشدار میدهد که داوری شخصی انسان در بحرانهای بزرگ ممکن است خطا کند.
سهل بن حنیف پس از بازگشت از صفین با مردمی سخن گفت که دربارهٔ رخدادها از او پرسیدند. او روز ابوجندل را به یادشان آورد؛ روزی که با تصمیم پیامبر ﷺ در حدیبیه دشواری داشت.
صحابیای که هنگام پیمان حدیبیه توانست نزد مسلمانان بگریزد.
نبردی میان مسلمانان در جریان نخستین جنگ داخلی.
حل کردن یک مشکل؛ سهل میگوید ترمیم یک نقطه مانع از پدید آمدن مشکلی تازه در جای دیگر نشد.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که مؤمن داوری خود را بر هدایت روشن پیامبر مقدم نمیدارد، حتی اگر تصمیمی در آن لحظه دشوار به نظر برسد. سهل صادقانه میپذیرد که در حدیبیه میخواست به گونهای دیگر عمل کند، اما تأیید میکند که خدا و فرستادهاش ﷺ داناترند. سخنان او دربارهٔ صفین همچنین نشان میدهد که درگیریهای داخلی چه اندازه میتوانند پیچیده شوند: راهحل یک اختلاف ممکن است اختلاف دیگری را آشکار کند. این سخن دعوتی کلی به کنار گذاشتن داوری عقلانی نیست؛ بلکه بر محدودیتهای آن، هنگامی که وحی راهنمایی میکند و نیز بر ضرورت بدگمان بودن به داوری خود و رفتار سنجیده در هنگام درگیری تأکید دارد.
- پیش از اقدام در موقعیتی پرتنش، داوری خود را با دانش دینیِ معتبر بسنج.
- دربارهٔ درگیریها فروتنانه سخن بگو: راهحلی شتابزده ممکن است در جای دیگری مشکلات تازهای پدید آورد.
- اگر بعداً روشن شد داوریات کاستی داشته، صادقانه آن را بپذیر و از دانش برتر پیروی کن.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.