حسن خلق و آداب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6106

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: حسن خلق و آداب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2يَزِيدُ
  3. 3سَلِيمٌ
  4. 4عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ
  5. 5جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، أَخْبَرَنَا سَلِيمٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ يُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَأْتِي قَوْمَهُ فَيُصَلِّي بِهِمُ الصَّلاَةَ، فَقَرَأَ بِهِمُ الْبَقَرَةَ ـ قَالَ ـ فَتَجَوَّزَ رَجُلٌ فَصَلَّى صَلاَةً خَفِيفَةً، فَبَلَغَ ذَلِكَ مُعَاذًا فَقَالَ إِنَّهُ مُنَافِقٌ‏.‏ فَبَلَغَ ذَلِكَ الرَّجُلَ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ نَعْمَلُ بِأَيْدِينَا، وَنَسْقِي بِنَوَاضِحِنَا، وَإِنَّ مُعَاذًا صَلَّى بِنَا الْبَارِحَةَ، فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ فَتَجَوَّزْتُ، فَزَعَمَ أَنِّي مُنَافِقٌ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ ـ ثَلاَثًا ـ اقْرَأْ ‏{‏وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا‏}‏ وَ‏{‏سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى‏}‏ وَنَحْوَهَا ‏"‏‏.‏

ترجمه

محمد بن عباده برای ما حدیث کرد، یزید به ما خبر داد، سلیم به ما خبر داد، عمرو بن دینار برای ما حدیث کرد، جابر بن عبدالله برای ما حدیث کرد که معاذ بن جبل رضی الله عنه با پیامبر ﷺ نماز می‌خواند و سپس نزد قوم خود می‌آمد و امامت آنان را بر عهده می‌گرفت. یک بار سوره بقره را برای آنان خواند. مردی از صف جدا شد و نمازی کوتاه و سبک خواند. چون این خبر به معاذ رسید، گفت:

«او منافق است.» این سخن به آن مرد رسید، پس نزد پیامبر ﷺ آمد و عرض کرد: «ای رسول خدا ﷺ! ما مردمی هستیم که با دستانمان کار می‌کنیم و با شترانمان آبیارى مى‌كنيم. دیشب معاذ امامت ما را بر عهده گرفت و سوره بقره را خواند، لذا من جدا شدم و نمازی کوتاه خواندم، اما او ادعا کرد که من منافقم.» پیامبر ﷺ فرمودند: «ای معاذ! آیا تو مردم را به فتنه می‌اندازی؟» این جمله را سه بار تکرار کردند. سپس فرمودند: «سوره {سوگند به خورشید و روشنایی آن} (شمس) و {نام پروردگار بلندمرتبه‌ات را تسبیح گوی} (اعلی) و سوره‌هایی مانند اینها را بخوان.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیش‌نماز باید توان و شرایط نمازگزارانی را که پشت سر او هستند در نظر بگیرد.

پیشینه و سبب بیان

معاذ بن جبل ابتدا با پیامبر ﷺ نماز خواند و سپس برای قوم خود امامت کرد. در یکی از نمازها سورهٔ بقره را تلاوت کرد. مردی که کار سنگین انجام می‌داد، نمازش را جداگانه به پایان رساند و ماجرا را برای پیامبر ﷺ بازگو کرد. پیامبر ﷺ به معاذ دستور داد سوره‌های کوتاه‌تری بخواند.

توضیح واژه‌های دشوار
فتن

آزمون‌ها یا دشواری‌هایی که ممکن است مردم را از کار نیک بازدارند؛ در اینجا پیامبر ﷺ معاذ را سرزنش کرد، زیرا تلاوت طولانی او نماز را دشوار کرده بود.

نَواضِح

شترانی که برای بالا کشیدن آب جهت آبیاری کشتزارها به کار می‌رفتند.

امام

کسی که در نماز جماعت پیش‌نماز می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که پیش‌نماز باید شرایط و توان جماعت را در نظر بگیرد و نماز را بی‌جهت طولانی نکند. پیامبر ﷺ خواندن سوره‌های کوتاه‌تر را مناسب دانست. متهم کردن آن مرد به دورویی بی‌اساس بود: اختلاف در مدت نماز، بدون دلیل، مجوز متهم کردن کسی به نفاق نیست. مذاهب فقهی بر اهمیت میانه‌روی در مدت نماز تأکید دارند؛ تعیین مدت مناسب نیز تا اندازه‌ای به شرایط و نمازگزاران پشت سر امام بستگی دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر پیش‌نماز جماعت هستی، مدت نماز را متناسب با توان نمازگزاران انتخاب کن و کار و شرایط آنان را در نظر بگیر.
  2. بر پایهٔ یک رفتار، بدون آگاهی روشن و دلیل، کسی را به دورویی متهم نکن.
  3. اختلاف را محترمانه مطرح کن و پیش از داوری از فردی آگاه راهنمایی بخواه.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.