Sahih al-Bukhari، حدیث 5663
روایتشده توسط Usama ibn Zayd. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍآن را به البخاري روایت کرد
- 2اللَّيْثُ
- 3عُقَيْلٍ
- 4ابْنِ شِهَابٍ
- 5عُرْوَةَ
- 6أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ
- 7رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَى إِكَافٍ عَلَى قَطِيفَةٍ فَدَكِيَّةٍ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ وَرَاءَهُ يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَسَارَ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ، وَفِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ، وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ، قَالَ لاَ تُغَيِّرُوا عَلَيْنَا فَسَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَوَقَفَ وَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ فَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ يَا أَيُّهَا الْمَرْءُ إِنَّهُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِنَا بِهِ فِي مَجْلِسِنَا، وَارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ. قَالَ ابْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاغْشَنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى سَكَتُوا فَرَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ " أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ". يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ. قَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ فَلَقَدْ أَعْطَاكَ اللَّهُ مَا أَعْطَاكَ وَلَقَدِ اجْتَمَعَ أَهْلُ هَذِهِ الْبَحْرَةِ أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُوهُ فَلَمَّا رَدَّ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ شَرِقَ بِذَلِكَ، فَذَلِكَ الَّذِي فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ.
یحیی بن بُکیر به من حدیث کرد، لیث برای ما حدیث نمود، از عقیل، از ابن شهاب، از عروه، که اسامة بن زید به او خبر داد که پیامبر ﷺ بر الاغی سوار شدند که زینی با پوشش مخملی فَدَکی داشت. اسامة را پشت سر خود سوار کردند و پیش از جنگ بدر به عیادت سعد بن عباده رفتند. ایشان حرکت کردند تا اینکه از مجلسی گذشتند که عبدالله بن اُبیّ بن سلول در آن حضور داشت، و این پیش از اسلام آوردن عبدالله بود. در آن مجلس گروهی آمیخته از مسلمانان، مشرکانِ بتپرست و یهودیان بودند و عبدالله بن رواحه نیز در آن مجلس حضور داشت. چون گرد و غبار مرکب مجلس را فرا گرفت، عبدالله بن اُبیّ بینی خود را با ردای خویش پوشاند و گفت:
«ما را با گرد و غبار آزار ندهید.» سپس پیامبر ﷺ به آنان سلام کردند، ایستادند و پیاده شدند. آنگاه آنان را به سوی الله دعوت نمودند و آیاتی از قرآن کریم را بر ایشان خواندند. عبدالله بن اُبیّ گفت: «ای مرد! اگر آنچه میگویی حق باشد، چیزی نیکوتر از آن نیست؛ اما ما را در مجلسمان با آن آزار مده. به منزلت بازگرد و هر کس نزد تو آمد، برایش بخوان.» عبدالله بن رواحه عرض کرد: «آری، ای رسول الله ﷺ! ما را در مجالسمان با آن بهرهمند سازید، زیرا ما آن را دوست داریم.» پس مسلمانان، مشرکان و یهودیان شروع به دشنام دادن به یکدیگر کردند تا جایی که نزدیک بود به جان هم بیفتند. پیامبر ﷺ پیوسته آنان را آرام میکردند تا اینکه ساکت شدند. سپس پیامبر ﷺ بر مرکب خود سوار شدند و وارد بر سعد بن عباده گشتند و به او فرمودند: «ای سعد! آیا نشنیدی ابوحباب (عبدالله بن اُبیّ) چه گفت؟» سعد عرض کرد: «ای رسول الله ﷺ! او را ببخشایید و چشمپوشی کنید. خداوند آنچه را که به شما داده است، بخشیده است. مردم این دیار اتفاق کرده بودند که تاج بر سر او بگذارند و او را امیر خود سازند، اما چون حقی که خداوند به شما عطا فرمود مانع شد، او از این امر در دل تنگی کرد و دلیل رفتار ناخوشایندی که دیدید همین بود.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ همچنان مردم را دعوت و آرام میکرد، در حالی که سعد به گذشت فراخواند.
این رویداد پیش از نبرد بدر رخ داد؛ زمانی که پیامبر ﷺ در راه دیدار سعد بن عباده بود. ایشان در جمعی از مردم مدینه که گروههای گوناگونی در آن حضور داشتند، حاضران را به سوی الله دعوت کرد و آیاتی از قرآن تلاوت نمود. پس از گفتوگویی پرتنش، سعد از ایشان خواست عبدالله بن اُبیّ را ببخشد.
پارچهای مخملی که به نام فدک خوانده میشد.
لقب عبدالله بن اُبیّ.
بخشیدن و بزرگوارانه از کنار رفتار آزاردهنده گذشتن.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که عیادت بیمار و حفظ پیوندهای اجتماعی از کارهای نیک است و انسان میتواند پیام الله را به شیوهای شایسته ابلاغ کند. پیامبر ﷺ آرامش خود را حفظ کرد و مانع شدت گرفتن بیشتر تنش شد؛ توصیهٔ سعد نشان میدهد که گاهی بخشش و مدارا از انتقام خردمندانهتر است. این روایت حکم شرعی مشخصی را شرح نمیدهد که چهار مذهب فقهی اهلسنت در این باره دربارهاش اختلاف نظر داشته باشند.
- به دیدار بیمار یا کسی که به حمایت نیاز دارد بروید و صادقانه به او توجه نشان دهید.
- وقتی گفتوگویی در آستانهٔ تنش قرار میگیرد آرام بمانید و به آرام کردن دیگران کمک کنید.
- هر جا مناسب است، بهجای شعلهورتر کردن اختلاف، بخشش و مدارا را برگزینید.
این روایت در همان کتابِ مربوط به بیماران و گرفتاریها آمده و دربارهٔ شکیبایی هنگام سختی زمینهای تکمیلی فراهم میکند.
Sahih al-Bukhari · #5662 (Sahih)این روایت صحیح نیز که در همان باب آمده، به برخورد با بیماری و جستن آرامش میپردازد.
Sahih al-Bukhari · #194 (Sahih)این روایت چگونگی رفتار پیامبر ﷺ با مردم در موقعیتی اجتماعی را شرح میدهد و نمونهٔ دیگری از برخورد سنجیدهٔ ایشان به دست میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.