تفسیر نبوی قرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4747

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: تفسیر نبوی قرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ
  3. 3هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ
  4. 4عِكْرِمَةُ
  5. 5ابْنِ عَبَّاسٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ هِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ، قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْبَيِّنَةَ أَوْ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا عَلَى امْرَأَتِهِ رَجُلاً يَنْطَلِقُ يَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ‏.‏ فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْبَيِّنَةَ وَإِلاَّ حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ ‏"‏ فَقَالَ هِلاَلٌ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنِّي لَصَادِقٌ، فَلَيُنْزِلَنَّ اللَّهُ مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنَ الْحَدِّ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ، وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ ‏{‏وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ‏}‏ فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ ‏{‏إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ‏}‏ فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا فَجَاءَ هِلاَلٌ، فَشَهِدَ، وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا تَائِبٌ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَتْ عِنْدَ الْخَامِسَةِ وَقَّفُوهَا، وَقَالُوا إِنَّهَا مُوجِبَةٌ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَصَتْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهَا تَرْجِعُ ثُمَّ قَالَتْ لاَ أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ، فَمَضَتْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ، فَهْوَ لِشَرِيكِ بْنِ سَحْمَاءَ ‏"‏‏.‏ فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْلاَ مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ لَكَانَ لِي وَلَهَا شَأْنٌ ‏"‏‏.‏

ترجمه

محمد بن بشار برای ما حدیث کرد، ابن ابی عدی از هشام بن حسان روایت کرد، عکرمه از ابن عباس روایت کرد که هلال بن امیه در محضر پیامبر ﷺ همسرش را به زنا با شریک بن سحماء متهم کرد. پیامبر ﷺ فرمودند:

«یا دلیل (چهار شاهد) بیاور و یا حد بر پشتت جاری خواهد شد.» عرض کرد: «ای رسول خدا! اگر یکی از ما مردی را بر روی همسرش ببیند، آیا می‌رود تا دنبال شاهد بگردد؟» پیامبر ﷺ مکرراً می‌فرمودند: «یا شاهد بیاور و یا حد بر پشتت جاری خواهد شد.» هلال گفت: «سوگند به آن کس که تو را به حق مبعوث کرده است، من راستگو هستم و خداوند قطعاً چیزی نازل خواهد کرد که پشتم را از حد محفوظ دارد.» سپس جبرئیل نازل شد و این آیات را بر ایشان نازل کرد: {وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ...} پیامبر ﷺ آن را خواندند تا رسیدند به: {إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ}. سپس پیامبر ﷺ رفتند و زن را طلبیدند؛ هلال آمد و لعان (قسم‌ها) را انجام داد و پیامبر ﷺ می‌فرمودند: «خداوند می‌داند که یکی از شما دو نفر دروغگو است، آیا کسی از شما توبه می‌کند؟» سپس زن برخاست و قسم خورد، چون به پنجمین قسم رسید او را متوقف کردند و گفتند: «این قسم موجب لعنت الهی است.» ابن عباس گفت: او مکث کرد و عقب کشید چنانکه گمان کردیم از انکار خود بازگردد، اما سپس گفت: «من امروز قوم و خویشم را رسوا نمی‌کنم» و ادامه داد. پیامبر ﷺ فرمودند: «او را زیر نظر بگیرید؛ اگر فرزندی با چشمان سرمه‌ای، باسن بزرگ و ساق‌های پرگوشت به دنیا آورد، پس او فرزند شریک بن سحماء است.» او نیز دقیقاً چنین فرزندی به دنیا آورد. آنگاه پیامبر ﷺ فرمودند: «اگر حکم کتاب خدا پیش از این نبود، من و او کار دیگری داشتیم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در اتهام زنا میان همسران، آیین ویژه‌ای برای سوگندها مقرر شده است.

پیشینه و سبب بیان

هلال بن امیه همسرش را نزد پیامبر ﷺ به زنا با شریک بن سحما متهم کرد. در پی آن، آیین لعان نازل شد؛ چنان‌که در قرآن، آیات ۶ تا ۹ سورهٔ نور آمده است.

توضیح واژه‌های دشوار
لعان

آیین مقررِ سوگندهای متقابل، هنگامی که شوهر همسرش را به زنا متهم می‌کند و چهار شاهد ندارد.

بینه

در اینجا، شهادت‌های لازم برای اثبات اتهام زنا.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک با استناد به آیات ۶ تا ۹ سورهٔ نور و این روایت، چنین برداشت کرده‌اند که لعان استثنایی ویژه از قاعدهٔ معمول اثبات اتهام زنا میان همسران است. هر یک از زن و شوهر سوگندهای مقرر را ادا می‌کنند و سوگند پنجم با هشدار سنگینی همراه است. مذاهب فقهی پیامدهای حقوقی دقیق و شرایط آیینی آن را در فقه خود بررسی می‌کنند، اما لعان را مجوزی برای اتهام‌های بی‌پایه نمی‌دانند. پیامبر ﷺ همچنین نشان داد که شباهت ظاهری کودک به‌تنهایی جایگزین این آیین یا حکم الهی نمی‌شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون دلیل لازم، کسی را به رفتار ناپسند و سنگین متهم نکنید؛ سخنان می‌توانند آسیب بزرگی وارد کنند.
  2. اختلاف زناشویی را به متخصصان صلاحیت‌دار ارجاع دهید و به‌جای اجرای مجازات شخصی، آیین مقرر را دنبال کنید.
  3. سوگند و شهادت را جدی بگیرید: این حدیث هم بر مسئولیت راست‌گویی تأکید می‌کند و هم نسبت به دروغ هشدار می‌دهد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.