Sahih al-Bukhari، حدیث 5518
روایتشده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا زَهْدَمٍ
- 1أَبُو مَعْمَرٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2عَبْدُ الْوَارِثِ
- 3أَيُّوبُ بْنُ أَبِي تَمِيمَةَ
- 4الْقَاسِمِ
- 5زَهْدَمٍ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ أَبِي تَمِيمَةَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، وَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جَرْمٍ إِخَاءٌ، فَأُتِيَ بِطَعَامٍ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ، وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ جَالِسٌ أَحْمَرُ فَلَمْ يَدْنُ مِنْ طَعَامِهِ قَالَ ادْنُ فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ مِنْهُ. قَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ أَكَلَ شَيْئًا فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ أَنْ لاَ آكُلَهُ. فَقَالَ ادْنُ أُخْبِرْكَ ـ أَوْ أُحَدِّثْكَ ـ إِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ، فَوَافَقْتُهُ وَهْوَ غَضْبَانُ، وَهْوَ يَقْسِمُ نَعَمًا مِنْ نَعَمِ الصَّدَقَةِ فَاسْتَحْمَلْنَاهُ فَحَلَفَ أَنْ لاَ يَحْمِلَنَا، قَالَ " مَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ". ثُمَّ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبٍ مِنْ إِبِلٍ فَقَالَ " أَيْنَ الأَشْعَرِيُّونَ أَيْنَ الأَشْعَرِيُّونَ ". قَالَ فَأَعْطَانَا خَمْسَ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَبِثْنَا غَيْرَ بَعِيدٍ، فَقُلْتُ لأَصْحَابِي نَسِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، فَوَاللَّهِ لَئِنْ تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا. فَرَجَعْنَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا اسْتَحْمَلْنَاكَ، فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا فَظَنَنَّا أَنَّكَ نَسِيتَ يَمِينَكَ. فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ هُوَ حَمَلَكُمْ، إِنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ، وَتَحَلَّلْتُهَا ".
ابو معمر برای ما حدیث کرد، عبدالوارث برای ما حدیث کرد، ایوب بن ابی تمیمه از قاسم، و او از زهدم روایت نمود. گفت: نزد ابوموسی اشعری بودیم و میان ما و این قبیله از جرم برادری بود. غذایی آورده شد که در آن گوشت مرغ بود. در میان جمعیت مردی سرخرو نشسته بود که به غذا نزدیک نشد. ابوموسی به او گفت:
«نزدیک بیا و بخور، زیرا من رسول خدا ﷺ را دیدهام که از آن میخورد.» او گفت: «من دیدم که چیزی کثیف میخورد، پس از آن متنفر شدم و قسم خوردم که هرگز آن را نخورم.» ابوموسی فرمود: «نزدیک بیا، تو را خبر دهم (یا برایت حدیث گویم). من همراه گروهی از اشعریان خدمت پیامبر ﷺ رسیدم، ایشان را در حالی یافتم که خشمگین بودند و شتران صدقه را تقسیم میکردند. ما از ایشان مرکب خواستیم، اما ایشان قسم خوردند که به ما مرکبی ندهند و فرمودند: "چیزی ندارم که شما را بر آن سوار کنم." سپس غنایمی از شتران برای رسول خدا ﷺ آورده شد، پس فرمودند: "اشعریان کجایند؟ اشعریان کجایند؟" آنگاه پنج شتر سفید با کوهانهای بلند به ما دادند. وقتی مسافت کوتاهی طی کردیم، به یارانم گفتم: «رسول خدا ﷺ قسم خود را فراموش کردهاند. به خدا سوگند! اگر ما قسم رسول خدا ﷺ را به یادشان نیاوریم، هرگز رستگار نخواهیم شد.» پس نزد پیامبر ﷺ بازگشتیم و عرض کردیم: «یا رسول الله! ما از شما مرکب خواستیم و شما قسم خوردید که به ما مرکب ندهید؛ گمان بردیم که قسم خود را فراموش کردهاید.» ایشان فرمودند: "این الله بود که شما را سوار کرد. به خدا سوگند! انشاءالله اگر بر امری قسم بخورم و سپس غیر آن را بهتر ببینم، کاری را انجام میدهم که بهتر است و کفاره قسمم را ادا میکنم."
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
اگر انتخابی بهتر پیش روی انسان باشد، میتواند آن را برگزیند، به شرط آنکه کفارهٔ سوگند را بپردازد.
ابوموسی روایت میکند که پیامبر ﷺ ابتدا سوگند خورد به اشعریان مرکب ندهد، اما بعد شترهایی به آنان بخشید. ایشان توضیح داد که اگر انتخابی بهتر پیش آید، باید کار نیک را انجام داد و کفارهٔ سوگند را پرداخت.
بخشش واجب یا مستحب؛ در اینجا منظور شترهایی از زکات است.
جبران شرعیای که هنگام شکستن سوگند الزامآور مقرر شده است.
قبیلهای عرب که در این روایت با حاضران رابطهٔ دوستی داشت.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که انسان نباید اجازه دهد سوگند مانع انجام کاری بهتر شود. پیامبر ﷺ نشان داد که در چنین وضعی باید کار بهتر را انجام داد و کفارهٔ سوگند را پرداخت. مذاهب فقهی، با توجه به دیگر متون مربوط به سوگندها، دربارهٔ شکل دقیق این کفاره بحث کردهاند؛ این روایت مجوزی برای سبک شمردن سوگندها نیست. ماجرای گوشت مرغ نیز نشان میدهد که خوردن مرغ جایز است و ناخوشایند دانستن شخصی آن را حرام نمیکند.
- نگذارید سوگند پیشین مانع انتخابی آشکارا بهتر و جایز شود؛ در این صورت کفارهٔ مقرر را بپردازید.
- میان ناخوشایند دانستن شخصی یک خوراکی و حرام بودن شرعی آن فرق بگذارید.
- حتی وقتی نیت دیگران را خیر میدانید، با احترام تعهداتشان را به آنان یادآوری کنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.