Sahih al-Bukhari، حدیث 4447
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الأَنْصَارِيُّ ـ وَكَانَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ أَحَدَ الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ تِيبَ عَلَيْهِمْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي وَجَعِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ، فَقَالَ النَّاسُ يَا أَبَا حَسَنٍ، كَيْفَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَصْبَحَ بِحَمْدِ اللَّهِ بَارِئًا، فَأَخَذَ بِيَدِهِ عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، فَقَالَ لَهُ أَنْتَ وَاللَّهِ بَعْدَ ثَلاَثٍ عَبْدُ الْعَصَا، وَإِنِّي وَاللَّهِ لأُرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَوْفَ يُتَوَفَّى مِنْ وَجَعِهِ هَذَا، إِنِّي لأَعْرِفُ وُجُوهَ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عِنْدَ الْمَوْتِ، اذْهَبْ بِنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلْنَسْأَلْهُ فِيمَنْ هَذَا الأَمْرُ، إِنْ كَانَ فِينَا عَلِمْنَا ذَلِكَ، وَإِنْ كَانَ فِي غَيْرِنَا عَلِمْنَاهُ فَأَوْصَى بِنَا. فَقَالَ عَلِيٌّ إِنَّا وَاللَّهِ لَئِنْ سَأَلْنَاهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَنَعَنَاهَا لاَ يُعْطِينَاهَا النَّاسُ بَعْدَهُ، وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أَسْأَلُهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
اسحاق برایم حدیث کرد، بشر بن شعیب بن ابی حمزه ما را خبر داد و گفت: پدرم از زهری برایم حدیث کرد، او گفت: عبدالله بن کعب بن مالک انصاری مرا خبر داد — و کعب بن مالک یکی از آن سه نفری بود که توبهشان پذیرفته شد — که عبدالله بن عباس به او خبر داده است که علی بن ابی طالب رضی الله عنه در بیماریای که منجر به وفات رسول الله ﷺ شد، از نزد ایشان بیرون آمد. مردم پرسیدند:
«ای ابوالحسن! حال رسول الله ﷺ امروز صبح چگونه است؟» فرمود: «به لطف خدا بهبود یافتهاند.» سپس عباس بن عبدالمطلب دست او را گرفت و گفت: «به خدا سوگند! سه روز دیگر تو فرمانبردار خواهی بود نه فرمانروا. و به خدا سوگند! گمان میکنم رسول الله ﷺ بر اثر همین بیماری وفات خواهند یافت، زیرا من چهرههای فرزندان عبدالمطلب را هنگام مرگ میشناسم. بیا نزد رسول الله ﷺ برویم و از ایشان بپرسیم این امر (خلافت) برای کیست؛ اگر برای ماست بدانیم، و اگر برای غیر ماست بدانیم تا درباره ما به او وصیت کند.» علی فرمود: «به خدا سوگند! اگر از رسول الله ﷺ آن را درخواست کنیم و ایشان دریغ ورزند، مردم هرگز پس از آن آن را به ما نخواهند داد. و به خدا سوگند! من آن را از رسول الله ﷺ درخواست نخواهم کرد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
علی از درخواست رهبری پیامبر ﷺ برای خودداری میکند.
کنیهای برای علی بن ابیطالب.
در این بافت: رهبری جامعه پس از درگذشت پیامبر ﷺ.
کنایهای از زندگی تحت اقتدار رهبری دیگر.
عالمان کلاسیک این گزارش را در زمینهٔ جانشینی پس از درگذشت پیامبر ﷺ بررسی میکنند. روایت میکند که عباس میخواست این موضوع را مطرح کند، درحالیکه علی از آن صرفنظر کرد، زیرا بیم داشت که رد شدن درخواست بعدها به جایگاهش آسیب برساند. این روایت سخنان و ارزیابی آن دو را توصیف میکند؛ اما بهتنهایی دلالتی صریح از پیامبر ﷺ دربارهٔ اینکه چه کسی باید جانشین او باشد، به شمار نمیآید. عالمان همچنین از آن نتیجه میگیرند که در امور مهم جامعه باید سنجید که یک پرسش چگونه مطرح میشود و پاسخ چه پیامدهایی میتواند داشته باشد.
- هنگام طرح درخواستهای مهم، نهفقط نتیجهٔ فوری، بلکه پیامدهای رد شدن آن را نیز بسنجید.
- دربارهٔ رهبری و مسئولیت با خویشتنداری و بدون ادعای افتخار شخصی گفتوگو کنید.
- در صورت تردید، دانستههای خود را صادقانه بیان کنید و ارزیابیهای انسانی را به وحی نسبت ندهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.