فضائل القرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4987

روایت‌شده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضائل القرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُوسَىآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2إِبْرَاهِيمُ
  3. 3ابْنُ شِهَابٍ
  4. 4أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّأْمِ فِي فَتْحِ إِرْمِينِيَةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَأَفْزَعَ حُذَيْفَةَ اخْتِلاَفُهُمْ فِي الْقِرَاءَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ لِعُثْمَانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ اخْتِلاَفَ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ بِهَا حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ فَأَمَرَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَنَسَخُوهَا فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ عُثْمَانُ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلاَثَةِ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فِي شَىْءٍ مِنَ الْقُرْآنِ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى إِذَا نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ رَدَّ عُثْمَانُ الصُّحُفَ إِلَى حَفْصَةَ وَأَرْسَلَ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِمَّا نَسَخُوا وَأَمَرَ بِمَا سِوَاهُ مِنَ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ صَحِيفَةٍ أَوْ مُصْحَفٍ أَنْ يُحْرَقَ‏.‏

ترجمه

موسی برای ما حدیث کرد، ابراهیم برای ما حدیث کرد، ابن شهاب برای ما حدیث کرد که انس بن مالک به او خبر داد که حذیفه بن یمان نزد عثمان آمد در حالی که همراه با مردم شام در فتح ارمنیه و آذربایجان با مردم عراق می‌جنگید. اختلاف آن‌ها در قرائت قرآن حذیفه را به وحشت انداخت، پس به عثمان گفت:

«ای امیرالمؤمنین! این امت را دریاب پیش از آنکه در کتاب خدا مانند یهودیان و مسیحیان دچار اختلاف شوند.» سپس عثمان به حفصه پیام فرستاد که: «صحیفه‌ها را نزد ما بفرست تا آن‌ها را در مصحف‌ها رونویسی کنیم، سپس آن‌ها را به تو بازخواهیم گرداند.» حفصه آن‌ها را نزد عثمان فرستاد. آنگاه عثمان به زید بن ثابت، عبدالله بن زبیر، سعید بن عاص و عبدالرحمن بن حارث بن هشام دستور داد تا آن‌ها را در مصحف‌ها رونویسی کنند. عثمان به آن سه نفر قریشی فرمود: «اگر شما و زید بن ثابت در چیزی از قرآن اختلاف کردید، آن را به زبان قریش بنویسید؛ زیرا قرآن به زبان آنان نازل شده است.» آنان چنین کردند تا زمانی که صحیفه‌ها را در مصحف‌ها رونویسی کردند، عثمان صحیفه‌ها را به حفصه بازگرداند و به هر سرزمینی یک مصحف از آنچه رونویسی کرده بودند فرستاد و دستور داد هر چه غیر از آن از قرآن در هر صحیفه یا مصحفی وجود دارد، سوزانده شود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عثمان برای جلوگیری از اختلاف، یک نسخهٔ معتبر از متن قرآن را رواج داد.

پیشینه و سبب بیان

در جریان لشکرکشی به ارمنستان و آذربایجان، حذیفه بن یمان تفاوت‌هایی در قرائت میان مردم شام و عراق شنید. او دربارهٔ بروز اختلاف به عثمان هشدار داد؛ سپس عثمان از حفصه برگه‌های نگهداری‌شده را خواست و به گروهی مأموریت داد از آن‌ها نسخه‌برداری کنند.

توضیح واژه‌های دشوار
مصحف

نسخه‌ای مکتوب از قرآن که به شکل کتاب گردآوری شده است.

برگه‌ها (صُحُف)

برگه‌های مکتوب گردآوری‌شدهٔ قرآن که نزد حفصه نگهداری می‌شد.

قریش

قبیلهٔ عربی‌ای که پیامبر ﷺ به آن تعلق داشت؛ گروه مأمور شد در صورت اختلاف، از دستورالعمل مربوط به شیوهٔ نگارش پیروی کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک تصمیم عثمان را نمونه‌ای از تدبیر سنجیده می‌دانند: او برای کاهش اختلاف، معیار مکتوبی معتبر و مورد پذیرش را رواج داد، در حالی که قرآن پیش‌تر گردآوری شده بود. این مأموریت به شیوهٔ رسمی نگارش و انتشار مصحف‌ها مربوط می‌شد و به معنای تغییر خود قرآن نبود. عالمان این روایت را دلیلی بر این می‌دانند که رهبر می‌تواند اقداماتی برای حفاظت از جامعه و تقویت وحدت انجام دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام بروز اختلاف، پیش از آنکه تفرقه جامعه را از هم بگسلد، در پی دانش معتبر و مشورت باشید.
  2. متون دینی را با دقت حفظ کنید و از منابع شناخته‌شده و معتبر پیروی کنید.
  3. در مقام یک جامعه، اقدام‌های عملی‌ای انجام دهید که همبستگی را حفظ کند، بی‌آنکه محتوای وحی را تحریف کند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.