Sahih al-Bukhari، حدیث 5752
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حُصَيْنُ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَقَالَ " عُرِضَتْ عَلَىَّ الأُمَمُ فَجَعَلَ يَمُرُّ النَّبِيُّ مَعَهُ الرَّجُلُ وَالنَّبِيُّ مَعَهُ الرَّجُلاَنِ، وَالنَّبِيُّ مَعَهُ الرَّهْطُ، وَالنَّبِيُّ لَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ، وَرَأَيْتُ سَوَادًا كَثِيرًا سَدَّ الأُفُقَ فَرَجَوْتُ أَنْ يَكُونَ أُمَّتِي، فَقِيلَ هَذَا مُوسَى وَقَوْمُهُ. ثُمَّ قِيلَ لِي انْظُرْ. فَرَأَيْتُ سَوَادًا كَثِيرًا سَدَّ الأُفُقَ فَقِيلَ لِي انْظُرْ هَكَذَا وَهَكَذَا. فَرَأَيْتُ سَوَادًا كَثِيرًا سَدَّ الأُفُقَ فَقِيلَ هَؤُلاَءِ أُمَّتُكَ، وَمَعَ هَؤُلاَءِ سَبْعُونَ أَلْفًا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ ". فَتَفَرَّقَ النَّاسُ وَلَمْ يُبَيَّنْ لَهُمْ، فَتَذَاكَرَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا أَمَّا نَحْنُ فَوُلِدْنَا فِي الشِّرْكِ، وَلَكِنَّا آمَنَّا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَلَكِنْ هَؤُلاَءِ هُمْ أَبْنَاؤُنَا، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " هُمُ الَّذِينَ لاَ يَتَطَيَّرُونَ، وَلاَ يَسْتَرْقُونَ، وَلاَ يَكْتَوُونَ، وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ". فَقَامَ عُكَّاشَةُ بْنُ مِحْصَنٍ فَقَالَ أَمِنْهُمْ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " نَعَمْ ". فَقَامَ آخَرُ فَقَالَ أَمِنْهُمْ أَنَا فَقَالَ " سَبَقَكَ بِهَا عُكَّاشَةُ ".
مُسَدَّد برای ما حدیث کرد، حُصَین بن نُـمَیر برای ما حدیث کرد، از حُصَین بن عبدالرحمن، از سعید بن جبیر، از ابن عباس رضی الله عنهما که فرمود: روزی پیامبر ﷺ نزد ما آمدند و فرمودند:
«امتهای پیشین بر من عرضه شدند. پیامبری را دیدم که تنها یک مرد با او بود، و پیامبری دیگر با دو مرد، و دیگری با گروهی اندک، و پیامبری نیز بود که هیچکس با او نبود. سپس سیاهی انبوهی دیدم که افق را پوشانده بود؛ امیدوار شدم که امت من باشند، اما به من گفته شد: این موسی و قوم اوست. سپس به من گفته شد: نگاه کن. پس سیاهی انبوهی دیدم که افق را پر کرده بود. به من گفته شد: اینسو و آنسو نگاه کن. باز هم سیاهی عظیمی دیدم که افق را فرا گرفته بود. آنگاه گفته شد: اینان امت تو هستند و در میان آنان هفتاد هزار نفر بدون حساب وارد بهشت میشوند.» مردم پراکنده شدند و موضوع برایشان روشن نگردید. یاران پیامبر ﷺ درباره آن به گفتگو پرداختند و گفتند: ما در دوران شرک زاده شدیم ولی سپس به الله و رسولش ایمان آوردیم؛ گمان میکنیم آن هفتاد هزار نفر فرزندان ما باشند. این سخن به پیامبر ﷺ رسید و ایشان فرمودند: «آنان کسانی هستند که فال بد نمیزنند، درخواست رقیه نمیکنند، داغ نمیگذارند و تنها بر پروردگارشان توکل دارند.» سپس عُکاشه بن مِحصَن برخاست و عرض کرد: ای رسول الله ﷺ، آیا من از آن گروه هستم؟ فرمودند: «بله.» شخص دیگری برخاست و پرسید: آیا من از آنانم؟ فرمودند: «عُکاشه در این فضیلت از تو سبقت گرفت.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
توکل یعنی اعتماد به الله، بدون خرافهباوری یا توسل به وسایل نامشروع.
خرافهای که در آن رویداد یا نشانهای را بدشگون میدانند.
خواندن دعاها یا آیات برای محافظت یا درمان؛ منظور پیامبر ﷺ در اینجا درخواست چنین درمانی بود.
درمانی که در آن زخم یا ناحیهای را با حرارت میسوزانند تا بسته شود.
عالمان توضیح میدهند که ویژگیهای یادشده نشاندهندهٔ اعتماد کامل و ویژه به الله است، نه ممنوعیت همهٔ درمانهای پزشکی. عبارت مربوط به رقیه ناظر به درخواست درمان است، در حالی که رقیهٔ مجاز با آیات قرآن و دعاهای شناختهشده در منابع دیگر جایز شمرده شده است. داغکردن نیز مطلقاً ممنوع نیست: روایات دیگری آن را بهعنوان درمان ذکر میکنند، اما نشان میدهند که ترک آن از روی توکل و ترجیح روشهای کمتهاجمیتر میتواند فضیلت داشته باشد. چهار مذهب فقهی اهلسنت درمان با وسایل مجاز را جایز میدانند؛ خرافهباوری و افسونهای ممنوع جایز نیست.
- هنگام بیماری، درمان مناسب و مجاز را بجویید و همزمان برای شفا به الله توکل کنید.
- بر پایهٔ بدشگونیهای پنداری تصمیم نگیرید.
- دعا و رقیهٔ مجاز را به کار برید، بیآنکه آنها را جایگزین توکل بر الله بدانید.
این روایت صحیح بیان میکند که بدشگونیِ معتبر وجود ندارد و بدینترتیب رد طِيَره را روشن میسازد.
Sahih al-Bukhari · #5681 (Sahih)این روایت صحیح داغکردن را در کنار درمانهای دیگر ذکر میکند؛ مجموع روایات نشان میدهد که این کار مطلقاً ممنوع نیست.
40 Hadith van an-Nawawi · #19 (Sahih)این روایت به یادکرد الله و توکل بر او سفارش میکند و با موضوع محوری توکل تناسب دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.