غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4337

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Anas ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ حُنَيْنٍ أَقْبَلَتْ هَوَازِنُ وَغَطَفَانُ وَغَيْرُهُمْ بِنَعَمِهِمْ وَذَرَارِيِّهِمْ، وَمَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةُ آلاَفٍ وَمِنَ الطُّلَقَاءِ، فَأَدْبَرُوا عَنْهُ حَتَّى بَقِيَ وَحْدَهُ، فَنَادَى يَوْمَئِذٍ نِدَاءَيْنِ لَمْ يَخْلِطْ بَيْنَهُمَا، الْتَفَتَ عَنْ يَمِينِهِ، فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَبْشِرْ نَحْنُ مَعَكَ‏.‏ ثُمَّ الْتَفَتَ عَنْ يَسَارِهِ، فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَبْشِرْ نَحْنُ مَعَكَ‏.‏ وَهْوَ عَلَى بَغْلَةٍ بَيْضَاءَ، فَنَزَلَ فَقَالَ ‏"‏ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ‏"‏، فَانْهَزَمَ الْمُشْرِكُونَ، فَأَصَابَ يَوْمَئِذٍ غَنَائِمَ كَثِيرَةً، فَقَسَمَ فِي الْمُهَاجِرِينَ وَالطُّلَقَاءِ وَلَمْ يُعْطِ الأَنْصَارَ شَيْئًا، فَقَالَتِ الأَنْصَارُ إِذَا كَانَتْ شَدِيدَةٌ فَنَحْنُ نُدْعَى، وَيُعْطَى الْغَنِيمَةَ غَيْرُنَا‏.‏ فَبَلَغَهُ ذَلِكَ، فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ، فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ مَا حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكُمْ ‏"‏‏.‏ فَسَكَتُوا فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ أَلاَ تَرْضَوْنَ أَنْ يَذْهَبَ النَّاسُ بِالدُّنْيَا، وَتَذْهَبُونَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَحُوزُونَهُ إِلَى بُيُوتِكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَلَى‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا، وَسَلَكَتِ الأَنْصَارُ شِعْبًا لأَخَذْتُ شِعْبَ الأَنْصَارِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ هِشَامٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ، وَأَنْتَ شَاهِدٌ ذَاكَ قَالَ وَأَيْنَ أَغِيبُ عَنْهُ

ترجمه

محمد بن بشار به ما حدیث کرد، معاذ بن معاذ به ما حدیث کرد، ابن عون به ما حدیث کرد، از هشام بن زید بن انس بن مالک، از انس بن مالک رضی الله عنه که فرمود: در روز جنگ حنین، قبایل هوازن و غطفان و دیگران همراه با چهارپایان و فرزندان خود آمدند. پیامبر ﷺ ده هزار نفر و جمعی از طُلقاء (آزادشدگان فتح مکه) را همراه داشتند. یاران پشت کردند و گریختند تا جایی که پیامبر ﷺ تنها ماند. آن روز ایشان دو بار ندا دادند که میان آن دو خلطی نبود؛ به سمت راست خود متوجه شدند و فرمودند:

«ای گروه انصار!» گفتند: «لبیک یا رسول‌الله ﷺ، بشارت باد که ما با تو هستیم.» سپس به سمت چپ خود متوجه شدند و فرمودند: «ای گروه انصار!» گفتند: «لبیک یا رسول‌الله ﷺ، بشارت باد که ما با تو هستیم.» در حالی که بر استری سفید سوار بودند، پیاده شدند و فرمودند: «من بنده خدا و فرستاده او هستم.» مشرکان شکست خوردند و در آن روز غنایم بسیاری به دست آمد. پیامبر ﷺ آن را میان مهاجرین و طلقاء تقسیم کردند و به انصار چیزی ندادند. انصار گفتند: «هنگام سختی ما خوانده می‌شویم، اما غنایم به غیر ما داده می‌شود.» این سخن به پیامبر ﷺ رسید. ایشان آنان را در خیمه‌ای گرد آوردند و فرمودند: «ای گروه انصار، این چه سخنی است که درباره شما به من رسیده؟» سکوت کردند. فرمودند: «ای گروه انصار، آیا راضی نمی‌شوید که مردم دنیا را ببرند و شما رسول‌الله ﷺ را به خانه‌هایتان ببرید و او را برای خود داشته باشید؟» گفتند: «بله.» آنگاه رسول‌الله ﷺ فرمودند: «اگر مردم از دره‌ای بگذرند و انصار از تنگه‌ای، من قطعاً تنگه انصار را انتخاب خواهم کرد.» هشام گفت: ای اباحمزه! آیا تو شاهد آن ماجرا بودی؟ گفت: «چگونه ممکن است از او غایب باشم؟»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

انصار وفادار ماندند و پاداششان نزدیکی به پیامبر ﷺ بود.

پیشینه و سبب بیان

این حدیث رویدادهای نبرد حنین را توصیف می‌کند: انصار به یاری پیامبر ﷺ ادامه دادند، درحالی‌که غنائم بعداً میان گروه‌هایی از جمله دیگران تقسیم شد. وقتی پیامبر ﷺ از دلسردی آنان آگاه شد، با آنان سخن گفت و پیوند ویژه‌شان با خود را یادآور شد.

توضیح واژه‌های دشوار
انصار

ساکنان مدینه که به پیامبر ﷺ و مسلمانانِ مهاجر از مکه یاری رساندند.

مهاجران

مسلمانانی که از مکه به مدینه هجرت کردند.

طُلَقاء

ساکنان مکه که پس از فتح شهر آزاد شدند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک اشاره می‌کنند که تقسیم غنائم جنگی از سوی رهبر می‌تواند با در نظر گرفتن رفاه و منافع جامعه انجام شود؛ در این ماجرا انصار فراموش نشدند، بلکه پاداشی معنوی و ویژه دریافت کردند و پیامبر ﷺ اطمینان داد که به آنان وفادار خواهد ماند. این سخنان، حمایت صادقانهٔ آنان را می‌ستاید و نشان می‌دهد که رهبر باید نگرانی‌های مردمش را با دقت بشنود و با قدردانی پاسخ دهد. چهار مذهب فقهی از این بخش خاص، قاعده‌ای همگانی و ثابت برای تقسیم غنائم استنباط نمی‌کنند؛ احکام غنائم در چارچوب متون گسترده‌تر و شرایط فقهی بررسی می‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگامی که اوضاع ناگهان دشوار می‌شود، استوار بمانید و به‌جای پراکنده شدن، از یکدیگر حمایت کنید.
  2. ناامیدی خود را محترمانه بیان کنید و وقتی دیگران نگرانی‌هایشان را مطرح می‌کنند، با دقت گوش دهید.
  3. وفاداری و خدمت را ارج نهید؛ قدردانی و نزدیکی گاه از پاداش مادی ارزشمندترند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.