Sahih al-Bukhari، حدیث 4500
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا أَنَسٍ
- 1عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بَكْرٍ السَّهْمِيَّ
- 3حُمَيْدٌ
- 4أَنَسٍ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بَكْرٍ السَّهْمِيَّ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ الرُّبَيِّعَ، عَمَّتَهُ كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ جَارِيَةٍ، فَطَلَبُوا إِلَيْهَا الْعَفْوَ فَأَبَوْا، فَعَرَضُوا الأَرْشَ فَأَبَوْا، فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَوْا إِلاَّ الْقِصَاصَ، فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْقِصَاصِ، فَقَالَ أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَتُكْسَرُ ثَنِيَّةُ الرُّبَيِّعِ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ تُكْسَرُ ثَنِيَّتُهَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَنَسُ كِتَابُ اللَّهِ الْقِصَاصُ ". فَرَضِيَ الْقَوْمُ فَعَفَوْا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لأَبَرَّهُ ".
عبدالله بن منیر برایم حدیث کرد، او از عبدالله بن بکر سهمی شنید، حمید برای ما حدیث کرد، از انس که عمهاش رُبَیِّع دندان پیشین دختری را شکست. خانواده ربیع از بستگان دختر طلب بخشش کردند اما آنان نپذیرفتند؛ سپس دیه پیشنهاد کردند ولی باز هم قبول نکردند. آنگاه نزد رسول الله ﷺ آمدند و جز به قصاص راضی نشدند. پس رسول الله ﷺ حکم به قصاص داد. انس بن نضر عرض کرد:
«ای رسول الله ﷺ! آیا دندان پیشین ربیع شکسته خواهد شد؟ نه، سوگند به آن ذاتی که تو را به حق مبعوث فرمود، دندانش شکسته نخواهد شد.» رسول الله ﷺ فرمودند: «ای انس! کتاب الله قصاص است.» بدین ترتیب مردم خشنود شدند و گذشت کردند. سپس رسول الله ﷺ فرمودند: «همانا در میان بندگان خدا کسانی هستند که اگر بر خدا قسم بخورند، خداوند قسمشان را محقق میسازد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
قصاص عدالت را تضمین میکند و در عین حال برای بخشش نیز مجال میگذارد.
رُبَیِّع دندان پیشین دختری را شکست. خانوادهٔ دختر ابتدا بخشش و غرامت را نپذیرفتند و خواهان قصاص شدند؛ اما پس از آنکه پیامبر ﷺ این حکم شرعی را بیان کرد، در نهایت گذشت کردند.
مجازات قانونیِ متناسب با آسیبی که وارد شده است.
غرامت مالی برای آسیب جسمی.
فراخواندنِ رسمیِ خداوند بهعنوان گواه هنگام بیان یک ادعا.
دانشمندان از این روایت برداشت میکنند که قصاص در آسیب جسمیِ عمدی حقی بهرسمیتشناختهشده است، اما صاحب حق میتواند بخشش یا غرامتی را که بر سر آن توافق شده انتخاب کند. قاضی قانون را اجرا میکند و نباید بهسبب ترجیح شخصی، حقِ زیاندیده را نادیده بگیرد. سوگند پرشور انس بن نضر حکم را تغییر نداد؛ پیامبر ﷺ او را به فرمان خداوند یادآور شد. مفسران کلاسیک عبارت پایانی دربارهٔ کسانی را که سوگندهایشان برآورده میشود، به ایمان راستین و نزدیکی ویژهٔ آنان به خداوند پیوند میدهند، نه به معافیتی عمومی از قانون.
- در آسیب جدی، نخست از راه مراجع صلاحیتدار پیگیر رسیدگی عادلانه شوید؛ خودسرانه انتقام نگیرید.
- دربارهٔ بخشش و غرامت با احترام گفتوگو کنید و به طرف زیاندیده فشار نیاورید.
- هرگز اجازه ندهید سوگند شخصی یا احساسات شدید بر یک حکم عادلانه غلبه کند.
این روایت نیز یادآور میشود که کتاب خداوند قصاص را مقرر کرده و بدینسان حکم شرعیِ این گزارش را روشنتر میکند.
Sahih al-Bukhari · #4501 (Sahih)این روایت به قصاص در آسیب جسمی میپردازد و به روشنشدن زمینهٔ فقهیِ مجازات متقابل کمک میکند.
Sahih al-Bukhari · #4502 (Sahih)این روایت قصاص و بخشش را در زمینهای حقوقیِ دیگر بررسی میکند و تأکید دارد که بخشش، انتخابِ صاحبان حق است.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.