غذا و خوراک · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 5443

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: غذا و خوراک
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما قَالَ كَانَ بِالْمَدِينَةِ يَهُودِيٌّ وَكَانَ يُسْلِفُنِي فِي تَمْرِي إِلَى الْجِدَادِ، وَكَانَتْ لِجَابِرٍ الأَرْضُ الَّتِي بِطَرِيقِ رُومَةَ فَجَلَسَتْ، فَخَلاَ عَامًا فَجَاءَنِي الْيَهُودِيُّ عِنْدَ الْجَدَادِ، وَلَمْ أَجُدَّ مِنْهَا شَيْئًا، فَجَعَلْتُ أَسْتَنْظِرُهُ إِلَى قَابِلٍ فَيَأْبَى، فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لأَصْحَابِهِ ‏"‏ امْشُوا نَسْتَنْظِرْ لِجَابِرٍ مِنَ الْيَهُودِيِّ ‏"‏‏.‏ فَجَاءُونِي فِي نَخْلِي فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُكَلِّمُ الْيَهُودِيَّ فَيَقُولُ أَبَا الْقَاسِمِ لاَ أُنْظِرُهُ‏.‏ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَامَ فَطَافَ فِي النَّخْلِ، ثُمَّ جَاءَهُ فَكَلَّمَهُ فَأَبَى فَقُمْتُ فَجِئْتُ بِقَلِيلِ رُطَبٍ فَوَضَعْتُهُ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَكَلَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيْنَ عَرِيشُكَ يَا جَابِرُ ‏"‏‏.‏ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ افْرُشْ لِي فِيهِ ‏"‏‏.‏ فَفَرَشْتُهُ فَدَخَلَ فَرَقَدَ، ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَجِئْتُهُ بِقَبْضَةٍ أُخْرَى فَأَكَلَ مِنْهَا، ثُمَّ قَامَ فَكَلَّمَ الْيَهُودِيَّ فَأَبَى عَلَيْهِ فَقَامَ فِي الرِّطَابِ فِي النَّخْلِ الثَّانِيَةَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا جَابِرُ جُدَّ وَاقْضِ ‏"‏‏.‏ فَوَقَفَ فِي الْجَدَادِ فَجَدَدْتُ مِنْهَا مَا قَضَيْتُهُ وَفَضَلَ مِنْهُ فَخَرَجْتُ حَتَّى جِئْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَشَّرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ أَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ عُرُوشٌ وَعَرِيشٌ بِنَاءٌ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَعْرُوشَاتٍ مَا يُعَرَّشُ مِنْ الْكُرُومِ وَغَيْرِ ذَلِكَ يُقَالُ عُرُوشُهَا أَبْنِيَتُهَا

ترجمه

سعید بن ابی مریم برای ما حدیث نقل کرد، ابوغسان برای او نقل کرد و گفت: ابوحازم برای من از ابراهیم بن عبدالرحمن بن عبدالله بن ابی ربیعه، از جابر بن عبدالله رضی الله عنهما روایت کرد که فرمود: در مدینه مردی یهودی بود که تا فصل چیدن خرما به من وام می‌داد. جابر زمینی در مسیر رومه داشت که آن سال خشک شد و محصولی نداد. هنگام فصل برداشت، آن یهودی نزد من آمد اما من چیزی از باغ به دست نیاورده بودم. از او درخواست مهلت تا سال آینده کردم، اما او امتناع ورزید. این خبر به پیامبر ﷺ رسید، پس به یارانشان فرمودند:

«بیایید برویم و برای جابر از آن یهودی مهلت بخواهیم.» همگی به باغ من آمدند و پیامبر ﷺ با آن یهودی صحبت کردند، اما او گفت: «ای ابوالقاسم! به او مهلت نمی‌دهم.» وقتی پیامبر ﷺ برخورد او را دیدند، برخاستند و در باغ قدم زدند و دور آن گشتند، سپس بازگشتند و دوباره با او سخن گفتند، اما او باز هم امتناع کرد. من برخاستم و مقداری خرمای تازه آوردم و پیش روی پیامبر ﷺ گذاشتم. ایشان خوردند و سپس فرمودند: «ای جابر! سایبان تو کجاست؟» به ایشان اطلاع دادم و فرمودند: «برایم در آن بستری پهن کن.» برایشان بستر پهن کردم، وارد شدند و خوابیدند. چون بیدار شدند، مشتی دیگر خرما برایشان آوردم که از آن خوردند، سپس برخاستند و با یهودی صحبت کردند، اما او دوباره امتناع ورزید. آنگاه پیامبر ﷺ بار دوم در میان نخل‌های پر از خرمای تازه ایستادند و فرمودند: «ای جابر! خرما بچین و بدهی‌ات را بپرداز.» آن یهودی همراه من ماند در حالی که من خرما می‌چیدم تا اینکه تمام حقش را پرداختم و هنوز هم خرما اضافه آمد. بیرون رفتم و نزد پیامبر ﷺ رسیدم و این مژده را به ایشان دادم، پس فرمودند: «شهادت می‌دهم که من رسول خدا هستم.» (عروش و عریش به معنای سازه یا سقف است و ابن عباس رضی الله عنهما فرموده‌اند که معروشات به تاکستان‌ها و مانند آن گفته می‌شود که داربست‌بندی شده‌اند و عروش آنها همان سازه‌ها و سقف‌هایشان است.)

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ هنگامی که محصول خرما از بین رفت، به جابر کمک کرد بدهی‌اش را بپردازد.

پیشینه و سبب بیان

جابر به‌سبب از بین رفتن محصول خرمایش نمی‌توانست بدهی خود را به یک وام‌دهندهٔ یهودی بپردازد. پیامبر ﷺ همراه گروهی از یاران به نخلستان او رفت تا برایش مهلت بخواهد و سپس به او کمک کرد بدهی‌اش را بپردازد.

توضیح واژه‌های دشوار
مهلت

زمان اضافی برای بازپرداخت بدهی.

رُطَب

خرمای تازه و رسیده.

عَریش

کلبه یا سرپناه ساده‌ای برای استراحت.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که کمک به بدهکارِ گرفتار و درخواست مهلت از طرف او کاری پسندیده است. طلبکار به مدارا ترغیب می‌شود، اما روایت روشن می‌کند که جابر بدهی خود را پذیرفته بود و سرانجام آن را به‌طور کامل پرداخت. عالمان فراوانی محصول را معجزه و نشانه‌ای از پیامبری محمد ﷺ می‌دانند. این حدیث مجوزی برای نپرداختن بدهی نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. در صورت گرفتاری مالی موقت، به‌موقع و صادقانه درخواست مهلت کنید و با طلبکار به توافقی روشن برسید.
  2. به کسی که بدهکار است، به‌طور عملی کمک کنید؛ مثلاً برای او میانجی‌گری کنید یا برای بازپرداخت بدهی‌اش کمک فراهم آورید.
  3. به‌محض آنکه توانستید بدهی خود را بپردازید و حقوق طلبکار را در نظر بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.