تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4745

روایت‌شده توسط Sahl ibn Sa'd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1إِسْحَاقُآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ
  3. 3الأَوْزَاعِيُّ
  4. 4الزُّهْرِيُّ
  5. 5سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ عُوَيْمِرًا، أَتَى عَاصِمَ بْنَ عَدِيٍّ وَكَانَ سَيِّدَ بَنِي عَجْلاَنَ فَقَالَ كَيْفَ تَقُولُونَ فِي رَجُلٍ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَصْنَعُ سَلْ لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَأَتَى عَاصِمٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَسَائِلَ، فَسَأَلَهُ عُوَيْمِرٌ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَرِهَ الْمَسَائِلَ وَعَابَهَا، قَالَ عُوَيْمِرٌ وَاللَّهِ لاَ أَنْتَهِي حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَجَاءَ عُوَيْمِرٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَجُلٌ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَصْنَعُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ الْقُرْآنَ فِيكَ وَفِي صَاحِبَتِكَ ‏"‏‏.‏ فَأَمَرَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمُلاَعَنَةِ بِمَا سَمَّى اللَّهُ فِي كِتَابِهِ، فَلاَعَنَهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ حَبَسْتُهَا فَقَدْ ظَلَمْتُهَا، فَطَلَّقَهَا، فَكَانَتْ سُنَّةً لِمَنْ كَانَ بَعْدَهُمَا فِي الْمُتَلاَعِنَيْنِ، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ انْظُرُوا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَسْحَمَ أَدْعَجَ الْعَيْنَيْنِ عَظِيمَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَلاَ أَحْسِبُ عُوَيْمِرًا إِلاَّ قَدْ صَدَقَ عَلَيْهَا، وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أُحَيْمِرَ كَأَنَّهُ وَحَرَةٌ فَلاَ أَحْسِبُ عُوَيْمِرًا، إِلاَّ قَدْ كَذَبَ عَلَيْهَا ‏"‏‏.‏ فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى النَّعْتِ الَّذِي نَعَتَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ تَصْدِيقِ عُوَيْمِرٍ، فَكَانَ بَعْدُ يُنْسَبُ إِلَى أُمِّهِ‏.‏

ترجمه

اسحاق برای ما حدیث کرد، محمد بن یوسف برای ما حدیث کرد، اوزاعی برای ما حدیث کرد و گفت: زهری به من خبر داد، از سهل بن سعد، که عویمر نزد عاصم بن عدی آمد - که سید بنی‌عجلان بود - و گفت:

«درباره مردی که همسرش را با مرد دیگری بیابد چه می‌گویید؟ آیا او را بکشد و شما نیز او (شوهر) را بکشید، یا چه باید بکند؟ از طرف من از رسول خدا ﷺ درباره این مسئله بپرس.» عاصم نزد پیامبر ﷺ رفت و عرض کرد: «یا رسول الله!» (و آن سؤال را پرسید)، اما رسول خدا ﷺ چنین پرسش‌هایی را ناخوش داشت. وقتی عویمر از عاصم (درباره پاسخ پیامبر) پرسید، عاصم گفت که رسول خدا ﷺ این‌گونه مسائل را مکروه دانسته و نکوهش کرده است. عویمر گفت: «به خدا قسم دست برنمی‌دارم تا خودم از رسول خدا ﷺ درباره این موضوع بپرسم.» سپس عویمر آمد و عرض کرد: «یا رسول الله! مردی همسرش را با مرد دیگری یافته است؛ آیا او را بکشد و شما او را بکشید، یا چه کند؟» رسول خدا ﷺ فرمودند: «الله در قرآن درباره تو و همسرت آیاتی نازل کرده است.» آنگاه رسول خدا ﷺ به آنان دستور دادند طبق آنچه الله در کتابش ذکر کرده، ملاعنه کنند. عویمر با همسرش ملاعنه کرد و سپس عرض کرد: «یا رسول الله! اگر او را نگه دارم، بر او ستم روا داشته‌ام.» پس او را طلاق داد و این کار برای کسانی که بعد از آن دو دچار لعان می‌شدند، سنت گردید. سپس رسول خدا ﷺ فرمودند: «ببینید! اگر فرزندی سیاه‌چرده، با چشمان کاملاً سیاه، باسن بزرگ و ساق‌های ستبر به دنیا آورد، گمان نمی‌کنم جز اینکه عویمر راست گفته باشد؛ و اگر فرزندی سرخ‌فام مانند مارمولک (وَحَرَة) به دنیا آورد، گمان نمی‌کنم جز اینکه عویمر بر او دروغ بسته است.» بعدها او فرزندی با همان اوصافی که رسول خدا ﷺ به عنوان نشانه صداقت عویمر بیان فرموده بودند، به دنیا آورد؛ از این رو آن فرزند تنها به مادرش نسبت داده شد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

لیعان برای رسیدگی به اتهامی در زندگی زناشویی، راهکاری مقرر و شرعی فراهم می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

عُوَیمِر پرسید اگر شوهری مردی را نزد همسرش بیابد، چه باید بکند. پیامبر ﷺ پاسخ داد که آیاتی از قرآن دربارهٔ وضعیت آنان نازل شده و به آن زوج دستور داد طبق آن احکام، لیعان را انجام دهند.

توضیح واژه‌های دشوار
لیعان

مجموعه‌ای مقرر از اظهارات و سوگندها میان زن و شوهر در صورت اتهام زنا، هنگامی که شوهر شاهدان معمول را در اختیار ندارد.

نسب دادن به مادر

در این ماجرا، کودک به مادرش منسوب شد، نه به مردی که لیعان را انجام داده بود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که شوهر در برابر اتهام نباید خودسرانه به خشونت متوسل شود، بلکه باید موضوع را از طریق لیعانِ مقرر و مسیر قضاییِ صلاحیت‌دار پیگیری کند. قرآن این روند را در سورهٔ نور (۲۴:۶–۹) بیان می‌کند. مذاهب فقهی لیعان را رویه‌ای حقوقی و ویژه می‌دانند؛ شرایط و پیامدهای دقیق آن در آثار فقهی آنها شرح داده شده است. ویژگی‌های ظاهریِ یادشده معیار عمومی برای تعیین نسب یا اثبات تقصیر نیستند: در این روایت، آنها به‌تنهایی اتهام حقوقی را اثبات نمی‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. در برابر اتهامی جدی، خودسرانه اقدام نکنید؛ از عالم دینی یا مرجع قضاییِ صلاحیت‌دار راهنمایی بگیرید.
  2. آبروی مردم را حفظ کنید و بدون شواهد و روند لازم، اتهامی را منتشر نکنید.
  3. در اختلافات زناشویی، عدالت مستلزم اقدام سنجیده و رعایت حقوق هر دو همسر است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.