Sahih al-Bukhari، حدیث 4322
روایتشده توسط Abu Qatada. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Qatada
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ حُنَيْنٍ نَظَرْتُ إِلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يُقَاتِلُ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَآخَرُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ يَخْتِلُهُ مِنْ وَرَائِهِ لِيَقْتُلَهُ، فَأَسْرَعْتُ إِلَى الَّذِي يَخْتِلُهُ فَرَفَعَ يَدَهُ لِيَضْرِبَنِي، وَأَضْرِبُ يَدَهُ، فَقَطَعْتُهَا، ثُمَّ أَخَذَنِي، فَضَمَّنِي ضَمًّا شَدِيدًا حَتَّى تَخَوَّفْتُ، ثُمَّ تَرَكَ فَتَحَلَّلَ، وَدَفَعْتُهُ ثُمَّ قَتَلْتُهُ، وَانْهَزَمَ الْمُسْلِمُونَ، وَانْهَزَمْتُ مَعَهُمْ، فَإِذَا بِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي النَّاسِ، فَقُلْتُ لَهُ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَالَ أَمْرُ اللَّهِ، ثُمَّ تَرَاجَعَ النَّاسُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَقَامَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلٍ قَتَلَهُ فَلَهُ سَلَبُهُ ". فَقُمْتُ لأَلْتَمِسَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلِي، فَلَمْ أَرَ أَحَدًا يَشْهَدُ لِي فَجَلَسْتُ، ثُمَّ بَدَا لِي، فَذَكَرْتُ أَمْرَهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ سِلاَحُ هَذَا الْقَتِيلِ الَّذِي يَذْكُرُ عِنْدِي فَأَرْضِهِ مِنْهُ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَلاَّ لاَ يُعْطِهِ أُصَيْبِغَ مِنْ قُرَيْشٍ، وَيَدَعَ أَسَدًا مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ، فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ خِرَافًا فَكَانَ أَوَّلَ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ فِي الإِسْلاَمِ.
لیث گفت: یحیی بن سعید برایم حدیث کرد، از عمر بن کثیر بن افلح، از ابومحمد (مولای ابوقتاده)، که ابوقتاده گفت:
«در روز جنگ حنین دیدم مردی مسلمان با یکی از مشرکان میجنگید و مشرک دیگری از پشت سر کمین کرده بود تا او را بکشد. پس به سوی آن مشرک که در کمین بود شتافتم؛ او دستش را بلند کرد تا مرا بزند، اما من بر دستش زدم و آن را قطع کردم. سپس مرا گرفت و چنان محکم فشرد که ترسیدم، آنگاه سست شد و رهایم کرد؛ من او را هل دادم و کشتم. سپس مسلمانان عقبنشینی کردند و من نیز با آنان عقب نشستم. ناگهان عمر بن خطاب را میان مردم دیدم، پرسیدم: 'مردم را چه شده است؟' گفت: 'این فرمان خداست.' سپس مردم نزد رسول خدا ﷺ بازگشتند. رسول خدا ﷺ فرمودند: 'هر کس دلیل روشنی بر کشته شدن کافیری به دست خود ارائه دهد، غنیمتِ آن کشتهشده از آنِ اوست.' برخاستم تا گواهی بر کشتن دشمنم بیابم، اما کسی را نیافتم که برایم شهادت دهد، پس نشستم. سپس به فکرم رسید که ماجرا را بازگو کنم، پس آن را برای رسول خدا ﷺ شرح دادم. مردی از حاضران مجلس گفت: 'سلاح آن کشتهشده که ایشان ذکر میکنند نزد من است، پس غرامت آن را به او بپردازید.' اما ابوبکر گفت: 'هرگز! رسول خدا ﷺ آن را به فردی ناتوان از قریش نمیدهد و شیرِ خدا را که در راه خدا و رسولش ﷺ میجنگد، محروم نمیسازد.' آنگاه رسول خدا ﷺ برخاستند و آن غنیمت را به من دادند. با آن باغی خریدم که نخستین مالی بود که پس از اسلام آوردن به دست آوردم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
دلیل ابوقتاده برای پیروزیاش به واگذاری عادلانه غنیمت انجامید.
این رویداد در غزوه حنین رخ داد. پس از بازگشت مسلمانان، پیامبر ﷺ مقرر فرمود هرکس برای کشتن دشمنی دلیل ارائه کند، غنیمت او را دریافت میکند.
اموالی که در نبرد از دشمن به دست میآید.
تأییدی، مانند گواهی، که ادعای شخص را موجه میسازد.
تعبیری کنایی برای جنگاوری دلیر که در راه خدا و پیامبرش ﷺ تلاش میکند.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که ادعای مالکیت غنیمت شخصیِ دشمنی که شکست خورده، به دلیل نیاز دارد. پیامبر ﷺ موضوع را بررسی و غنیمت را واگذار کرد؛ سخنان ابوبکر تأکید میکند که نباید شجاعت و تلاش اثباتشده نادیده گرفته شود. فقیهان شرایط چنین ادعاهایی را در چارچوب احکام غنایم جنگی بررسی میکنند؛ این روایت اجازهای عمومی برای افراد نیست که خودسرانه غنیمت مطالبه کنند.
- ادعای خود را با دلیل پشتیبانی کنید و بگذارید مرجعی صلاحیتدار آن را منصفانه بررسی کند.
- شجاعت و تلاش را ارج بنهید، اما اجازه ندهید قدردانی جایگزین قواعد عدالت شود.
- هنگام بروز اختلاف، از کسانی راهنمایی بخواهید که مسئول تصمیمگیری دقیق و منصفانهاند.
این روایت همان رویداد را نقل میکند و ادعای ابوقتاده درباره غنیمت را روشنتر میسازد.
Sahih al-Bukhari · #4320 (Sahih)این روایت به تقسیم غنایم جنگی پس از حنین میپردازد و درباره رفتار پیامبر ﷺ زمینه بیشتری فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #4323 (Sahih)این روایت از لشکرکشیای میگوید که پس از غزوه حنین به سوی اوطاس فرستاده شد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.