طلاق · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 5309

روایت‌شده توسط Sahl ibn Sa'd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: طلاق
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Sa'd

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنِ الْمُلاَعَنَةِ، وَعَنِ السُّنَّةِ، فِيهَا عَنْ حَدِيثِ، سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ أَخِي بَنِي سَاعِدَةَ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي شَأْنِهِ مَا ذَكَرَ فِي الْقُرْآنِ مِنْ أَمْرِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ قَضَى اللَّهُ فِيكَ وَفِي امْرَأَتِكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَتَلاَعَنَا فِي الْمَسْجِدِ وَأَنَا شَاهِدٌ، فَلَمَّا فَرَغَا قَالَ كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَمْسَكْتُهَا‏.‏ فَطَلَّقَهَا ثَلاَثًا قَبْلَ أَنْ يَأْمُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ فَرَغَا مِنَ التَّلاَعُنِ، فَفَارَقَهَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ ذَاكَ تَفْرِيقٌ بَيْنَ كُلِّ مُتَلاَعِنَيْنِ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَكَانَتِ السُّنَّةُ بَعْدَهُمَا أَنْ يُفَرَّقَ بَيْنَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، وَكَانَتْ حَامِلاً، وَكَانَ ابْنُهَا يُدْعَى لأُمِّهِ، قَالَ ثُمَّ جَرَتِ السُّنَّةُ فِي مِيرَاثِهَا أَنَّهَا تَرِثُهُ وَيَرِثُ مِنْهَا مَا فَرَضَ اللَّهُ لَهُ‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنْ جَاءَتْ بِهِ أَحْمَرَ قَصِيرًا كَأَنَّهُ وَحَرَةٌ، فَلاَ أُرَاهَا إِلاَّ قَدْ صَدَقَتْ وَكَذَبَ عَلَيْهَا، وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَسْوَدَ أَعْيَنَ ذَا أَلْيَتَيْنِ، فَلاَ أُرَاهُ إِلاَّ قَدْ صَدَقَ عَلَيْهَا ‏"‏‏.‏ فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى الْمَكْرُوهِ مِنْ ذَلِكَ‏.‏

ترجمه

یحیی برای ما حدیث کرد، عبدالرزاق به ما خبر داد، ابن جریج به ما خبر داد و گفت: ابن شهاب از سهل بن سعد ساعدی درباره‌ی لعان و سنت مربوط به آن برایم خبر داد که مردی از انصار نزد رسول خدا ﷺ آمد و عرض کرد:

«ای رسول خدا! اگر مردی، مرد دیگری را با همسرش ببیند، آیا باید او را بکشد یا چه کند؟» پس الله در شأن او آنچه را که در قرآن درباره‌ی امر متلاعنین ذکر شده است، نازل فرمود. پیامبر ﷺ فرمودند: «الله در باره‌ی تو و همسرت حکم کرده است.» راوی می‌گوید: سپس آن دو در مسجد لعان کردند در حالی که من شاهد بودم. چون فارغ شدند، مرد گفت: «ای رسول خدا! اگر او را نزد خود نگه دارم، بر او دروغ بسته‌ام.» بنابراین پیش از آنکه رسول خدا ﷺ پس از پایان لعان به او دستور دهد، سه طلاقه‌اش کرد و او را در محضر پیامبر ﷺ جدا ساخت. پیامبر ﷺ فرمودند: «این همان جدایی میان هر زوج متلاعنی است.» ابن جریج گفت: ابن شهاب فرمود: پس از آن دو، این سنت شد که میان متلاعنین جدایی افکنده شود. آن زن حامله بود و فرزندش به نام مادرش خوانده می‌شد. سپس در میراث نیز سنت جاری شد که مادر از پسر ارث ببرد و پسر از مادر تنها آنچه را که الله برای او فرض کرده است به ارث ببرد. ابن جریج از ابن شهاب از سهل بن سعد ساعدی در همین حدیث نقل کرد که پیامبر ﷺ فرمودند: «اگر فرزندی سرخ‌رنگ و کوتاه قد مانند مارمولک بزاید، گمان نمی‌کنم جز اینکه زن راست گفته و شوهر بر او دروغ بسته است؛ و اگر فرزندی سیاه‌چشم و دارای باسن بزرگ بزاید، گمان نمی‌کنم جز اینکه شوهر بر زن راست گفته است.» سپس آن زن فرزندی با همان وصف مکروه زایید (که گناهکار بودنش ثابت شد).

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

لِعان راهکاری شرعی برای جدایی زن و شوهر پس از اتهام است.

پیشینه و سبب بیان

مردی از انصار از پیامبر ﷺ پرسید اگر مرد دیگری را نزد همسرش بیابد، چه باید بکند. آیات مربوط به لِعان در پی این ماجرا نازل شد.

توضیح واژه‌های دشوار
لِعان

روندی مقرر شامل سوگندهای متقابل و لعنت‌خواهی است که وقتی شوهر همسرش را به زنا متهم می‌کند اما شاهدان لازم را ندارد، انجام می‌شود.

نسب

انتساب حقوقی فرزند به یکی از والدین.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که نباید به اتهام زنا خودسرانه و با خشونت پاسخ داد؛ لِعان روندی رسمی و زیر نظر مرجع قضایی است. روایت می‌گوید زن و شوهر پس از لِعان از یکدیگر جدا می‌شوند و در این مورد، فرزند به مادر منتسب شد. پیامدهای دقیق فقهی و نقش طلاق سه‌گانهٔ بیان‌شده محل بحث فقهی است؛ این روایت به‌تنهایی برای تعیین همهٔ جزئیات آن در هر پرونده کافی نیست. چنین مسائلی باید به عالم یا قاضی صلاحیت‌دار ارجاع شود.

درس‌هایی برای امروز
  1. در برابر اتهامی جدی با خشونت واکنش نشان ندهید؛ به مرجعی صلاحیت‌دار و دادگر مراجعه کنید.
  2. کرامت همهٔ افراد درگیر را پاس بدارید و مسائل مربوط به نسب را با دقت بررسی کنید.
  3. در اختلاف دربارهٔ لِعان، جدایی یا ارث، به‌جای صدور حکم شخصی از متخصصان راهنمایی بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.