Sahih al-Bukhari، حدیث 4642
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ حُذَيْفَةَ فَنَزَلَ عَلَى ابْنِ أَخِيهِ الْحُرِّ بْنِ قَيْسٍ، وَكَانَ مِنَ النَّفَرِ الَّذِينَ يُدْنِيهِمْ عُمَرُ، وَكَانَ الْقُرَّاءُ أَصْحَابَ مَجَالِسِ عُمَرَ وَمُشَاوَرَتِهِ كُهُولاً كَانُوا أَوْ شُبَّانًا. فَقَالَ عُيَيْنَةُ لاِبْنِ أَخِيهِ يَا ابْنَ أَخِي، لَكَ وَجْهٌ عِنْدَ هَذَا الأَمِيرِ فَاسْتَأْذِنْ لِي عَلَيْهِ. قَالَ سَأَسْتَأْذِنُ لَكَ عَلَيْهِ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَاسْتَأْذَنَ الْحُرُّ لِعُيَيْنَةَ فَأَذِنَ لَهُ عُمَرُ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ هِيْ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ، فَوَاللَّهِ مَا تُعْطِينَا الْجَزْلَ، وَلاَ تَحْكُمُ بَيْنَنَا بِالْعَدْلِ. فَغَضِبَ عُمَرُ حَتَّى هَمَّ بِهِ، فَقَالَ لَهُ الْحُرُّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ} وَإِنَّ هَذَا مِنَ الْجَاهِلِينَ. وَاللَّهِ مَا جَاوَزَهَا عُمَرُ حِينَ تَلاَهَا عَلَيْهِ، وَكَانَ وَقَّافًا عِنْدَ كِتَابِ اللَّهِ.
ابو الیمان برای ما حدیث کرد، شعیب از زهری خبر داد، او گفت: عبیدالله بن عبدالله بن عتبه به من خبر داد که ابن عباس رضی الله عنهما فرمود: عُیَینه بن حِصن بن حذیفه آمد و نزد برادرزادهاش حُرّ بن قیس فرود آمد. حرّ از کسانی بود که عمر او را به خود نزدیک میکرد؛ زیرا قاریان (حافظان قرآن) اهل مجلس و مشاوران عمر بودند، چه پیر و چه جوان. عُیَینه به برادرزادهاش گفت:
«ای برادرزاده! تو نزد این امیر جایگاهی داری، پس برای دیدار با او از وی اجازه بگیر.» حرّ گفت: «برایت اجازه خواهم گرفت.» ابن عباس گفت: حرّ برای عُیَینه اجازه خواست و عمر به او اجازه دخول داد. چون وارد شد، گفت: «هان ای پسر خطاب! به خدا سوگند، نه به ما بخشش کافی میدهی و نه میان ما به عدالت داوری میکنی.» عمر چنان خشمگین شد که قصد آسیب رساندن به او را داشت، اما حرّ به او گفت: «ای امیرالمؤمنین! خداوند متعال به پیامبرش ﷺ فرموده است: {عفو را پیشه کن، به نیکی فرمان ده و از نادانان روی گردان شو}. و همانا این مرد از نادانان است.» به خدا سوگند، عمر هنگامی که حرّ این آیه را بر او خواند، از آن فراتر نرفت؛ چرا که او در برابر کتاب خدا ایستادگی و توقف میکرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمر هنگامی که به فرمان خداوند دربارهٔ گذشت یادآوری شد، خشم خود را مهار کرد.
عیینه بن حصن نزد عمر آمد و از بخششها و داوری او انتقاد کرد. حرّ، عمر را به آیهٔ ۱۹۹ سورهٔ اعراف یادآوری کرد و عمر نیز به حدودی که کتاب خدا تعیین کرده بود پایبند ماند.
افراد آشنا با قرآن که به عمر مشورت میدادند.
رهبر مؤمنان؛ عنوانی برای خلیفه.
آنچه را مردم بهآسانی و نیکی انجام میدهند بپذیر و با آنان با گذشت رفتار کن.
دانشمندان از این روایت نتیجه میگیرند که رهبران باید پند و یادآوری قرآنی را بپذیرند، حتی هنگامی که خشمگیناند. این آیه میآموزد که در برابر رفتار ناآگاهانه یا تند با گذشت واکنش نشان دهیم، بیآنکه کار نیک را ترک کنیم. عمر نشان میدهد که قدرت و جایگاه نیز تابع وحی خداوند است.
- هنگام خشم، پیش از واکنش کمی فاصله بگیر و رهنمودی از قرآن را به یاد آور.
- بدون توهین یا تهدید، کسی را به بیعدالتی تذکر بده.
- پند صادقانه را بپذیر، حتی اگر در لحظهای دشوار به تو برسد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.