Sahih al-Bukhari، حدیث 4321
روایتشده توسط Abu Qatada. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Qatada
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَامَ حُنَيْنٍ، فَلَمَّا الْتَقَيْنَا كَانَتْ لِلْمُسْلِمِينَ جَوْلَةٌ، فَرَأَيْتُ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ، قَدْ عَلاَ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَضَرَبْتُهُ مِنْ وَرَائِهِ عَلَى حَبْلِ عَاتِقِهِ بِالسَّيْفِ، فَقَطَعْتُ الدِّرْعَ، وَأَقْبَلَ عَلَىَّ فَضَمَّنِي ضَمَّةً وَجَدْتُ مِنْهَا رِيحَ الْمَوْتِ، ثُمَّ أَدْرَكَهُ الْمَوْتُ فَأَرْسَلَنِي، فَلَحِقْتُ عُمَرَ فَقُلْتُ مَا بَالُ النَّاسِ قَالَ أَمْرُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ. ثُمَّ رَجَعُوا وَجَلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً لَهُ عَلَيْهِ بَيِّنَةٌ فَلَهُ سَلَبُهُ ". فَقُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ ـ قَالَ ـ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ فَقُمْتُ فَقُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ قَالَ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ، فَقُمْتُ فَقَالَ " مَالَكَ يَا أَبَا قَتَادَةَ ". فَأَخْبَرْتُهُ. فَقَالَ رَجُلٌ صَدَقَ وَسَلَبُهُ عِنْدِي، فَأَرْضِهِ مِنِّي. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لاَهَا اللَّهِ، إِذًا لاَ يَعْمِدُ إِلَى أَسَدٍ مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَيُعْطِيَكَ سَلَبَهُ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " صَدَقَ فَأَعْطِهِ ". فَأَعْطَانِيهِ فَابْتَعْتُ بِهِ مَخْرَفًا فِي بَنِي سَلِمَةَ، فَإِنَّهُ لأَوَّلُ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ فِي الإِسْلاَمِ.
عبدالله بن یوسف برای ما حدیث کرد، مالک به ما خبر داد، از یحیی بن سعید، از عمر بن کثیر بن افلح، از ابومحمد (مولای ابوقتاده)، از ابوقتاده که گفت: در سال جنگ حنین همراه با پیامبر ﷺ خارج شدیم. وقتی با دشمن روبرو شدیم، مسلمانان دچار عقبنشینی موقتی شدند. من دیدم مردی مشرک بر مردی مسلمان چیره شده است، پس از پشت بر بند شانهاش با شمشیر زدم و زرهاش را پاره کردم. او به سوی من برگشت و مرا چنان محکم در آغوش فشرد که بوی مرگ را حس کردم. سپس مرگ او را فرا گرفت و مرا رها کرد. آنگاه به دنبال عمر رفتم و گفتم:
«مردم را چه شده است؟» گفت: «این فرمان خداوند عزوجل است.» سپس بازگشتند و پیامبر ﷺ نشست و فرمود: «هر کس قتیلی را بکشد و بر آن دلیل روشن داشته باشد، غنیمت شخصی (سَلَب) آن مقتول از آنِ اوست.» گفتم: «چه کسی برای من شهادت میدهد؟» سپس نشستم. ایشان دوباره همان سخن را تکرار کردند، پس برخاستم و گفتم: «چه کسی برای من شهادت میدهد؟» سپس نشستم. ایشان بار دیگر همان را فرمودند، پس برخاستم. ایشان پرسیدند: «ای ابوقتاده، تو را چه شده است؟» ماجرا را برایشان شرح دادم. مردی گفت: «او راست میگوید و سَلَب مقتول نزد من است، پس او را از جانب من خشنود ساز.» ابوبکر گفت: «نه، سوگند به الله! هرگز چنین نخواهد شد که پیامبر ﷺ شیری از شیران الله را که در راه الله و رسولش ﷺ میجنگد رها کند و سَلَب او را به تو بدهد.» پیامبر ﷺ فرمود: «راست گفت، آن را به او بده.» مرد آن را به من داد و من با آن باغی در قبیله بنیسلمه خریدم؛ و این نخستین مالی بود که در اسلام اندوختم.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابوقتاده غنیمت دشمنی را که در حنین شکست داد دریافت میکند.
نبردی که در سالی رخ داد که مسلمانان همراه پیامبر ﷺ برای رویارویی با دشمنان خود حرکت کردند.
تجهیزات و وسایل شخصی دشمن کشتهشده، مانند سلاح و لباس.
شاهد یا دلیل روشن دیگری که تأیید کند چه کسی حریف را کشته است.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که تجهیزات شخصی دشمن کشتهشده را میتوان به قاتل او اختصاص داد، مشروط بر اینکه این کار با مدرک ثابت شود و رهبرِ دارای صلاحیت آن را تأیید کند. سخن پیامبر ﷺ در این ماجرا روشن میسازد که این حق نمیتواند صرفاً بر ادعایی اثباتنشده استوار باشد. دفاع ابوبکر از ابوقتاده تأکید میکند که ارج نهادن به دلاوری و تقسیم عادلانه باید در کنار یکدیگر باشند. فقیهان دربارهٔ قواعد و شرایط دقیق چنین غنیمتی بیشتر بحث کردهاند؛ این گزارش مجوز تصرف خودسرانه در اموال نیست.
- در صورت اختلاف بر سر حقی، ابتدا واقعیتها و گواهان را ثبت کنید؛ تنها بر پایهٔ ادعای خود چیزی را تصاحب نکنید.
- دلاوری و تلاش را ارج نهید، اما تقسیم منابع مشترک را طبق قواعد روشن و زیر نظر مرجع صلاحیتدار انجام دهید.
- اگر کسی احساس کرد به او ستم شده است، میتواند آرام و پیگیرانه موضوع را مطرح کند تا رهبر مسئول دربارهٔ آن پرسوجو کند.
این روایت نیز عملکرد ابوقتاده در حنین را شرح میدهد و مکمل مستقیمی برای گزارشِ ادعای او دربارهٔ غنیمت است.
Sahih al-Bukhari · #4320 (Sahih)این روایت به همان مجموعهٔ گزارشهای مربوط به رویدادها و تقسیم غنیمت پس از نبرد تعلق دارد.
Sahih al-Bukhari · #4323 (Sahih)این گزارش به رویدادی دیگر از رخدادهای نظامی پس از حنین میپردازد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.