Sahih al-Bukhari، حدیث 5843
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَبِثْتُ سَنَةً وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ عَنِ الْمَرْأَتَيْنِ اللَّتَيْنِ تَظَاهَرَتَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلْتُ أَهَابُهُ، فَنَزَلَ يَوْمًا مَنْزِلاً فَدَخَلَ الأَرَاكَ، فَلَمَّا خَرَجَ سَأَلْتُهُ فَقَالَ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ ـ ثُمَّ قَالَ ـ كُنَّا فِي الْجَاهِلِيَّةِ لاَ نَعُدُّ النِّسَاءَ شَيْئًا، فَلَمَّا جَاءَ الإِسْلاَمُ وَذَكَرَهُنَّ اللَّهُ، رَأَيْنَا لَهُنَّ بِذَلِكَ عَلَيْنَا حَقًّا، مِنْ غَيْرِ أَنْ نُدْخِلَهُنَّ فِي شَىْءٍ مِنْ أُمُورِنَا، وَكَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ امْرَأَتِي كَلاَمٌ فَأَغْلَظَتْ لِي فَقُلْتُ لَهَا وَإِنَّكِ لَهُنَاكِ. قَالَتْ تَقُولُ هَذَا لِي وَابْنَتُكَ تُؤْذِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيْتُ حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَهَا إِنِّي أُحَذِّرُكِ أَنْ تَعْصِي اللَّهَ وَرَسُولَهُ. وَتَقَدَّمْتُ إِلَيْهَا فِي أَذَاهُ، فَأَتَيْتُ أُمَّ سَلَمَةَ فَقُلْتُ لَهَا. فَقَالَتْ أَعْجَبُ مِنْكَ يَا عُمَرُ قَدْ دَخَلْتَ فِي أُمُورِنَا، فَلَمْ يَبْقَ إِلاَّ أَنْ تَدْخُلَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَزْوَاجِهِ، فَرَدَّدَتْ، وَكَانَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِذَا غَابَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَشَهِدْتُهُ أَتَيْتُهُ بِمَا يَكُونُ، وَإِذَا غِبْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَشَهِدَ أَتَانِي بِمَا يَكُونُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ مَنْ حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدِ اسْتَقَامَ لَهُ، فَلَمْ يَبْقَ إِلاَّ مَلِكُ غَسَّانَ بِالشَّأْمِ، كُنَّا نَخَافُ أَنْ يَأْتِيَنَا، فَمَا شَعَرْتُ إِلاَّ بِالأَنْصَارِيِّ وَهْوَ يَقُولُ إِنَّهُ قَدْ حَدَثَ أَمْرٌ. قُلْتُ لَهُ وَمَا هُوَ أَجَاءَ الْغَسَّانِيُّ قَالَ أَعْظَمُ مِنْ ذَاكَ، طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ. فَجِئْتُ فَإِذَا الْبُكَاءُ مِنْ حُجَرِهَا كُلِّهَا، وَإِذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَدْ صَعِدَ فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ، وَعَلَى باب الْمَشْرُبَةِ وَصِيفٌ فَأَتَيْتُهُ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِي. فَدَخَلْتُ فَإِذَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى حَصِيرٍ قَدْ أَثَّرَ فِي جَنْبِهِ، وَتَحْتَ رَأْسِهِ مِرْفَقَةٌ مِنْ أَدَمٍ، حَشْوُهَا لِيفٌ، وَإِذَا أُهُبٌ مُعَلَّقَةٌ وَقَرَظٌ، فَذَكَرْتُ الَّذِي قُلْتُ لِحَفْصَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ، وَالَّذِي رَدَّتْ عَلَىَّ أُمُّ سَلَمَةَ، فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَبِثَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً، ثُمَّ نَزَلَ.
سلیمان بن حرب به ما حدیث کرد، حماد بن زید به ما حدیث کرد، از یحیی بن سعید، از عبید بن حنین، از ابن عباس رضی الله عنهما که گفت: یک سال تمام میخواستم از عمر درباره آن دو زنی که بر ضد پیامبر ﷺ با یکدیگر همدستی کرده بودند بپرسم، اما از او هیبت داشتم. روزی در منزلی فرود آمد و برای قضای حاجت به میان درختان اراک رفت. چون بازگشت، از او پرسیدم. گفت:
«آن دو عایشه و حفصه بودند.» سپس افزود: «ما در دوران جاهلیت زنان را هیچ نمیشمردیم، اما چون اسلام آمد و خداوند از آنان یاد کرد، حقوقشان را بر خود لازم دانستیم، بیآنکه آنان را در امور خود دخالت دهیم. میان من و همسرم مشاجرهای درگرفت و او با صدای بلند به من پاسخ داد. گفتم: «آیا تو نیز چنین میکنی؟» گفت: «این حرف را به من میزنی در حالی که دخترت رسول خدا ﷺ را آزار میدهد؟» پس نزد حفصه رفتم و گفتم: «تو را هشدار میدهم که نافرمانی خدا و رسولش نکنی» و او را از آزار رساندن به پیامبر ﷺ برحذر داشتم. سپس نزد ام سلمه رفتم و همین سخن را گفتم. او گفت: «ای عمر! شگفتا از تو که چنان در امور ما دخالت میکنی که گویی مانده است میان رسول خدا ﷺ و همسرانش نیز وارد شوی!» و سخنم را رد کرد. مردی از انصار بود که هرگاه از محضر رسول خدا ﷺ غایب میشد و من حاضر بودم، اخبار را برایش میبردم و هرگاه من غایب میشدم و او حاضر بود، اخبار رسول خدا ﷺ را برایم میآورد. در آن زمان پادشاهان اطراف تسلیم رسول خدا ﷺ شده بودند، جز پادشاه غسان در شام که بیم حملهاش را داشتیم. ناگهان آن مرد انصاری آمد و گفت: «اتفاق بزرگی افتاده است!» گفتم: «چه شده؟ آیا غسانی آمده است؟» گفت: «بزرگتر از این! رسول خدا ﷺ همسرانش را طلاق داده است.» رفتم و دیدم از همه حجرهها صدای گریه بلند است و پیامبر ﷺ به اتاق بالایی خود رفته است. دم درِ اتاق خدمتکاری بود، نزدش رفتم و گفتم: «برایم اجازه ورود بگیر.» داخل شدم و دیدم پیامبر ﷺ بر حصیری خوابیده که اثرش بر پهلویش نقش بسته و زیر سرش بالش چرمینی است که با لیف خرما پر شده است. پوستهایی آویزان بود و مقداری قرظ (برای دباغی) گذاشته بودند. آنچه به حفصه و ام سلمه گفته بودم و پاسخی که ام سلمه داده بود را بازگو کردم. رسول خدا ﷺ لبخند زد و بیست و نه شب آنجا ماند، سپس پایین آمد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمر درباره حقوق زنان و سادهزیستی پیامبر ﷺ روایت میکند.
عایشه و حفصه در موضوعی که در خانه پیامبر ﷺ تنش ایجاد کرد، از یکدیگر حمایت کردند.
درختچه یا درخت کوچکی که در سرزمینهای عربی میروید.
فضای خصوصی و سادهای در بالای خانه که پیامبر ﷺ مدتی در آن خلوت گزید.
شرحنویسان کلاسیک، از جمله ابن حجر، اشاره میکنند که عمر از نگرش پیشین خود درباره زنان سخن میگوید و میپذیرد که اسلام حقوق آنان را به رسمیت شناخته است. سخن او درباره دخالت ندادن زنان در امور، بازتاب دیدگاه شخصی او در آن زمان است، نه قاعدهای کلی برای منع مشارکت آنان. این روایت همچنین نشان میدهد که زنان میتوانستند دیدگاه خود را بیان کنند و پند دادن شایسته است، به شرط آنکه حدود و افراد ذیربط رعایت شوند. سادگی اتاق، زاهدانه زیستن پیامبر ﷺ را نشان میدهد؛ لبخند او به عمر نیز بر شکیبایی و مهربانیاش تأکید دارد.
- کرامت و حقوق زنان را به رسمیت بشناسید و در امور خانوادگی به دیدگاههایشان گوش دهید.
- از روی خیرخواهی پند دهید، اما به حریم خصوصی دیگران احترام بگذارید.
- سادگی را برگزینید و در برابر تنش با شکیبایی و مهربانی واکنش نشان دهید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.