فضائل القرآن · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 4992

روایت‌شده توسط Umar ibn al-Khattab. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: فضائل القرآن
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ

Sahih (معتبر)
  1. 1سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3عُقَيْلٌ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدٍ الْقَارِيَّ، حَدَّثَاهُ أَنَّهُمَا، سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ فَتَصَبَّرْتُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ‏.‏ قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ كَذَبْتَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَقْرَأَنِيهَا عَلَى غَيْرِ مَا قَرَأْتَ، فَانْطَلَقْتُ بِهِ أَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ بِسُورَةِ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْسِلْهُ اقْرَأْ يَا هِشَامُ ‏"‏‏.‏ فَقَرَأَ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اقْرَأْ يَا عُمَرُ ‏"‏‏.‏ فَقَرَأْتُ الْقِرَاءَةَ الَّتِي أَقْرَأَنِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ، إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ‏"‏‏.‏

ترجمه

سعید بن عفیر به ما حدیث کرد و گفت: لیث برایم حدیث کرد و گفت: عقیل از ابن شهاب برایم حدیث کرد و او گفت: عروة بن زبیر برایم حدیث کرد که مسور بن مخرمه و عبدالرحمن بن عبد القاری به او خبر دادند که آنان عمر بن خطاب را شنیدند که می‌گفت:

«در دوران حیات رسول الله ﷺ شنیدم که هشام بن حکیم سوره فرقان را می‌خواند. من به قرائت او گوش دادم و دیدم که او با حروف بسیاری می‌خواند که رسول الله ﷺ آن‌ها را به من نیاموخته بود. نزدیک بود در حال نماز بر او بجهیم، اما خویشتن‌داری کردم تا اینکه سلام داد. آنگاه یقه ردایش را گرفتم و گفتم: چه کسی این سوره را که شنیدم می‌خواندی به تو آموخت؟ گفت: رسول الله ﷺ آن را به من آموخت. گفتم: دروغ گفتی! زیرا رسول الله ﷺ آن را برخلاف خواندن تو به من آموخته است. سپس او را کشان‌کشان نزد رسول الله ﷺ بردم و گفتم: ای رسول خدا، من این شخص را شنیدم که سوره فرقان را با حروفی می‌خواند که شما به من نیاموختید. رسول الله ﷺ فرمود: او را رها کن. ای هشام، بخوان! پس او همان قرائتی را خواند که من از او شنیده بودم. رسول الله ﷺ فرمود: همین‌گونه نازل شده است. سپس فرمود: ای عمر، بخوان! پس من همان قرائتی را خواندم که به من آموخته بود. رسول الله ﷺ فرمود: همین‌گونه نازل شده است. همانا این قرآن بر هفت حرف (وجه) نازل شده است، پس هر چه برایتان آسان است از آن را بخوانید.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

قرآن شیوه‌های تلاوتِ وحی‌شده دارد؛ از آنچه پیامبر ﷺ آموزش داده پیروی کنید.

پیشینه و سبب بیان

عمر شنید که هشام بن حکیم سورهٔ فرقان را به شیوه‌ای تلاوت می‌کند که عمر آن را از پیامبر ﷺ نیاموخته بود. او هشام را نزد پیامبر ﷺ برد و پیامبر هر دو تلاوت را تأیید کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
اَحرُف

جمعِ حرف است. در این روایت به هفت شیوهٔ تلاوتِ وحی‌شده اشاره دارد؛ دانشمندان دربارهٔ معنای دقیق آن بسیار بحث کرده‌اند.

تسلیم

سلام پایانی که نماز با آن به پایان می‌رسد.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که تلاوت‌های مجاز وحی‌شده و مورد تأیید پیامبر ﷺ هستند و مسلمانان باید در چارچوب همین شیوه‌های تأییدشده تلاوت کنند. سخن از هفت اَحرُف به این معنا نیست که کسی می‌تواند واژه‌ها یا قرائت‌ها را خودسرانه تغییر دهد. دانشمندان دربارهٔ نسبت هفت اَحرُف با قرائت‌های شناخته‌شده دیدگاه‌های گوناگونی دارند. این ماجرا همچنین می‌آموزد که در اختلاف دینی، نخست باید دلیل خواست و داوری را به پیامبر ﷺ ارجاع داد؛ عمر از سر دلسوزی برای قرآن چنین کرد و سپس پیامبر ﷺ به او فرمود هشام را رها کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر تلاوت کسی متفاوت به گوش می‌رسد، فوراً او را به خطا متهم نکنید؛ به دانش و دلایل معتبر رجوع کنید.
  2. تلاوت قرآن را نزد آموزگاران شایسته بیاموزید و به قرائت‌های معتبر و نقل‌شده پایبند باشید.
  3. هنگام اختلاف آرامش خود را حفظ کنید و داوری دربارهٔ موضوع را به اهل تخصص بسپارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.