تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4517

روایت‌شده توسط Ka'b ibn Ujra. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Ka'b ibn Ujra

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَصْبَهَانِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَعْقِلٍ، قَالَ قَعَدْتُ إِلَى كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ ـ يَعْنِي مَسْجِدَ الْكُوفَةِ ـ فَسَأَلْتُهُ عَنْ فِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ فَقَالَ حُمِلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَلَى وَجْهِي فَقَالَ ‏"‏ مَا كُنْتُ أُرَى أَنَّ الْجَهْدَ قَدْ بَلَغَ بِكَ هَذَا، أَمَا تَجِدُ شَاةً ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ، لِكُلِّ مِسْكِينٍ نِصْفُ صَاعٍ مِنْ طَعَامٍ، وَاحْلِقْ رَأْسَكَ ‏"‏‏.‏ فَنَزَلَتْ فِيَّ خَاصَّةً وَهْىَ لَكُمْ عَامَّةً‏.‏

ترجمه

آدم به ما حدیث نقل کرد، شعبه به ما حدیث نقل کرد، از عبدالرحمن بن اصبهانی، که گفت: شنیدم عبدالله بن معقل می‌گفت: در این مسجد — یعنی مسجد کوفه — نزد کعب بن عجره نشستم و از او درباره فدیه روزه پرسیدم. او گفت:

«مرا نزد پیامبر ﷺ بردند در حالی که شپش‌ها بر صورتم می‌ریخت. پیامبر ﷺ فرمود: 'گمان نمی‌کردم سختی تو به این حد رسیده باشد. آیا توانایی داری گوسفندی قربانی کنی؟' گفتم: 'خیر.' فرمود: 'پس سه روز روزه بگیر، یا شش مسکین را غذا بده؛ برای هر مسکین نیم صاع طعام، و سرت را بتراش.' بنابراین این آیه به طور خاص درباره من نازل شد، اما حکمی عمومی برای همه شماست.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هنگام دشواری شدید در حج، می‌توان سر را تراشید و فدیه داد.

پیشینه و سبب بیان

کعب بن عجره در حج چنان از شپش‌ها رنج می‌برد که شپش‌ها از صورتش می‌افتادند. پیامبر ﷺ او را میان قربانی‌کردن یک گوسفند، سه روز روزه‌گرفتن یا غذا دادن به شش نیازمند، به هرکدام نصف صاع غذا، مخیر کرد و به او دستور داد سرش را بتراشد.

توضیح واژه‌های دشوار
فدیه

عمل جایگزین یا جبرانیِ مقرر برای انجام‌ندادن یا نقض برخی تکالیف دینی.

صاع

واحد سنتی اندازه‌گیری حجم مواد غذایی؛ در اینجا منظور نصف صاع برای هر نیازمند است.

احرام

حالت تقدس برای حج یا عمره که در آن، از جمله، کوتاه‌کردن یا تراشیدن مو معمولاً ممنوع است.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این رویداد را با آیهٔ ۱۹۶ سورهٔ بقره مرتبط می‌دانند: کسی که به‌سبب بیماری یا آزار ناچار شود در حال احرام سرش را بتراشد، باید فدیه بدهد. روایت سه گزینه را بیان می‌کند: قربانی‌کردن یک گوسفند، سه روز روزه‌گرفتن یا غذا دادن به شش نیازمند، به هرکدام نصف صاع غذا. عبارت روایت اختیار میان گزینه‌ها را می‌رساند، نه ترتیب ثابتی را. هرچند ماجرای خاص دربارهٔ کعب بود، حکم بر اساس متن کلی است. مذاهب فقهی دربارهٔ شرایط جزئی و چگونگی ادای فدیه بحث کرده‌اند؛ در موقعیت مشخص باید از راهنمایی عالم آگاه پیروی کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. در صورت بروز آزار جسمی شدید هنگام احرام، به‌جای تحمل رنج بی‌مورد، دربارهٔ فدیهٔ مربوط از فردی آگاه راهنمایی بگیر.
  2. گزینه‌های بیان‌شده را جدی بگیر: فدیه عبارت است از قربانی‌کردن یک گوسفند، سه روز روزه‌گرفتن یا غذا دادن به شش نیازمند بر اساس مقدار ذکرشده.
  3. ممکن است حکمی در پی ماجرای یک فرد بیان شود، اما همچنان قاعده‌ای کلی برای دیگران باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.