نفقه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 5354

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: نفقه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2سُفْيَانُ
  3. 3سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ
  4. 4عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ
  5. 5سَعْد ٍ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْد ٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَنَا مَرِيضٌ بِمَكَّةَ، فَقُلْتُ لِي مَالٌ أُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَالشَّطْرُ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَالثُّلُثُ قَالَ ‏"‏ الثُّلُثُ، وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ، أَنْ تَدَعَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ عَالَةً، يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ فِي أَيْدِيهِمْ، وَمَهْمَا أَنْفَقْتَ فَهُوَ لَكَ صَدَقَةٌ حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا فِي فِي امْرَأَتِكَ، وَلَعَلَّ اللَّهَ يَرْفَعُكَ، يَنْتَفِعُ بِكَ نَاسٌ وَيُضَرُّ بِكَ آخَرُونَ ‏"‏‏.‏

ترجمه

محمد بن کثیر برای ما حدیث کرد و گفت: سفیان به ما خبر داد، از سعد بن ابراهیم، از عامر بن سعد، از سعد رضی الله عنه که فرمود: پیامبر ﷺ در مکه هنگامی که بیمار بودم به عیادتم آمدند. گفتم:

«مالی دارم؛ آیا می‌توانم تمام مالم را وصیت کنم؟» فرمودند: «خیر.» گفتم: «پس نصف آن؟» فرمودند: «خیر.» گفتم: «پس یک سوم؟» فرمودند: «یک سوم، و یک سوم هم بسیار است. اینکه وارثانت را ثروتمند رها کنی بهتر از آن است که آنان را فقیر رها سازی تا دست نیاز به سوی مردم دراز کنند. هر چه انفاق کنی برای تو صدقه محسوب می‌شود، حتی لقمه‌ای که در دهان همسرت می‌گذاری. امید است که الله مقام تو را بالا ببرد، تا گروهی از وجودت سود برند و گروهی دیگر زیان بینند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

وصیت نباید بیش از یک‌سوم دارایی را دربرگیرد؛ رسیدگی به وارثان بهتر است.

پیشینه و سبب بیان

سعد بن ابی‌وقاص در مکه بیمار بود و از پیامبر ﷺ پرسید چه بخشی از دارایی‌اش را می‌تواند وصیت کند.

توضیح واژه‌های دشوار
وصیت

دستوری درباره آنچه پس از مرگ شخص باید با بخشی از دارایی او انجام شود.

یک‌سوم

یکی از سه بخش مساوی دارایی؛ پیامبر ﷺ آن را حداکثر سهم وصیت بیان کردند.

صدقه

کار خیری که برای انجام‌دهنده‌اش نزد خداوند پاداش دارد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که بخشش وصیتی نباید از یک‌سوم دارایی به‌جامانده بیشتر باشد؛ اگر با این کار وارثان همچنان به‌اندازه کافی تأمین می‌شوند، کمتر از یک‌سوم بهتر است. چهار مکتب فقهی اهل‌سنت این محدودیت را می‌پذیرند. بر اساس قاعده مشهور فقهی، وصیت به سود یکی از وارثان پس از وفات به موافقت دیگر وارثان نیاز دارد. همچنین هزینه‌های معمول برای خانواده، اگر با نیت درست انجام شوند، می‌توانند پاداش صدقه داشته باشند.

درس‌هایی برای امروز
  1. وصیتی تنظیم کن که از حد یک‌سوم فراتر نرود و حقوق وارثان را رعایت کند.
  2. در تصمیم‌های مالی، نخست کاری کن که خانواده‌ات پس از مرگ تو بی‌دلیل به دیگران محتاج نشوند.
  3. با نیتی خالص به خانواده‌ات غذا بده و از آنان نگهداری کن؛ حتی رسیدگی معمول نیز می‌تواند صدقه به شمار آید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.