فضائل القرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4990

روایت‌شده توسط Al-Bara ibn Azib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضائل القرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Al-Bara ibn Azib

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏}‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ادْعُ لِي زَيْدًا وَلْيَجِئْ بِاللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ وَالْكَتِفِ ـ أَوِ الْكَتِفِ وَالدَّوَاةِ ـ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اكْتُبْ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ ‏"‏ وَخَلْفَ ظَهْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَمْرُو بْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الأَعْمَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَأْمُرُنِي فَإِنِّي رَجُلٌ ضَرِيرُ الْبَصَرِ فَنَزَلَتْ مَكَانَهَا ‏{‏لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ‏}‏ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏{‏غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ‏}‏‏"‏

ترجمه

عبیدالله بن موسی برای ما حدیث کرد، از اسرائیل، او از ابواسحاق، و او از براء نقل نمود که گفت: هنگامی که آیه {مؤمنانی که در خانه نشسته‌اند با کسانی که در راه خدا جهاد می‌کنند، برابر نیستند} نازل شد، پیامبر ﷺ فرمودند:

«زید را برایم بخوانید تا لوح، دوات و کتف (استخوان شانه) — یا کتف و دوات — بیاورد.» سپس فرمودند: «بنویس: مؤمنانی که در خانه نشسته‌اند برابر نیستند...» در آن لحظه عمرو بن ام‌مکتومِ نابینا پشت سر پیامبر ﷺ نشسته بود. عرض کرد: «ای رسول خدا! مرا چه فرمان می‌دهید؟ من مردی نابینا هستم.» بلافاصله این بخش به آیه افزوده شد: {مؤمنانی که در خانه نشسته‌اند} در راه خدا {مگر کسانی که دارای عذر و ناتوانی هستند}.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

استثنایی که از سوی وحی بیان شد، از مؤمنانی که عذر موجه دارند حمایت می‌کند.

پیشینه و سبب بیان

هنگامی که آیهٔ ۹۵ سورهٔ نساء نازل شد، عمرو بن ام مکتوم، صحابی نابینا، پرسید که این فراخوان چگونه شامل حال او می‌شود. در پی آن، استثنایی برای افراد دارای محدودیت نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
اللوح

تخته‌ای برای نوشتن وحی.

الدواة

دواتی که نویسنده از آن استفاده می‌کرد.

غیر أولی الضرر

به‌جز کسانی که به‌سبب عذری موجه نمی‌توانستند شرکت کنند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت درمی‌یابند که وحی با دقت ثبت می‌شد و قرآن برای کسانی که به‌سبب محدودیتی نمی‌توانند در کاری معین شرکت کنند، ملاحظاتی در نظر می‌گیرد. این آیه میان کسی که بدون عذر موجه از شرکت بازمی‌ماند و کسی که توان آن را ندارد تفاوت می‌گذارد. این حکم معافیتی کلی از همهٔ تکالیف دینی نیست؛ کاربرد آن به ماهیت تکلیف و نوع محدودیت بستگی دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. تلاش هر فرد را با توجه به توانایی‌ها و محدودیت‌هایش بسنجید.
  2. دانش مهم را با دقت ثبت کنید و پیش از انتقال آن، متن را بررسی کنید.
  3. اگر فراخوانی عمومی شامل کسی با عذر موجه شد، به توضیحی رجوع کنید که خود وحی بیان کرده است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.