تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4580

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ إِدْرِيسَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاس ٍ ـ رضى الله عنهما ـ ‏{‏وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ‏}‏ قَالَ وَرَثَةً‏.‏ ‏{‏وَالَّذِينَ عَاقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ‏}‏ كَانَ الْمُهَاجِرُونَ لَمَّا قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَرِثُ الْمُهَاجِرُ الأَنْصَارِيَّ دُونَ ذَوِي رَحِمِهِ لِلأُخُوَّةِ الَّتِي آخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمْ فَلَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ‏}‏ نُسِخَتْ، ثُمَّ قَالَ ‏{‏وَالَّذِينَ عَاقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ ‏}‏ مِنَ النَّصْرِ، وَالرِّفَادَةِ وَالنَّصِيحَةِ، وَقَدْ ذَهَبَ الْمِيرَاثُ وَيُوصِي لَهُ‏.‏ سَمِعَ أَبُو أُسَامَةَ إِدْرِيسَ، وَسَمِعَ إِدْرِيسُ طَلْحَةَ‏.‏

ترجمه

صلت بن محمد برایم حدیث کرد، ابواسامه برایمان حدیث کرد، از ادریس، از طلحه بن مصرف، از سعید بن جبیر، از ابن عباس رضی الله عنهما درباره آیه {وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ} فرمود: منظور وارثان هستند. و درباره آیه {وَالَّذِينَ عَاقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ} گفت: هنگامی که مهاجران به مدینه آمدند، به سبب پیوند برادری که پیامبر ﷺ میان آنان برقرار کرده بود، مهاجر بدون در نظر گرفتن خویشاوندان تنی، وارث انصاری می‌شد. اما چون آیه {وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ} نازل شد، این حکم نسخ گردید. سپس درباره {وَالَّذِينَ عَاقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ} فرمود: این پیمان اکنون تنها شامل یاری، پشتیبانی و خیرخواهی است؛ ارث‌بری میان آنان از بین رفته، ولی می‌توانند برای یکدیگر وصیت کنند. ابواسامه از ادریس شنیده و ادریس از طلحه شنیده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

حق ارث بر پایهٔ برادری نسخ شد، اما یاری و وصیت همچنان مجاز ماند.

پیشینه و سبب بیان

هنگامی که مهاجران به مدینه آمدند، پیامبر ﷺ میان آنان و انصار پیوند برادری برقرار کرد. این پیوند در آغاز موجب حق ارث می‌شد؛ سپس با نزول آیهٔ ۴:۳۳ این حکم برداشته شد.

توضیح واژه‌های دشوار
موالی

وارثانی که طبق احکام جاری، در میراث سهم دارند.

انصار

ساکنان مدینه که از پیامبر ﷺ و مهاجران حمایت کردند.

وصیت

تعیین اینکه پس از درگذشت شخص، بخشی از دارایی او طبق احکام اسلامی به کسی داده شود.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک قرآن در اینجا «موالی» را به معنای وارثان دانسته‌اند. آنان از توضیح ابن‌عباس چنین برداشت می‌کنند که پیوند ارثیِ نخستین میان مهاجران و انصار با مقرر شدن احکام ارث برچیده شد. پیوند حمایت، یاری و خیرخواهی صادقانه باقی ماند؛ افزون بر این، هم‌پیمان می‌توانست در چارچوب حدود احکام ارث اسلامی از طریق وصیت چیزی به دیگری واگذار کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیوندهای حمایت و خیرخواهی را حفظ کنید، حتی اگر موجب حق ارث نباشند.
  2. وصیت را با دقت تنظیم کنید و آن را با احکام ارث اسلامی بسنجید.
  3. هنگام رسیدگی به امور خانواده یا میراث، میان وارثان قانونی و کسانی که می‌خواهید چیزی برایشان به‌جا بگذارید تفاوت بگذارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.