النکاح · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 5092

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: النکاح
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا عُرْوَةُ

Sahih (معتبر)
  1. 1يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2اللَّيْثُ
  3. 3عُقَيْلٍ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5عُرْوَةُ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ ‏{‏وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى‏}‏ قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ صَدَاقَهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ، قَالَتْ وَاسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ‏}‏ إِلَى ‏{‏وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ‏}‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ لَهُمْ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَتْ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الأَوْفَى فِي الصَّدَاقِ‏.‏

ترجمه

یحیی بن بُکیر برایم حدیث کرد، لیث برایمان حدیث کرد، از عقیل، از ابن شهاب که گفت: عروه به من خبر داد که او از عایشه رضی الله عنها درباره آیه {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى} پرسید. ایشان فرمودند:

«ای برادرزاده‌ام! این آیه درباره دختر یتیمی است که تحت سرپرستی ولیّ خود قرار دارد و ولیّ به زیبایی و مال او رغبت دارد اما می‌خواهد مهریه‌اش را کاهش دهد. بنابراین آنان از ازدواج با این دختران نهی شدند مگر آنکه با پرداخت کامل مهریه عدالت ورزند؛ و دستور یافتند که با زنان دیگر جز آنان ازدواج کنند.» ایشان افزودند: «سپس مردم پس از آن از رسول الله ﷺ فتوا خواستند، پس خداوند نازل فرمود: {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} تا {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ}. آنگاه خداوند برای آنان آشکار ساخت که اگر دختر یتیم دارای جمال و مال باشد، به ازدواج با او و تکمیل مهریه‌اش رغبت می‌ورزند؛ و اگر به دلیل کمی مال و جمال مورد رغبت نباشد، او را رها کرده و زن دیگری اختیار می‌کنند.» ایشان فرمودند: «بنابراین همان‌گونه که هنگام بی‌رغبتی او را رها می‌کنند، هنگام رغبت نیز حق ندارند با او ازدواج کنند مگر آنکه نسبت به او عدالت ورزند و کامل‌ترین حقش را در مهریه بپردازند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سرپرست تنها زمانی می‌تواند با دختر یتیم ازدواج کند که تمام مهر او را بپردازد.

پیشینه و سبب بیان

عروه درباره تفسیر قرآن ۴:۳ از عایشه پرسید. عایشه آن را به قرآن ۴:۱۲۷ پیوند داد؛ آیه‌ای که پس از آن نازل شد که مردم برای توضیح درباره زنان از رسول‌الله ﷺ پرسیده بودند.

توضیح واژه‌های دشوار
دختر یتیم تحت سرپرستی

دختری که پدر ندارد و نگهداری و اداره امورش بر عهده سرپرست است.

مهر

مالی که داماد پرداخت آن را به عروس بر عهده دارد و حق شخصی اوست.

دادگری

رعایت کامل حقوق او، از جمله پرداخت مهری شایسته و کامل.

برداشت‌های عالمان

مفسران کلاسیک، از جمله ابن حجر، از توضیح عایشه چنین برداشت کرده‌اند که سرپرست نباید از موقعیت خود برای کسب منفعت به زیان دختر یتیم استفاده کند. زیبایی یا دارایی او نباید بهانه‌ای باشد تا سرپرست با مهری کمتر با او ازدواج کند؛ اگر سرپرست با او منصفانه رفتار نمی‌کند، باید از ازدواج با او صرف‌نظر کند. مذاهب فقهی بر لزوم پرداخت مهر به عروس تأکید دارند و ستم و سوءاستفاده از سرپرستی را ممنوع می‌شمارند. جزئیات قواعد مربوط به نقش سرپرست در عقد ازدواج میان مذاهب متفاوت است.

درس‌هایی برای امروز
  1. سرپرست هنگام تصمیم‌گیری درباره ازدواج باید مصلحت و حقوق دختر یتیم را بر منفعت شخصی خود مقدم بدارد.
  2. مهر را به‌روشنی تعیین کنید و اطمینان یابید که عروس آن را کامل دریافت می‌کند.
  3. اگر سرپرست در ازدواجی که ممکن است برای خودش سود داشته باشد نفوذ دارد، از فردی مستقل مشورت بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.