Sahih al-Bukhari، حدیث 4340
روایتشده توسط Ali ibn Abi Talib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Ali ibn Abi Talib
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً فَاسْتَعْمَلَ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ، وَأَمَرَهُمْ أَنْ يُطِيعُوهُ، فَغَضِبَ فَقَالَ أَلَيْسَ أَمَرَكُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُطِيعُونِي. قَالُوا بَلَى. قَالَ فَاجْمَعُوا لِي حَطَبًا. فَجَمَعُوا، فَقَالَ أَوْقِدُوا نَارًا. فَأَوْقَدُوهَا، فَقَالَ ادْخُلُوهَا. فَهَمُّوا، وَجَعَلَ بَعْضُهُمْ يُمْسِكُ بَعْضًا، وَيَقُولُونَ فَرَرْنَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنَ النَّارِ. فَمَا زَالُوا حَتَّى خَمَدَتِ النَّارُ، فَسَكَنَ غَضَبُهُ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لَوْ دَخَلُوهَا مَا خَرَجُوا مِنْهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ، الطَّاعَةُ فِي الْمَعْرُوفِ ".
مُسَدَّد برای ما حدیث کرد، عبدالواحد برای ما حدیث کرد، اَعْمَش برای ما حدیث کرد و گفت: سعد بن عبیده برای من حدیث کرد، از ابوعبدالرحمن، از علی رضی الله عنه که فرمود: پیامبر ﷺ گروهی را اعزام کردند و مردی از انصار را به فرماندهی آنان گماشتند و به ایشان دستور دادند که از او اطاعت کنند. آن فرمانده خشمگین شد و گفت:
«آیا پیامبر ﷺ به شما دستور ندادند که از من اطاعت کنید؟» گفتند: «چرا.» گفت: «پس برایم هیزم جمع کنید.» آنان هیزم جمع کردند. گفت: «آتش بیفروزید.» آتش افروختند. سپس گفت: «در آن وارد شوید.» آنان قصد ورود داشتند و برخی یکدیگر را نگه میداشتند و میگفتند: «ما برای فرار از آتش به سوی پیامبر ﷺ پناه آوردهایم.» آنان همچنان بر این حال بودند تا اینکه آتش خاموش شد و خشم فرمانده فروکش کرد. چون این خبر به پیامبر ﷺ رسید، فرمودند: «اگر در آن وارد میشدند، تا روز قیامت از آن خارج نمیشدند. همانا اطاعت تنها در کارهای نیک است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
اطاعت از فرمانده فقط در امور نیک و درست واجب است.
لشکرکشیای که پیامبر ﷺ شخصاً در آن حضور نداشت.
ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانان مکه پشتیبانی کردند.
آنچه نیک، مشروع و مطابق رهنمودهای خداوند است.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که اطاعت از فرمانده منصوب، در محدوده امور نیک واجب است، اما هنگامی که فرمانی گناهآلود یا زیانبار باشد، اطاعت از آن جایز نیست. فرمانده نباید از اختیار خود برای واداشتن مردم به نافرمانی از خداوند استفاده کند. چهار مذهب فقهی اهلسنت این اصل را میپذیرند: اطاعت از صاحبان قدرت بیقیدوشرط نیست و شامل فرمان به گناه نمیشود.
- از دستورهای معقول و مشروع مسئولان پیروی کنید، اما فرمانی را که به گناه میانجامد، با آرامش نپذیرید.
- از اختیار خود برای حمایت و خدمت به مردم استفاده کنید، نه برای فروخوردن خشم یا به رخ کشیدن قدرت.
- اگر دستوری نامشروع است، آرام توضیح دهید چرا نمیتوانید آن را اجرا کنید و برای گفتوگو درباره اختلاف، راهی مسئولانه بجویید.
این روایت میآموزد که باید از امور ممنوع پرهیز کرد و دستورها را در حد توان انجام داد؛ این دو اصل در کنار هم نشان میدهند که تکالیف دینی مرزهای روشنی دارند.
Sahih al-Bukhari · #4341 (Sahih)در اینجا پیامبر ﷺ کارگزارانی را به یمن میفرستد و مسئولیتهایشان را تقسیم میکند؛ این موضوع با مسئله اطاعت و حدود اختیار پیوند دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.