Sahih al-Bukhari، حدیث 4757
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ذُكِرَ مِنْ شَأْنِي الَّذِي ذُكِرَ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيَّ خَطِيبًا، فَتَشَهَّدَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ أَشِيرُوا عَلَىَّ فِي أُنَاسٍ أَبَنُوا أَهْلِي، وَايْمُ اللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي مِنْ سُوءٍ، وَأَبَنُوهُمْ بِمَنْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَطُّ، وَلاَ يَدْخُلُ بَيْتِي قَطُّ إِلاَّ وَأَنَا حَاضِرٌ، وَلاَ غِبْتُ فِي سَفَرٍ إِلاَّ غَابَ مَعِي ". فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ نَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ، وَقَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْخَزْرَجِ، وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ مِنْ رَهْطِ ذَلِكَ الرَّجُلِ، فَقَالَ كَذَبْتَ، أَمَا وَاللَّهِ، أَنْ لَوْ كَانُوا مِنَ الأَوْسِ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ تُضْرَبَ أَعْنَاقُهُمْ. حَتَّى كَادَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ شَرٌّ فِي الْمَسْجِدِ، وَمَا عَلِمْتُ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ ذَلِكَ الْيَوْمِ خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي وَمَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ. فَعَثَرَتْ وَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَقُلْتُ أَىْ أُمِّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ وَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّانِيَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ، فَقُلْتُ لَهَا تَسُبِّينَ ابْنَكِ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّالِثَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَانْتَهَرْتُهَا، فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَسُبُّهُ إِلاَّ فِيكِ. فَقُلْتُ فِي أَىِّ شَأْنِي قَالَتْ فَبَقَرَتْ لِي الْحَدِيثَ فَقُلْتُ وَقَدْ كَانَ هَذَا قَالَتْ نَعَمْ وَاللَّهِ، فَرَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي كَأَنَّ الَّذِي خَرَجْتُ لَهُ لاَ أَجِدُ مِنْهُ قَلِيلاً وَلاَ كَثِيرًا، وَوُعِكْتُ فَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسِلْنِي إِلَى بَيْتِ أَبِي. فَأَرْسَلَ مَعِي الْغُلاَمَ، فَدَخَلْتُ الدَّارَ فَوَجَدْتُ أُمَّ رُومَانَ فِي السُّفْلِ وَأَبَا بَكْرٍ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ. فَقَالَتْ أُمِّي مَا جَاءَ بِكِ يَا بُنَيَّةُ فَأَخْبَرْتُهَا وَذَكَرْتُ لَهَا الْحَدِيثَ، وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مِثْلَ مَا بَلَغَ مِنِّي، فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ خَفِّضِي عَلَيْكِ الشَّأْنَ، فَإِنَّهُ وَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ حَسْنَاءُ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا، لَهَا ضَرَائِرُ، إِلاَّ حَسَدْنَهَا وَقِيلَ فِيهَا. وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي، قُلْتُ وَقَدْ عَلِمَ بِهِ أَبِي قَالَتْ نَعَمْ. قُلْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ نَعَمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَعْبَرْتُ وَبَكَيْتُ، فَسَمِعَ أَبُو بَكْرٍ صَوْتِي وَهْوَ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ، فَنَزَلَ فَقَالَ لأُمِّي مَا شَأْنُهَا قَالَتْ بَلَغَهَا الَّذِي ذُكِرَ مِنْ شَأْنِهَا. فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ، قَالَ أَقْسَمْتُ عَلَيْكِ أَىْ بُنَيَّةُ إِلاَّ رَجَعْتِ إِلَى بَيْتِكِ، فَرَجَعْتُ وَلَقَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتِي، فَسَأَلَ عَنِّي خَادِمَتِي فَقَالَتْ لاَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا عَيْبًا إِلاَّ أَنَّهَا كَانَتْ تَرْقُدُ حَتَّى تَدْخُلَ الشَّاةُ فَتَأْكُلَ خَمِيرَهَا أَوْ عَجِينَهَا. وَانْتَهَرَهَا بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اصْدُقِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَسْقَطُوا لَهَا بِهِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا إِلاَّ مَا يَعْلَمُ الصَّائِغُ عَلَى تِبْرِ الذَّهَبِ الأَحْمَرِ. وَبَلَغَ الأَمْرُ إِلَى ذَلِكَ الرَّجُلِ الَّذِي قِيلَ لَهُ، فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَشَفْتُ كَنَفَ أُنْثَى قَطُّ. قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُتِلَ شَهِيدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ. قَالَتْ وَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي، فَلَمْ يَزَالاَ حَتَّى دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ صَلَّى الْعَصْرَ، ثُمَّ دَخَلَ وَقَدِ اكْتَنَفَنِي أَبَوَاىَ عَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، إِنْ كُنْتِ قَارَفْتِ سُوءًا أَوْ ظَلَمْتِ، فَتُوبِي إِلَى اللَّهِ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ مِنْ عِبَادِهِ ". قَالَتْ وَقَدْ جَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَهْىَ جَالِسَةٌ بِالْبَابِ فَقُلْتُ أَلاَ تَسْتَحِي مِنْ هَذِهِ الْمَرْأَةِ أَنْ تَذْكُرَ شَيْئًا. فَوَعَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَالْتَفَتُّ إِلَى أَبِي فَقُلْتُ أَجِبْهُ. قَالَ فَمَاذَا أَقُولُ فَالْتَفَتُّ إِلَى أُمِّي فَقُلْتُ أَجِيبِيهِ. فَقَالَتْ أَقُولُ مَاذَا فَلَمَّا لَمْ يُجِيبَاهُ تَشَهَّدْتُ فَحَمِدْتُ اللَّهَ وَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قُلْتُ أَمَّا بَعْدُ فَوَاللَّهِ لَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ. وَاللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَشْهَدُ إِنِّي لَصَادِقَةٌ، مَا ذَاكَ بِنَافِعِي عِنْدَكُمْ، لَقَدْ تَكَلَّمْتُمْ بِهِ وَأُشْرِبَتْهُ قُلُوبُكُمْ، وَإِنْ قُلْتُ إِنِّي فَعَلْتُ. وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْ، لَتَقُولُنَّ قَدْ بَاءَتْ بِهِ عَلَى نَفْسِهَا، وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً ـ وَالْتَمَسْتُ اسْمَ يَعْقُوبَ فَلَمْ أَقْدِرْ عَلَيْهِ ـ إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ {فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ} وَأُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَاعَتِهِ فَسَكَتْنَا، فَرُفِعَ عَنْهُ وَإِنِّي لأَتَبَيَّنُ السُّرُورَ فِي وَجْهِهِ وَهْوَ يَمْسَحُ جَبِينَهُ وَيَقُولُ " أَبْشِرِي يَا عَائِشَةُ، فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ بَرَاءَتَكِ ". قَالَتْ وَكُنْتُ أَشَدَّ مَا كُنْتُ غَضَبًا فَقَالَ لِي أَبَوَاىَ قُومِي إِلَيْهِ. فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُهُ وَلاَ أَحْمَدُكُمَا، وَلَكِنْ أَحْمَدُ اللَّهَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي، لَقَدْ سَمِعْتُمُوهُ، فَمَا أَنْكَرْتُمُوهُ وَلاَ غَيَّرْتُمُوهُ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ أَمَّا زَيْنَبُ ابْنَةُ جَحْشٍ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِدِينِهَا، فَلَمْ تَقُلْ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا أُخْتُهَا حَمْنَةُ فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي يَتَكَلَّمُ فِيهِ مِسْطَحٌ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ وَالْمُنَافِقُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، وَهْوَ الَّذِي كَانَ يَسْتَوْشِيهِ وَيَجْمَعُهُ، وَهْوَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ هُوَ وَحَمْنَةُ قَالَتْ فَحَلَفَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ لاَ يَنْفَعَ مِسْطَحًا بِنَافِعَةٍ أَبَدًا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ vوَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ} ـ يَعْنِي مِسْطَحًا ـ إِلَى قَوْلِهِ {أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} حَتَّى قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى وَاللَّهِ يَا رَبَّنَا إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا، وَعَادَ لَهُ بِمَا كَانَ يَصْنَعُ.
روایت شده از عایشه: هنگامی که درباره من آنچه گفته شده بود که من خود از آن بیخبر بودم، پیامبر خدا (ﷺ) برخاست و به مردم خطاب کرد. او تشهّد خواند و پس از ستایش و حمد خدا همانطور که شایسته است، گفت:
«ای مردم، نظر خود را درباره کسانی که داستان دروغی علیه همسرم ساختهاند، بدهید. به خدا، من چیزی بد درباره او نمیدانم. به خدا، آنها او را متهم کردند که با مردی بوده است که من هرگز بدی از او نشنیدهام، و او هرگز وارد خانهام نمیشد مگر اینکه من حضور داشتم، و هر وقت به سفر میرفتم، او با من میرفت.» سعد بن معاذ برخاست و گفت: «ای پیامبر خدا (ﷺ)، اجازه بدهید سرهایشان را بزنم.» سپس مردی از خزرج (سعد بن عباده) که مادر (شاعر) حسان بن ثابت نسبتی با او داشت، برخاست و به سعد بن معاذ گفت: «دروغ میگویی! به خدا، اگر آن افراد از قبیله اوس بودند، تو دوست نداشتی سرهایشان را بزنید.» احتمال داشت که بین اوس و خزرج در مسجد، شرارتی رخ دهد، و من از همه آن خبر نداشتم. در شامگاه آن روز، برای نیازهای خود بیرون رفتم، و ام مسطح مرا همراهی میکرد. هنگام بازگشت، ام مسطح لغزید و گفت: «مسلح، تباه باد!» من به او گفتم: «ای مادر، چرا پسرت را مورد اهانت قرار میدهی؟» در آن زمان، ام مسطح برای مدتی سکوت کرد و دوباره لغزید و گفت: «مسلح، تباه باد!» من به او گفتم: «چرا پسرت را مورد اهانت قرار میدهی؟» او برای سومین بار لغزید و گفت: «مسلح، تباه باد!» پس من او را سرزنش کردم. او گفت: «به خدا، من او را جز به خاطر تو مورد اهانت قرار نمیدهم.» از او پرسیدم: «در مورد کدام یک از امور من است؟» و او داستان کامل را برایم فاش کرد. من گفتم: «آیا این واقعاً اتفاق افتاده است؟» او پاسخ داد: «بله، به خدا.» من به خانهام بازگشتم، شگفتزده و نگران، که نمیدانستم برای چه بیرون رفتهام. سپس تب کردم و به پیامبر خدا (ﷺ) گفتم: «مرا به خانه پدرم بفرست.» پس او غلامی را با من فرستاد، و وقتی وارد خانه شدم، دیدم مادر (امروم) در طبقه پایین است و پدرم ابوبکر در بالا در حال قرائت چیزی است. مادر از من پرسید: «چه چیزی تو را آورده است، ای دختر من؟» من او را خبر دادم و داستان کامل را برایش گفتم، اما او آن را همانطور که من احساس میکردم، احساس نکرد. او گفت: «ای دخترم! آرام باش، زیرا هرگز زنی جذاب که شوهرش او را دوست دارد و همسران دیگر دارد، نیست مگر اینکه حسادت میکنند و درباره او بد میگویند.» اما او خبر را همانطور که من احساس میکردم، احساس نکرد. از او پرسیدم: «آیا پدرم در این باره میداند؟» او گفت: «بله.» پرسیدم: «آیا پیامبر خدا (ﷺ) هم در این باره میداند؟» او گفت: «بله، پیامبر خدا (ﷺ) هم میداند.» پس اشک در چشمانم جمع شد و گریه کردم. ابوبکر، که در بالا در حال قرائت بود، صدای مرا شنید و پایین آمد و از مادر پرسید: «مشکلش چیست؟» او گفت: «او آنچه دربارهاش گفته شده است (در مورد داستان افک) را شنیده است.» در آن زمان، ابوبکر گریه کرد و گفت: «به خدا، ای دخترم، برگرد به خانهات.» من به خانهام بازگشتم و پیامبر خدا (ﷺ) به خانهام آمد و از خدمتکارم درباره من (اخلاقم) پرسید. خدمتکار گفت: «به خدا، من هیچ نقصی در اخلاق او نمیدانم جز اینکه او میخوابد و گوسفندان وارد خانهاش میشوند و خمیرش را میخورند.» در آن زمان، برخی از یاران پیامبر (ﷺ) با او سخت صحبت کردند و گفتند: «حقیقت را به پیامبر خدا (ﷺ) بگو.» در نهایت، آنها خبر را به او گفتند (در مورد افک). او گفت: «سبحان الله! به خدا، من چیزی جز آنچه زرگر درباره قطعه طلای خالص میداند، درباره او نمیدانم.» سپس این خبر به مرد متهم رسید، و او گفت: «سبحان الله! به خدا، من هرگز قسمتهای خصوصی هیچ زنی را فاش نکردهام.» بعداً آن مرد در راه خدا شهید شد. فردای آن روز، پدر و مادر من آمدند و با من دیدار کردند تا اینکه پیامبر خدا (ﷺ) پس از اقامه نماز عصر، به من آمد. او در حالی که پدر و مادرم در اطراف من نشسته بودند، به من نزدیک شد و ستایش و حمد خدا را کرد و گفت: «حالا ای عایشه! اگر کار بدی انجام دادهای یا به خودت ستم کردهای، توبه کن به درگاه خدا، زیرا خدا توبه بندگانش را میپذیرد.» یک زن انصاری آمد و کنار در نشست. من به پیامبر گفتم: «آیا مناسب نیست که در حضور این زن چنین سخن بگویید؟» سپس پیامبر نصیحتی داد و من به پدرم مراجعه کردم و خواستم او جواب دهد (در مورد من). پدرم گفت: «چه بگویم؟» سپس به مادر مراجعه کردم و خواستم او جواب دهد. او گفت: «چه بگویم؟» وقتی پدر و مادرم پاسخی به پیامبر ندادند، گفتم: «گواهی میدهم که جز الله معبود نیست و محمد (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) فرستاده او است!» و پس از ستایش و حمد خدا همانطور که شایسته است، گفتم: «حالا به خدا، اگر بگویم که من این عمل زشت را انجام ندادهام و خدا شاهد است که من حقیقت را میگویم، این برای من فایدهای ندارد چون شما دربارهاش صحبت کردهاید و دلهای شما آن را پذیرفته است؛ و اگر بگویم که من این گناه را انجام دادهام و خدا میداند که من آن را انجام ندادهام، پس میگویید: «او خودش گناهکار اعتراف کرده است.» به خدا، من نمونه مناسبی برای من و شما نمیبینم جز نمونه یوسف (علیهالسلام) وقتی گفت: «صبر بهترین چیزی است که در برابر آنچه ادعا میکنید، است. تنها کمک خدا است.» در همان لحظه، وحی الهی بر پیامبر خدا (ﷺ) نازل شد و ما ساکت ماندیم. سپس وحی تمام شد و من علائم شادی را بر چهره او دیدم در حالی که عرق را از پیشانیاش برمیداشت و میگفت: «ای عایشه، بشارت باد! خدا بیگناهی تو را آشکار کرد.» در آن زمان، بسیار عصبانی بودم. پدر و مادرم گفتند: «بلند شو و به او برو.» من گفتم: «به خدا، این کار را نمیکنم و نه او را شکر میگویم و نه شما را، بلکه خدا را شکر میگویم که بیگناهیام را آشکار کرد. این داستان را شنیدید، اما نه آن را انکار کردید و نه تغییر دادید (برای دفاع از من).» (عایشه میگفت:) «اما در مورد زینب بنت جحش، (همسر پیامبر) خدا او را به خاطر تقوای او حفظ کرد، پس او چیزی جز خوبی نگفت، اما خواهرش، حمنه، در میان کسانی که بدگویی میکردند، نابود شد. کسانی که درباره من سخن بد میگفتند، مسطح، حسان بن ثابت، و منافق، عبدالله بن ابی بودند، که آن خبر را پخش میکردند و دیگران را به سخن گفتن ترغیب مینمودند، و او و حمنه سهم بیشتری در آن داشتند. ابوبکر قسم خورد که هرگز به مسطح کمکی نخواهد کرد. سپس خداوند آیه نازل کرد: «وای بر کسانی که از شما نیکوکار و ثروتمندند (یعنی ابوبکر) قسم نخورید که به خویشاوندان و نیازمندان کمک نکنید... آیا دوست ندارید که خداوند شما را ببخشد؟ و خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است.» (24.22) بر این اساس، ابوبکر گفت: «بله، به خدا، ای پروردگار ما! آرزو داریم که تو ما را ببخشی.» پس ابوبکر دوباره شروع به کمک به مسطح کرد، همانطور که قبلاً میداد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
برائت عایشه با وحی آشکار شد و ابوبکر پس از آن کمک مالی خود به مِسطَح را از سر گرفت.
این روایت تهمت به عایشه و نزول آیات برائت او در سورهٔ نور، آیات ۱۱ تا ۲۲، را شرح میدهد. ابوبکر پس از نزول آیهٔ ۲۲ کمک خود به مِسطَح را از سر گرفت.
تهمت ناروا به عایشه که خداوند در قرآن دروغ بودن آن را آشکار کرد.
گواهی ایمان که معمولاً در آغاز یک سخنرانی رسمی بیان میشود.
اشاره به سخنان یعقوب است: در برابر اتهامهای دردناک شکیبا ماندن و از خدا یاری خواستن.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که نباید بدون دلیل دربارهٔ آبروی کسی اتهام پراکند و جامعه باید شایعات را بررسی کند، نه اینکه آنها را بازگو کند. پیامبر ﷺ با یارانش مشورت کرد و از کسانی که عایشه را میشناختند گواهی خواست؛ سرانجام برائت او با وحی تأیید شد. بخش مربوط به ابوبکر نشان میدهد که بخشیدن و ادامهٔ کمک به فرد نیازمند، حتی اگر آن فرد بهشدت آزردهمان کرده باشد، شایسته است. چهار مذهب فقهی اهلسنت، بر پایهٔ احکام قرآنی مربوط به تهمت، بر اهمیت دلیل و پیامدهای سنگین اتهام بیاساس زنا تأکید میکنند.
- اتهامی را پیش از بررسی دقیق واقعیتها بازگو نکنید.
- با سخنان سنجیده و گواهی صادقانه از کسی که هدف تهمت قرار گرفته حمایت کنید.
- نگذارید کینه شما را برای همیشه از کمک شایسته بازدارد؛ ابوبکر پس از نزول آیهٔ مربوط به بخشش، کمک خود را از سر گرفت.
این روایت صحیح بخش دیگری از گزارش عایشه دربارهٔ تهمت و تبرئهٔ الهی را بیان میکند.
Sahih al-Bukhari · #4758 (Sahih)این روایت صحیح به رخدادهای بیشتری پیرامون عایشه و نزول وحی برای اثبات برائت او میپردازد.
Sahih al-Bukhari · #4759 (Sahih)این روایت صحیح بخشی مرتبط از روایت عایشه دربارهٔ اتهام و پیامدهای آن را در بر دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.