غزوات · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4351

روایت‌شده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غزوات
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Sa'id al-Khudri

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ شُبْرُمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ بَعَثَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ـ رضى الله عنه ـ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْيَمَنِ بِذُهَيْبَةٍ فِي أَدِيمٍ مَقْرُوظٍ لَمْ تُحَصَّلْ مِنْ تُرَابِهَا، قَالَ فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ بَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ، وَأَقْرَعَ بْنِ حَابِسٍ وَزَيْدِ الْخَيْلِ، وَالرَّابِعُ إِمَّا عَلْقَمَةُ وَإِمَّا عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ، فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ كُنَّا نَحْنُ أَحَقَّ بِهَذَا مِنْ هَؤُلاَءِ‏.‏ قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَأْمَنُونِي وَأَنَا أَمِينُ مَنْ فِي السَّمَاءِ، يَأْتِينِي خَبَرُ السَّمَاءِ صَبَاحًا وَمَسَاءً ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ، مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ، نَاشِزُ الْجَبْهَةِ، كَثُّ اللِّحْيَةِ، مَحْلُوقُ الرَّأْسِ، مُشَمَّرُ الإِزَارِ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، اتَّقِ اللَّهَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَيْلَكَ أَوَلَسْتُ أَحَقَّ أَهْلِ الأَرْضِ أَنْ يَتَّقِيَ اللَّهَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ وَلَّى الرَّجُلُ، قَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ قَالَ ‏"‏ لاَ، لَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ يُصَلِّي ‏"‏‏.‏ فَقَالَ خَالِدٌ وَكَمْ مِنْ مُصَلٍّ يَقُولُ بِلِسَانِهِ مَا لَيْسَ فِي قَلْبِهِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ قُلُوبَ النَّاسِ، وَلاَ أَشُقَّ بُطُونَهُمْ ‏"‏ قَالَ ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْهِ وَهْوَ مُقَفٍّ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ يَخْرُجُ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمٌ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ رَطْبًا، لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ ‏"‏‏.‏ وَأَظُنُّهُ قَالَ ‏"‏ لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ ثَمُودَ ‏"‏‏.‏

ترجمه

قتیبة برای ما حدیث کرد، عبدالواحد برای ما حدیث کرد، از عماره بن قعقاع بن شبرمه، عبدالرحمن بن ابی‌نعیم برای ما حدیث کرد و گفت: شنیدم ابوسعید خدری می‌فرمود: علی بن ابی‌طالب رضی الله عنه از یمن تکه طلایی را در کیسه‌ای چرمین دباغی‌شده که هنوز از خاکش جدا نشده بود، نزد رسول الله ﷺ فرستاد. ایشان آن را میان چهار نفر تقسیم کردند: عُیینة بن بدر، اقرع بن حابس، زید الخیل و نفر چهارم یا علقمه بود یا عامر بن طفیل. مردی از یارانشان گفت:

«ما سزاوارتر از این افراد به این مال بودیم.» این سخن به پیامبر ﷺ رسید، فرمودند: «آیا بر من اعتماد ندارید در حالی که من امینِ کسی هستم که در آسمان است و خبر آسمان صبح و شام به من می‌رسد؟» سپس مردی برخاست با چشمان فرو رفته، گونه‌های برجسته، پیشانی بلند، ریش انبوه، سر تراشیده و لنگی که بالا بسته بود. گفت: «ای رسول خدا! از خدا بترس.» فرمودند: «وای بر تو! آیا من سزاوارترین مردم زمین نیستم که از خداوند پروا کند؟» سپس آن مرد پشت کرد و رفت. خالد بن ولید عرض کرد: «ای رسول خدا! آیا گردنش را نزنم؟» فرمودند: «خیر، شاید او نماز بخواند.» خالد گفت: «چه بسا نمازگزارانی که با زبان خود چیزی می‌گویند که در دلشان نیست.» رسول الله ﷺ فرمودند: «من مأمور نشده‌ام که دل‌های مردم را بشکافم یا شکم‌هایشان را پاره کنم.» سپس در حالی که او دور می‌شد به وی نگریستند و فرمودند: «از نسل این مرد گروهی پدید آیند که کتاب خدا را روان و زیبا تلاوت کنند، اما از گلوگاهشان پایین‌تر نرود؛ آنان از دین خارج می‌شوند همان‌گونه که تیر از بدن شکار عبور می‌کند.» و گمان می‌کنم فرمودند: «اگر به زمان آنان برسم، آنان را مانند قوم ثمود خواهم کشت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

النبي ﷺ قسّم المال بالعدل ونهى عن سوء الظن بلا دليل.

پیشینه و سبب بیان

علی بن ابی‌طالب طلاهایی را از یمن نزد پیامبر ﷺ فرستاد و ایشان آن را میان چهار نفر نام‌برده تقسیم کرد. یکی از حاضران به این تقسیم اعتراض کرد؛ حدیث واکنش پیامبر ﷺ و هشدار ایشان دربارهٔ گروهی در آینده را بیان می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
خوارج

گروهی که جدا شدند و به داوری‌های سخت‌گیرانهٔ دینی و جنگ خشونت‌آمیز با دیگر مسلمانان شناخته شدند.

قرآن از گلویشان فراتر نمی‌رود

قرآن را تلاوت می‌کنند، اما تلاوتشان به فهم و عمل واقعی نمی‌انجامد.

از دین بیرون رفتن

تعبیری برای ترک دین، مانند تیری که به‌سرعت از هدف خود عبور می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که رهبر می‌تواند در صورت رعایت مصلحت عمومی، اموال عمومی را بر اساس تشخیص خود تقسیم کند و متفاوت بودن سهم‌ها به‌خودی‌خود به معنای بی‌عدالتی نیست. پیامبر ﷺ تأکید می‌کند که در امانتی که خدا به او سپرده، امین است. همچنین نباید مردم را صرفاً بر پایهٔ بدگمانی مجازات کرد؛ بررسی نیت‌های درونی آنان به انسان‌ها واگذار نشده است. هشدار دربارهٔ گروهی که قرآن می‌خوانند اما به معنای آن عمل نمی‌کنند، می‌آموزد که ظواهر دینی به‌تنهایی دلیل پرهیزکاری صادقانه نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. بی‌درنگ نتیجه نگیرید که تقسیمی ناعادلانه است؛ دربارهٔ دلایل آن بپرسید و با دقت داوری کنید.
  2. بر پایهٔ گمان، نیت درونی کسی را محکوم نکنید؛ به شواهد و روندهای عادلانه پایبند باشید.
  3. تلاوت قرآن را با فهم، فروتنی و کردار نیک همراه کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.