Sahih al-Bukhari، حدیث 425
روایتشده توسط Itban ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2اللَّيْثُ
- 3عُقَيْلٌ
- 4ابْنِ شِهَابٍ
- 5مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيُّ، أَنَّ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ ـ وَهُوَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مِنَ الأَنْصَارِ ـ أَنَّهُ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَدْ أَنْكَرْتُ بَصَرِي، وَأَنَا أُصَلِّي لِقَوْمِي، فَإِذَا كَانَتِ الأَمْطَارُ سَالَ الْوَادِي الَّذِي بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ، لَمْ أَسْتَطِعْ أَنْ آتِيَ مَسْجِدَهُمْ فَأُصَلِّيَ بِهِمْ، وَوَدِدْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَّكَ تَأْتِينِي فَتُصَلِّيَ فِي بَيْتِي، فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى. قَالَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَأَفْعَلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ". قَالَ عِتْبَانُ فَغَدَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ حِينَ ارْتَفَعَ النَّهَارُ، فَاسْتَأْذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَذِنْتُ لَهُ، فَلَمْ يَجْلِسْ حَتَّى دَخَلَ الْبَيْتَ ثُمَّ قَالَ " أَيْنَ تُحِبُّ أَنْ أُصَلِّيَ مِنْ بَيْتِكَ ". قَالَ فَأَشَرْتُ لَهُ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ الْبَيْتِ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ، فَقُمْنَا فَصَفَّنَا، فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ، قَالَ وَحَبَسْنَاهُ عَلَى خَزِيرَةٍ صَنَعْنَاهَا لَهُ. قَالَ فَثَابَ فِي الْبَيْتِ رِجَالٌ مِنْ أَهْلِ الدَّارِ ذَوُو عَدَدٍ فَاجْتَمَعُوا، فَقَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ أَيْنَ مَالِكُ بْنُ الدُّخَيْشِنِ أَوِ ابْنُ الدُّخْشُنِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ ذَلِكَ مُنَافِقٌ لاَ يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَقُلْ ذَلِكَ، أَلاَ تَرَاهُ قَدْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يُرِيدُ بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ فَإِنَّا نَرَى وَجْهَهُ وَنَصِيحَتَهُ إِلَى الْمُنَافِقِينَ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللَّهِ ". قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ الْحُصَيْنَ بْنَ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيَّ ـ وَهْوَ أَحَدُ بَنِي سَالِمٍ وَهُوَ مِنْ سَرَاتِهِمْ ـ عَنْ حَدِيثِ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، فَصَدَّقَهُ بِذَلِكَ.
سعید بن عفیر به ما حدیث کرد و گفت: لیث به من حدیث کرد و گفت: عقیل از ابن شهاب برایم حدیث کرد که گفت: محمود بن ربیع انصاری به من خبر داد که عتبان بن مالک ـ که از یاران رسول الله ﷺ و از انصار شرکتکننده در جنگ بدر بود ـ نزد رسول الله ﷺ آمد و عرض کرد:
«ای رسول خدا! چشمانم کمسو شده است و من امام جماعت قوم خود هستم. هنگامی که باران میبارد، رودخانهای که میان من و آنان قرار دارد طغیان میکند و نمیتوانم به مسجدشان بروم تا با آنان نماز بخوانم. ای رسول خدا! دوست دارم که به خانه من بیایید و در آن نماز بخوانید تا آنجا را مصلای خود قرار دهم.» راوی گوید: رسول الله ﷺ به او فرمودند: «انشاءالله چنین خواهم کرد.» عتبان گوید: فردای آن روز وقتی آفتاب بالا آمد، رسول الله ﷺ و ابوبکر آمدند. رسول الله ﷺ اجازه ورود خواستند و من به ایشان اجازه دادم. ایشان وارد خانه شدند اما پیش از آنکه بنشینند فرمودند: «دوست داری کجای خانهات نماز بخوانم؟» من به گوشهای از خانه اشاره کردم. سپس رسول الله ﷺ برخاستند و تکبیر گفتند، ما نیز برخاستیم و پشت سر ایشان صف بستیم. ایشان دو رکعت نماز خواندند و سپس سلام دادند. سپس ما ایشان را برای خوردن «خزیره» (غذایی که برایشان تهیه کرده بودیم) نگه داشتیم. مردانی از اهل خانه گرد هم آمدند و یکی از آنان پرسید: «مالک بن دخیشین یا ابن دخشن کجاست؟» برخی از آنان گفتند: «او منافق است و خدا و رسولش را دوست ندارد.» رسول الله ﷺ فرمودند: «چنین مگویید؛ آیا ندیدهاید که او گفته است "لا إله إلا الله" و از این راه رضای خدا را طلب میکند؟» آن شخص گفت: «خدا و رسولش داناترند، اما ما میبینیم که رویکرد و نصیحت او به سوی منافقان است.» رسول الله ﷺ فرمودند: «همانا خداوند آتش جهنم را بر کسی که بگوید "لا إله إلا الله" و از این راه رضای خدا را بجوید، حرام کرده است.» ابن شهاب گوید: سپس از حصین بن محمد انصاری ـ که از بزرگان بنی سالم بود ـ درباره حدیث محمود بن ربیع پرسیدم و او نیز آن را تأیید کرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عِتبان از پیامبر ﷺ میخواهد در خانهاش نماز بخواند و این روایت خویشتنداری در داوری درباره دیگران را میآموزد.
عِتبان بن مالک بیناییاش ضعیف شده بود و هنگام بارندگی، بهسبب طغیان آب در دره نمیتوانست به مسجد برسد تا نماز جماعت را امامت کند.
جایی که برای نماز خواندن تعیین شده است.
غذای گرم یا سوپی که در آن زمان آماده میکردند.
هیچ معبودی جز الله نیست که شایستهٔ پرستش باشد.
عالمان از این روایت چنین برداشت کردهاند که نماز مستحبی در خانه صحیح است و میتوان جایی را که پیامبر ﷺ در آن نماز خوانده، بهعنوان محل نماز تعیین کرد. پیامبر ﷺ همچنین خویشتنداری میآموزد: نباید کسی را صرفاً بهخاطر گفتن شهادتین، شتابزده به نفاق متهم کرد. وعدهٔ محفوظماندن از آتش برای کسی است که این کلمات را از روی اخلاص و در طلب رضای الله بگوید؛ این وعده مجوزی برای نادیدهگرفتن گناهان نیست.
- اگر محدودیت جسمی یا شرایط دشوار داری، برای دریافت کمک عملی درخواست کن تا بتوانی نماز را پیوسته بهجا آوری.
- بر پایهٔ گمان، کسی را منافق نخوان؛ داوری دربارهٔ اخلاص را به الله واگذار کن.
- شهادتین را آگاهانه و از روی اخلاص بر زبان آور و بگذار عبادت و رفتارت گواه این اخلاص باشد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.